MegaETH Labs’ten Çarpıcı Uyarı: Bozuk Token Ekonomisi, DAO Krizi ve AI‑Kripto Kesişiminde Yapısal Çöküş Riski

토큰 이코노미 ve AI başlıklı dizi röportajda, kripto piyasasındaki mevcut teşvik yapılarının ‘tutmak’ yerine ‘satmayı’ ödüllendirdiği, bu yüzden de yapısal bir krize doğru gidildiği ele alınıyor. Özellikle *token ekonomisi*, *DAO(DAO)*, *디파이(DeFi)* ve *AI 정렬(alignment)* tartışmaları öne çıkıyor.

Önce konuşmacıdan başlayalım. 나믹 무두로글루(Namik Muduroglu), 메가ETH 랩스(MegaETH Labs) şirketinde 최고전략책임자(CSO) ve ortak kurucu. Daha önce 컨센시스(Consensys) bünyesinde stratejik iş geliştirme tarafını yönetmişti. MegaETH tarafında ise lansman ve büyüme stratejilerini kurgulayan isimlerden. Özellikle 비탈릭 부테린(Vitalik Buterin) ve 조셉 루빈(Joseph Lubin) gibi isimlerin katıldığı, 2000만달러 규모ya ulaşan ve ‘초과 청약’ ile kapanan tohum yatırım turunun perde arkasında da 무두로글루’nun etkili olduğu biliniyor.

무두로글루’ya göre bugün piyasadaki çoğu 토큰 이코노미 tasarımı baştan sorunlu. “Çoğu 토큰 구조적으로 bozuk, elde tutturmak yerine satmaya zorluyor” derken kastettiği, fiyat açıldığında içerideki ekip ve ilk yatırımcıların ‘exit’e koştuğu, geç giren katılımcıların ise riski sırtlandığı model. 브라이언 플린(Brian Flynn)이 ortaya attığı ‘출구로 달리는 경쟁(race to the exit)’ çerçevesiyle de tam buradan kesişiyor. Piyasada sık kullanılan *락업(vesting/lockup)* ya da *바이백(buyback)* gibi çözümler ise ona göre sadece “반창고”; yani yapısal bozukluğu gizleyen geçici pansumanlar.

Bu tabloda öne çıkan alternatif, *프로토콜 수익* akışını doğrudan 토큰 보유자 거버넌스’una bağlayıp, tüm getiriyi 토큰 sahiplerinin kontrol etmesi fikri. 무두로글루, çözümün “토큰 보유자가 프로토콜 수익의 100%를 거버넌스하는 구조”nda aranması gerektiğini söylüyor. Ancak burada duvar gibi karşılarına çıkan başlık *증권성(security)*. Protokol gelirinin doğrudan 토큰 sahiplerine dağıtılması, 미국 başta olmak üzere pek çok yargı alanında o 토큰’i fiilen ‘menkul kıymet’ kategorisine itebiliyor. “사람들이 증권법 때문에 벌금 맞거나 감옥 갈까봐 두려워한다” ifadesi, kurucuların neden temkinli durduğunu özetliyor.

Diğer bir gerilim hattı ise *dağıtım yapısı*. Mevcut modellerin kurucular ve ilk 투자자ları ‘aşırı kolladığı’ eleştirisi büyüyor. 무두로글루, kurucu–yatırımcı blokunun “çok uzun süre ‘iki kez kazanan’ taraf” olduğunu, boğa piyasasının getirdiği ivme sayesinde bu dengesizliğin halının altına süpürülebildiğini hatırlatıyor. Ancak boğa ivmesi sönümlendikçe, 투자자–커뮤니티–개발 팀leri arasındaki çıkar çatışmaları daha görünür hale gelmiş durumda.

Piyasa davranışı tarafında da hava değişmiş durumda. 무두로글루’ya göre artık “her şey ‘yatırım’dan ‘트레이딩’e kaymış durumda”. Yani uzun vadeli vizyon veya ağ etkisine bahis oynamak yerine, kısa vadeli oynaklığı kullanarak karı realize etmeye dayalı bir ticaret mantığı öne çıkıyor. Bu yapı içinde 토큰을 elde tutmanın gerekçesini sadece ‘fiyat artışı beklentisi’ üzerinden anlatmak zorlaşıyor; projelerin ise çok daha somut *보유 인센티브* kurgulaması gerekiyor.

Kurumsal taraf için esas problem, *토큰–지분 farkı*nın hukuki düzlemde yeterince net olmaması. Token’ın ne ölçüde ‘hisse’ye benzediği veya ayrıştığı belirsiz kaldıkça, büyük fonlar açısından bu varlığı ‘underwrite’ etmek güçleşiyor. 무두로글루, “지분 토큰의 차이에 대한 명확성이 생길 때까지는, insanlar 토큰을 제대로 평가해 들어오려 하지 않는다” diyerek bu gri alanı işaret ediyor.

