Trump bağlantılı kuruldan Gazze için dolar endeksli stablecoin önerisi

Trump ile bağlantılı ‘Barış Kurulu(Board of Peace)’, savaş sonrası Gazze Şeridi’nin ekonomik yeniden inşası sürecinde ‘dolar endeksli stablecoin’ kullanımı seçeneğini masaya yatırmış durumda. Amaç, nakit para kullanımını azaltarak silahlı grupların finansman kanallarını daraltmak ve dijital ödemeler üzerinden ticareti yeniden canlandırmak. ‘Barış Kurulu’nun bu hamlesi, Gazze’de bozulan ‘finans sistemi’, ‘dijital ödeme’, ‘stablecoin’ ve ‘yeniden inşa’ başlıklarını aynı denklemde ele almaya çalışıyor.

Financial Times(FT) haberine göre, Başkan Trump’a danışmanlık yapan ABD merkezli ‘Barış Kurulu’ yetkilileri, Gazze’de dolar bazlı bir stablecoin altyapısının devreye alınmasını tartışıyor. Birden fazla kaynağa göre süreç henüz ‘ilk aşama’da; tasarım modeli, işletme yapısı, hangi kurum ve şirketlerin dahil olacağı gibi kritik başlıklarda netleşmiş bir çerçeve yok. Bu nedenle girişim, şimdilik *resmi proje* değil, ‘fikir ve model arayışı’ safhasında görülüyor.

Bu stablecoin fikri, İsrail ile Hamas arasındaki savaşın uzaması sonucu Gazze’nin bankacılık ve ödeme sistemlerinin ağır hasar almasıyla birlikte, savaş sonrası ekonomik faaliyeti yeniden başlatmaya dönük daha geniş bir ‘yeniden inşa paketi’nin parçası olarak gündeme geliyor. Sahadan gelen bilgilere göre nakit tedariki düzensizleşmiş durumda, bankalar ve ödeme altyapısının büyük bölümü çalışamaz hale gelmiş ve basit günlük alışverişler bile ciddi biçimde aksıyor. Bu tablo, ‘nakit bağımlılığını azaltma’ ve ‘dijital ödeme rayları kurma’ fikrini ön plana taşıyor.

Kaynaklara göre masadaki model, ABD dolarına ‘peg’ edilen, yani bire bir oranla dolara endekslenen bir stablecoin yapısı. ‘1 token = 1 dolar’ mantığındaki bu sistemde, her dijital token karşılığında kasada aynı değerli dolar rezervi tutulması hedefleniyor. ‘Rezerv şeffaflığı’, ‘bağımsız denetim’ ve ‘itfa (token’i dolara çevirme) garantisi’ gibi unsurlar, tasarımın güven boyutunu belirleyecek ana parametreler arasında. ‘Dolar endeksli stablecoin’ yapısı, hem kullanıcıların fiyat dalgalanması yaşamamasını hem de uluslararası yardım ve ticaret akışının daha rahat hesaplanmasını amaçlıyor.

FT’ye konuşan kaynaklar, dijital para ve ödeme altyapısı konusunda deneyimli Körfez bölgesi Arap şirketleri ile bazı Filistinli firmaların, sistemin kurulumu ve işletiminde rol alabileceği ihtimalinden söz ediyor. Bu senaryoda cüzdan altyapıları, ödeme terminalleri, takas ve mutabakat ağları gibi ‘altyapı bileşenleri’ için özel şirket ağırlıklı bir model öne çıkabilir. Buna karşılık, ‘rezerv yönetimi’ ve ‘düzenleyici çerçeve’ tarafında daha kamusal ve uluslararası yapılar devreye girebilir. Yani teknik katman ile düzenleyici katmanın ayrıldığı hibrit bir mimari söz konusu olabilir.

Düzenleme ve erişim kuralları tarafında ise ‘Barış Kurulu’ndan bağımsız çalışan 14 üyeli ‘Gazze İdari Ulusal Komitesi (NCAG, National Committee for the Administration of Gaza)’nin yetki sahibi olabileceği konuşuluyor. Bu yapı; kimlerin cüzdan açabileceği, günlük işlem limitleri, kurumlar arası transfer kuralları ve yardım kuruluşlarının hangi kanallardan sisteme bağlanacağı gibi başlıklarda nihai söz sahibi olabilecek. Ancak bu idari çerçevenin de henüz ‘taslak’ seviyesinde olduğu, hiçbir model üzerinde mutabakat sağlanmadığı vurgulanıyor.

