Solana(SOL) merkezli meme coin furyası çöktü: 11,6 milyon token silindi

2025’te kripto para piyasası, benzeri görülmemiş bir ‘meme coin’ (şaka parası) çılgınlığına sahne oldu. Ancak görünürdeki ivmenin ardında büyük bir yıkım yatıyordu. Yalnızca bir yıl içinde toplam 11,6 milyon token piyasadan silindi ve bu, 2021’den bu yana başarısız olan tüm tokenların %86,3’üne denk geldi. Özellikle Solana(SOL) ekosisteminde yoğunlaşan şaka parası furyası, sorunun merkezine oturdu. Bu ağda piyasaya sürülen coin'lerin büyük bölümü, saniyeler içinde ‘alım botları’ ve ‘sniper’ diye tabir edilen otomatik hesaplar tarafından kapıldı. Bu durum, bireysel yatırımcıların yüksek zararlarla karşılaşmasına yol açtı. Her ne kadar bu süreçte toplam 1,7 trilyon dolarlık merkeziyetsiz borsa (DEX) hacmi yaratıldığı ifade edilse de, bunun piyasaya gerçek ve sürdürülebilir bir değer kattığı yönünde değerlendirmeler zayıf kaldı.

Meme coin piyasası, ‘pump and dump’ (şişir-sat) olarak bilinen ve çoğu yatırımcının kaybettiği, yıkıcı bir değer yaratma döngüsüyle tanımlanıyor. Birkaç saniyede astronomik getiri uman yatırımcılar, aynı hızla değersiz coin'lerle baş başa kalıyor. Görünüşte bir ‘beceri yarışması’ gibi dursa da, sahada avantajlı bilgi ve araçlara sahip bir avuç cüzdanın kazancı tekeline aldığı, adil olmayan bir yapı söz konusu. Bu dengesizlik, uzun vadede sağlıklı bir büyümeyi engelleyen ‘kendini yiyen’ bir sistem yaratıyor.

Başkan Trump’ı tema alan şaka parası ‘$TRUMP’, bu çarpıklığın en uç örneklerinden biri. 50 adet büyük yatırımcı cüzdanı, her biri 10 milyon doların (yaklaşık 145 milyar TL) üzerinde kazanç sağladı. Buna karşılık yaklaşık 200 bin cüzdan ise zarar etti. Az sayıdaki hesapların arzın büyük kısmını ele geçirdiği bu yapı, birçok yatırımcının erken fiyat artışlarını kaçırmama çabasıyla yüksekten alım yapıp, sert düşüşlerde kayıplar yaşamasına neden oldu.

Solana tabanlı bu token projeleri, 2025 boyunca ağır bir istikrarsızlık sergiledi. Milyarlarca dolarlık bireysel sermaye adeta buharlaştı. Dahası, daha önce güvenilir sayılan birçok proje dahi bu ortamda yatırımcı güvenini yitirerek token lansmanlarından vazgeçti.

Bu atmosfer, tüm meme coin topluluğunda ciddi bir kırılmaya neden oldu. 2024’ün sonunda 100 milyar dolar (yaklaşık 145 trilyon TL) olan toplam piyasa değeri, 2025 sonunda 35 milyar dolara geriledi. ‘Ay’a gideceğiz’ söylemiyle projelere katılan içerik üreticileri ve yatırımcı toplulukları, düşüş grafiklerinin gölgesinde ciddi bir hayal kırıklığı yaşadı. Dolandırıcılık ve ponzi tartışmalarının sıklaşması da bu güven erozyonunu daha da artırdı.

Bu gelişmeler, ABD’li düzenleyici kurumların da dikkatini çekti. Token ihracında tespit edilen dolandırıcılık vakalarına karşı açılan davalar ve yasal yaptırımlar artarken, yetkililer sektörden daha fazla şeffaflık ve adalet talep ediyor. Artık yatırım yerine spekülasyon ekseninde dönen bu model yerine, uzun vadeli sürdürülebilirliğe dayalı yeni bir paradigma arayışı kaçınılmaz hale gelmiş durumda.

Sürdürülebilir ve güvenilir meme coin’lerin ortaya çıkması için projenin ‘tokenomik’ yapısı hayati önem taşıyor. Arz miktarı, dağıtım şekli, aşamalı değer üretme mekanizmaları (örneğin yakım sistemi) gibi unsurlar, adil bir yatırım ortamının en temel unsurları. Eğer coin’in ‘resmi’ karakteri şeffaf şekilde belgelenmişse ve arzı az sayıda cüzdanda yoğunlaşmıyorsa, yatırımcının katılımı çok daha güvenli olabilir. Bu yaklaşım, yalnızca birkaç gün içinde %90 değer kaybeden viral token ‘$HAWK’ gibi çöküş vakalarının önüne geçmenin de yolu.

Şaka paralarının yapısal zayıflığı, çoğu zaman içerik üretimi ve viral pazarlamaya dayansa da, kontrolsüz bir patlama yalnızca kaosa zemin hazırlar. Bu yüzden, ‘adil lansman’ mekanizmaları, geliştiricilere yönelik ödül sistemleri ve arzı yöneten savunmacı yapılar gibi sağlamlaştırıcı tedbirler artık kaçınılmaz.

Meme coin’lerin geleceği, yalnızca kısa vadeli hype’lara değil, onları ‘ortaklaşa sahip olunan popüler varlıklar’ haline getiren yapısal reformlara bağlı. Aksi takdirde, bu piyasada hem yatırımcılar hem de sermaye kalıcı olarak çekilebilir. Kurumsal yatırımcıların girişi, fiyat istikrarının sağlanması ve merkeziyetsizlik vizyonuna gerçekçi şekilde yaklaşılması ancak adalet ve şeffaflık zemininde mümkün olacak.

Eğer meme coin ekosistemi ‘pump ve dump’tan uzaklaşıp, sürdürülebilir değer akışı etrafında yeniden inşa edilirse, bu varlıklar yalnızca geçici çılgınlıklar değil, yatırımcıları için anlamlı katılım ve bağlantı kurma araçları olabilir. Şu an ise sektörün geleceğini şekillendirecek cesur adımlara ihtiyaç duyuluyor.