İlginç şekilde, 약세장(ayı piyasası) bu tartışmaları hızlandıran bir katalizör gibi işliyor. Likiditenin bol olduğu dönemlerde tasarımsal sorunlar göz ardı edilebilirken, piyasalar sıkıştığında projeler ayakta kalmak için 토큰 설계 ve 거버넌스 modelini daha agresif şekilde test etmeye başlıyor. 무두로글루’ya göre “약세장에서 실험이 더 많아진다.” Aynı dönemde DAO 거버넌스’a yönelik romantik beklentiler de ciddi şekilde törpülenmiş durumda. Hukuk ve 책임 yükümlülüklerini “DAO çözer” inancı; pratikte karar alma gecikmeleri, çıkar çatışmaları ve belirsizlik olarak geri döndü.

Burada devreye *구조적 오버행(structural overhang)* giriyor. Takım, vakıf(foundation) veya ilk yatırımcıların elinde büyük hacimli 토큰 bulunması ve bunların 락업 açılış takviminin yaklaşması, fiyat keşfini ciddi biçimde bulandırıyor. Piyasa, projenin gelir veya kullanıcı metriklerinden çok “ne zaman ne kadar 토큰 풀ünecek?” sorusuna odaklanmaya başlıyor. 무두로글루 bu durumun “가격을 매기기 매우 어려워지고, 더 불투명해진다” sonucunu doğurduğunu vurguluyor.

Buna rağmen, 락업 mekanizması 무조건 ‘kötü’ diye de yaftalanmamalı. Tam tersine, 무두로글루’ya göre “사람들을 묶어두는 게 낫다. 그래야 그 밸류에이션으로 성장할 기회가 생긴다.” Yani sağlıklı bir 락업 tasarımı, start‑up’a elindeki değerlemeyi gerçek ürün, gelir ve kullanıcı büyümesiyle zaman içinde yakalama fırsatı veriyor. Aksi halde 토큰이 çok hızlı likide olduğunda, beklentiler fiyatı şişiriyor ve bu fark, proje henüz olgunlaşmadan keskin bir çöküşe dönüşebiliyor.

Röportaj boyunca sık sık “책임 없는 공동체” fikri de tartışılıyor. “디스코드에서 친구들끼리 모여 있으니 책임이 없다” söylemi, 무두로글루’ya göre gerçekçi değil. Bir noktadan sonra kasaya para girdiği, farklı tarafların hak iddia etmeye başladığı yerde fiili bir ‘organizasyon’ oluşuyor ve bununla birlikte hukuki/etik sorumluluklar da kaçınılmaz hale geliyor.

Yatırımcı davranışı tarafında tablo daha da çıplak. Pek çok katılımcı projeye ideolojik inançtan çok “2배, 10배, 100배” gibi çarpan hedefleriyle giriyor. Böyle bir zeminde teşviklerin de doğal olarak aşırı kısa vadeye kilitlenmesi şaşırtıcı değil. 무두로글루’nun “인센티브가 행동을 만든다” sözü, kötü tasarlanmış bir 토큰 이코노미’nin tüm ekosistemi *플리핑(flipping)* ve *단기 매매* üzerine inşa edebileceğini, uzun vadeli 개발 ve ürün odaklılığın ise geri plana itileceğini ima ediyor.

Buradan *장기적 사고* meselesine bağlanıyoruz. 무두로글루’nun tekrar tekrar altını çizdiği nokta, kısa sürede yüksek piyasa değeri yakalamanın gerçek anlamda sürdürülebilirlik sağlamadığı. Geçmiş ICO döngülerinde tonlarca sermaye toplayıp nihayetinde başarısız olan girişimler bunun canlı kanıtı. Sadece funding almak, başarıyı garanti etmiyor; piyasadaki iklim, 거버넌스 sorunları ve 규제 baskısı da zaman içinde projenin kaderini belirliyor.

Somut bir vaka olarak 디파이 devi 에이브(AAVE) masaya yatırılıyor. v3 ve v4 yol haritaları tartışmalarıyla iç içe geçmiş 거버넌스 çatışmaları, bir DAO yapısında çıkar dengelerinin ne kadar karmaşıklaşabildiğini gösteriyor. 무두로글루, 에이브’nin gelir yaratma ve inovasyon tarafında BGD ekibinin rolünün özellikle kritik olduğunu, açık 거버넌스 altında katkı değerini ve karşılığında nasıl ödüllendirileceğini tasarlamanın uzun vadeli rekabet gücünü belirlediğini savunuyor. Aynı bağlamda “şu anda yeni bir DAO kurmak ne kadar mantıklı?” sorusunu da gündeme getirerek, belirsiz düzenleyici ortamda DAO modeline yönelik temkinli bir duruş sergiliyor.