Destekleyenler, Gazze’de *nakit* kullanımının azaltılmasının Hamas’ın ‘nakit bazlı’ gelir kanallarını zayıflatacağını savunuyor. Sürece yakın bir isim, planın amacını “Gazze’de nakit akışını kurutarak Hamas’ın (nakitle) gelir yaratmasını zorlaştırmak” şeklinde özetliyor. Stablecoin’in günlük ödemelerde temel araç haline gelmesi halinde, tüm işlemler blokzincir üzerinde izlenebilir hale gelecek, böylece ‘anonim fiziksel para’ yerine ‘kayıtlı dijital para’ ağırlık kazanacak. Bu, ‘terör finansmanı takibi’, ‘şüpheli işlem analizi’ ve ‘uluslararası yaptırım kuralları’ açısından savunucular tarafından güçlü bir argüman olarak sunuluyor.

Bir diğer argüman, Gazze ekonomisinin İsrail makamlarının ‘nakit para giriş-çıkışı’ üzerindeki kontrolünden kısmen ayrıştırılması. Dijital ödemelerin yaygınlaşmasıyla birlikte, ticaret yapan işletmelerin, çalışanların ve yardım programlarının, fiziksel nakit sevkiyatına daha az bağımlı hale gelmesi bekleniyor. Savaş sonrası dönemde ‘mal tedariki’, ‘ücret ödemeleri’ ve ‘yardım fonlarının dağıtımı’ gibi kritik işlemler için istikrarlı bir *ödeme altyapısı* oluşturulması, yeniden inşa sürecinin kilit adımlarından biri olarak görülüyor.

Eleştiriler ise bu modelin ‘bölgesel kopuş’ riskini artırabileceği yönünde. Bazı kaynaklar, Gazze’ye özgü kapalı bir dijital sistemin, Gazze ile Batı Şeria (West Bank) arasındaki ekonomik entegrasyonu zayıflatabileceğinden endişeli. Bir yetkili, “İki bölge arasında kolay bir ödeme aracı bulunmazsa, ekonomik bağları sürdürmek çok daha zor olur” diyerek, Gazze’nin fiilen ‘kendi kendine yetmeye zorlanan’, dışarıya kapalı bir ekonomi haline gelebileceği uyarısında bulunuyor. Yani ‘dijital izolasyon’, ‘fiziksel abluka’nın yeni bir katmanı haline gelebilir. yorum Bu noktada, stablecoin’in teknik tasarımının ötesinde, sistemin hangi coğrafi bölgeler ve para birimleriyle birlikte çalışabilir olacağının da kritik önemde olduğu söylenebilir. yorum

Şu an için Gazze stablecoin projesi ‘konsept araştırma’ aşamasında ve çözülmesi gereken teknik ve hukuki başlıklar oldukça fazla. ‘Kullanıcı kimlik doğrulama(KYC)’ sınırları, ‘kara para aklama ve yaptırım(AML) kuralları’ ile uyum, internet ve elektrik kesintilerinin sık yaşandığı bölgelerde ‘offline veya düşük bağlantılı ödemelerin’ nasıl sağlanacağı, sistemin politik baskı ve siber saldırılara karşı nasıl korunacağı gibi konular netlik kazanmış değil. ‘Rezervlerin nerede tutulacağı’, ‘hangi hukuk rejimine tabi olacağı’ ve ‘uluslararası gözetim mekanizmasının kim tarafından işletileceği’ de hala tartışılıyor.

Ayrıca küresel kripto para piyasasındaki dalgalı ortam da bu tartışmalara arka plan oluşturuyor. Haberdeki verilere göre toplam kripto para piyasa değeri kısa süre önce günlük bazda 2,23 trilyon dolar seviyesine kadar geriledi. Bu oynak tablo, savaş sonrası yeniden inşa gibi son derece hassas bir süreçte ‘stablecoin’ gibi dijital araçlara güven oluşturmayı zorlaştıran bir faktör. Yatırımcı güveni, teknoloji altyapısının istikrarı ve uluslararası politik riskler aynı anda yönetilemediği takdirde, Gazze için öngörülen ‘dolar endeksli stablecoin’in, kağıt üzerindeki modelden çıkıp ‘gerçek bir ödeme altyapısı’ haline gelmesinin kolay olmayacağı değerlendiriliyor.

Sonuç olarak, Trump ile bağlantılı ‘Barış Kurulu’nun Gazze için tartıştığı ‘dolar endeksli stablecoin’ fikri, *finansal yeniden yapılanma*, *güvenlik* ve *jeopolitik* boyutları iç içe geçmiş karmaşık bir dosya olarak öne çıkıyor. Hem ‘stablecoin’ teknolojisinin sınırları hem de Gazze’deki politik-ekonomik riskler nedeniyle, bu modelin yakın vadede tam anlamıyla hayata geçip geçmeyeceği belirsizliğini koruyor. Ancak tartışmanın kendisi bile, savaş sonrası bölgelerde ‘dijital para’ ve ‘blokzincir tabanlı ödeme sistemleri’nin giderek daha fazla konuşulacağını gösteriyor.