Avrupa Merkez Bankası: Dijital euro için artık bekleyecek zaman yok

Avrupa Merkez Bankası: “Dijital Euro için artık bekleyemeyiz”

Avrupa Merkez Bankası(ECB), ‘dijital euro’ projesinde acele edilmesi gerektiğini bir kez daha vurguladı. Avrupa’da nakit kullanımı hızla azalırken, ödeme altyapılarında yabancı teknolojilere olan bağımlılık da artıyor. Bu gelişmeler üzerine ECB, özel sektörün çözüm üretmesini beklemek yerine dijital euroyu ‘egemenliğe dayalı bir ödeme sistemi’ olarak hayata geçirme kararı aldı.

ECB Yönetim Kurulu üyesi Piero Cipollone, 22’sinde El País’e verdiği röportajda, 2024 itibarıyla Avrupa’daki nakit kullanımının toplam günlük harcamaların sadece %24’ünü oluşturduğunu belirtti. Bu oranın beş yıl önce %40 olduğunu hatırlatarak, teknolojik dönüşüme uyum sağlama konusunda merkez bankalarının daha hızlı hareket etmesi gerektiğini ifade etti. Cipollone’un açıklamalarına göre, nakit artık dijital çağın *günlük taleplerini* karşılamada yetersiz kalıyor.

Cipollone, günümüzde çevrim içi harcamaların Avrupa’daki günlük harcamaların üçte birinden fazlasını oluşturmasına rağmen, merkez bankası paralarının bu dijital işlemlerde kullanılamadığını dile getirdi. Bu eksikliği gidermek amacıyla geliştirilen dijital euro, geleneksel nakit para birimlerini tamamlayıcı bir ödeme aracı olarak tasarlandı. Cipollone’a göre “dijital euro, dijital ödemelere devlet destekli ve herkesin erişebileceği bir alternatif sunacak”.

ECB, dijital euro için teknik hazırlıkları tamamlamış durumda. 2025’in 10 Ekim’ine kadar sürecek olan test sürecinin ardından, yasal çerçeve Avrupa Birliği Parlamentosu tarafından şekillendirilecek. Tasarının bu yıl içinde kabul edilmesi hâlinde, dijital euronun 2027’de test edilmeye ve 2029’da tam anlamıyla piyasaya sürülmeye başlanması bekleniyor.

Özel sektörden gelecek çözümler konusundaki beklentilere karşı çıkan ECB, dijital euronun söz konusu problemlere daha hızlı çözüm getireceğini savunuyor. Cipollone, “Yıllardır özel sektörün pan-Avrupa ödeme altyapısı geliştirmesini bekliyoruz. Ancak bu gerçekleşmedi. Dijital euro, bizi bu noktaya taşıyacak” ifadelerini kullandı.

Cipollone’a göre dijital euronun yasal para statüsü kazanması, tüm perakende satıcıların bu para birimini kabul etmek zorunda olacağı anlamına geliyor. Böylece mevcut durumda bir banka ya da fintech şirketinin sunduğu sınırlı çözümlerin yerine, herkese açık ve ‘tek standartlı’ bir sistem devreye girecek. Bazı Avrupa Parlamentosu üyeleri tarafından önerilen “sadece çevrimdışı kullanılabilen dijital euro” modelini ise yetersiz bulan Cipollone, “E-ticaret çağında sadece çevrimdışı çözümlerle sorunları nasıl çözeceğimiz belli değil” diyerek bu fikre mesafeli yaklaştı.

Dijital euronun sadece bir ödeme aracı değil, aynı zamanda Avrupa’nın mali *egemenliğini güçlendirmeyi* hedefleyen bir strateji olduğu da vurgulandı. Cipollone, Süddeutsche Zeitung’a verdiği röportajda, geçtiğimiz aylarda Uluslararası Ceza Mahkemesi yargıçlarının ABD merkezli kart sağlayıcıları Visa ve Mastercard’dan gördükleri engellemeler nedeniyle Avrupa genelinde ödeme yapamadıklarını anlattı. Ona göre, dijital euro bu tür dışsal tehditleri bertaraf edebilecek bir çözüm olabilir.

12 Ocak’ta 70 ekonomist, euro bölgesindeki 13 ülkenin halen ABD merkezli kart ağlarına tamamen bağımlı olduğuna dikkat çeken ortak bir bildiri yayımladı. Bu ekonomistlere göre, dijital euro Avrupa’nın ödeme sistemlerinde ‘egemen ve dirençli bir altyapı’ görevi üstlenmeli.

Jeopolitik riskler de ECB’nin dijital euro adımını hızlandıran nedenlerden biri olarak gösteriliyor. Örneğin, Başkan Trump’ın 19 Ocak’ta Grönland üzerine çıkan bir gerginlik sonrası Avrupa’daki sekiz ülkeye gümrük vergisi tehdidinde bulunmasının ardından, sadece bir gün içinde kripto para piyasalarında yaklaşık 8,75 milyar dolar değerinde pozisyon tasfiye edildi. Bu da küresel gerginliklerin finansal sistemlerde nasıl ani şoklara yol açabileceğini net şekilde ortaya koyuyor.

Cipollone, ABD Merkez Bankası Başkanı Jerome Powell’ın bağımsızlığı hakkında doğrudan yorum yapmadı. Ancak ECB’nin tek önceliğinin euro bölgesinde fiyat istikrarını sağlamak olduğunu açık bir şekilde belirtti. ECB’ye göre dijital euro projesi yeni bir teknoloji denemesi değil; kişisel veri koruması, ticari rekabetçilik ve jeopolitik stratejileri kapsayan kapsamlı bir dönüşümün parçası olarak Avrupa’nın mali geleceğini şekillendirmeyi amaçlıyor.