Trump, Küresel Gümrük Vergisini Yüzde 15’e Çıkardı: Ticaret Savaşları Geri mi Dönüyor?

Trump, küresel temel gümrük vergisini yüzde 10’dan yüzde 15’e ani kararla artırdı. Mahkemenin daha önceki bazı gümrük kararlarına ‘fren’ koymasının ardından, Beyaz Saray bu kez vergilerin ‘hukuki zemini’ni değiştirerek politikayı sürdürme yoluna gitmiş görünüyor. Bu adımın, uluslararası ticaret gerilimlerini derinleterek *küresel ekonomik dalgalanmayı* artırabileceği yönünde *yorum*lar yapılıyor.

Trump, 22’sinde (yerel saatle) Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, ABD’nin ithal ettiği malların büyük kısmına uygulanan *küresel gümrük vergisi* oranını yüzde 10’dan yüzde 15’e çıkaracağını duyurdu. Trump, bu kararın kendi ‘*yasal yetki*’ sınırları içinde olduğunu savunurken, ticaret gündemini ilerletmek amacıyla yeni ek gümrük vergilerinin de yakında açıklanacağını söyledi.

Bu artış, bir gün önce mahkemenin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası(IEEPA) dayanak gösterilerek konulan bazı gümrük vergilerini geçersiz saymasının hemen ardından geldi. Beyaz Saray, karar sonrası hukuki temeli hızla değiştirerek Ticaret Yasası(Trade Act) 122’nci maddeye yaslandı. Bu madde, başkana ‘*geçici ithalat vergileri*’ koyma yetkisi veriyor. Böylece yönetim, mahkeme kararına rağmen gümrük politikasını farklı bir yasal kanala taşıyarak sürdürmüş oldu.

Trump daha önce yaptığı açıklamalarda, yeni oranların “*derhal yürürlüğe girdiğini*” vurgulamış ve “tüm *ulusal güvenlik amaçlı gümrük vergilerinin* aynen korunacağını, tam etkisiyle uygulanmaya devam edeceğini” söylemişti. Yüksek Mahkeme’nin 6’ya 3 oyla aldığı karar sonrası da, ulusal güvenlik ve ticaret icrası çerçevesindeki vergilerin süreceğini yineledi. Şimdi ise temel gümrük oranını doğrudan yüzde 15’e çıkararak bu mesajı daha da netleştirmiş oldu.

Beyaz Saray, ithalat vergilerini uzun süredir ‘*Amerikan imalat sanayisini koruma*’ aracı olarak kullanıyor. Daha önce yürürlüğe giren çelik, alüminyum, otomotiv ve bakır ürünlerine yönelik gümrük vergileri aynen sürerken; enerji ürünleri ve ilaç grubunun geniş kapsamlı artışlardan kısmen muaf tutulduğu belirtiliyor. Piyasalarda ise, *gümrüklerin hammadde ve ara malı fiyatlarını yukarı çekerek enflasyon baskısını artırabileceği* özellikle izleniyor. *yorum: Bu durum, hem üretim maliyetleri hem de tüketici fiyatları üzerinde yukarı yönlü risk anlamına geliyor.*

Trump, 2025 Ocak’ta göreve gelmesinden bu yana Çin, Kanada ve Meksika menşeli ürünlere karşı *sert ticaret çizgisini* sürdürüyor. Yönetim, bu yaklaşımın *ticaret açığını azaltacağı*, *federal vergi gelirlerini artıracağı* ve *yerli istihdamı destekleyeceği* görüşünü savunuyor. Ancak uzmanlara göre, karşı ülkelerin misilleme gümrük vergilerine başvurması halinde ticaret hacmi daralabilir ve küresel tedarik zincirlerinde belirsizlik yeniden yükselebilir. *yorum: 2018–2019 dönemindeki ticaret savaşlarına benzer bir tablo yeniden gündeme gelebilir.*

Beyaz Saray, “*haksız ticaret uygulamaları*” olarak gördüğü bazı başlıklara yönelik resmi soruşturmalar da başlattı. Bu süreç, ek önlemlerin habercisi niteliğinde; çünkü soruşturmalar, gümrük vergilerinin kapsam ve ürün bazında daha da genişletilmesinin önünü açabilir. Önümüzdeki dönemde küresel piyasaların, hem gümrük politikasına ilişkin *hukuki çekişmeleri* hem de sahadaki *fiili uygulama şiddetini* fiyatlayarak daha oynak bir seyir izleyebileceği ifade ediliyor.