에이브 örneğinde tartışmanın özünde *토큰 dağılımı ve güç yoğunlaşması* var. 무두로글루, “토큰 공급량의 4분의 1이 팀 쪽에 있다” diyerek, belirli bir grup elinde aşırı 토큰 birikmesi durumunda ‘merkezsizleşme’nin kağıt üzerinde kalabileceğine işaret ediyor. Buna rağmen tabloyu ‘iyi–kötü’ diye keskin bir dikotomiye indirgemiyor; “상당히 미묘하다” diyerek paydaş sayısının fazlalığı ve farklı haklılık iddialarının çatıştığı noktada uzlaşının ne kadar kırılgan olabildiğini vurguluyor. DAO’larda oy çokluğuyla her şeyin çözüleceği varsayımı; iş hukuki sorumluluğa, 개발 organizasyonunun yaşama şansına, gelir paylaşımına ve ‘free‑rider(무임승차)’ sorununa geldiğinde pek de gerçekçi durmuyor. Onun “좌절과 짜증이 생긴다” ifadesi, merkeziyetsiz yönetişimin görünmeyen maliyetini özetliyor.

Röportajın ikinci yarısında ise odak, 토큰 이코노미’yi aşarak *AI ve 로보틱스* cephesine kayıyor. 무두로글루, LLM 추론 kapasitesinin robotik sistemlerle birleşmesinin beklenenden hızlı gelebileceğini düşünüyor. Yazılımın sadece metin üretmekten çıkıp fiziksel dünyada ‘eylem’ üretmeye başlaması, risk profilini tamamen farklı bir lige taşıyacak. Güvenlik alanında da ciddi bir ivme bekliyor: AI’nın dev kod tabanlarını kısa sürede tarayıp 취약점 bulabilmesi, güvenlik araştırmalarının temposunu muazzam hızlandırabilir. Ancak AI’nın 비결정론적(nondeterministic) doğası, niyet edilmeyen davranışların tetiklenmesi riskini artırıyor. Örneğin, sistemin kendi inisiyatifiyle “로그인 시도” gibi aksiyonlar alması ve bunun nasıl sınırlandırılacağı, yeni güvenlik paradigmalarının konusu haline geliyor.

Teknoloji etrafındaki *지정학(jeopolitics)* da giderek sertleşiyor. 무두로글루, teknoloji hegemonya yarışının beklenenden daha fazla *양극화(polarization)* yarattığını, Çin’in 봇팜(bot farm) kullanarak AI 모형 역공학(reverse‑engineering) yaptığı iddialarına kadar uzanan bir gölge savaş alanı oluştuğunu aktarıyor. Gerçeklik boyutu tartışmaya açık olsa da, AI rekabetinin “데이터–계정–컴퓨팅 자원” etrafında tüketici bir yarışa dönüşmesi, normlara dair sınır çizgilerini bulanıklaştırıyor.

*AI ve kripto birleşimi* ise ona göre kaçınılmaz bir trend. Gelecekte kullanıcıların cüzdanları doğrudan yönetmek yerine, arka planda çalışan 에이전트(otonom yardımcı programlar) aracılığıyla işlem ve varlık yönetimi yapması olası. Buradaki kırmızı çizgi, yine 비결정론적 davranış riski. Küçük bir “소수점(decimals) hatası” bile, yüksek kaldıraçlı DeFi protokollerinde zincirleme piyasa kazalarına yol açabilir. Ayrıca büyük güç ve etkiye sahip kişi veya kurumların kendi *otonom 에이전트*lerini devreye sokması, güç yoğunlaşması ve kötüye kullanım ihtimalini büyütüyor. Böylece tartışma basit bir teknoloji heyecanından çıkıp, sosyal kontrol ve sorumluluk eksenine kayıyor.

무두로글루, AI gelişimini ‘durdurmak’tan ziyade ‘kontrol edilebilir bir çerçeveye hapsetmek(컨테인먼트)’ üzerine odaklanmanın daha gerçekçi olduğunu savunuyor. İnsan zekasını aşan seviyelerde işe yarar bir kontrol mekanizmasının kalmayabileceği, oldukça karamsar bir zemin koyuyor. AI 정렬(alignment) meselesinin neden bu kadar zor olduğuna dair teşhisi ise net: *insan açgözlülüğü*. Geri kalma korkusunun hızlanmaya zorladığı, hızın da güvenlik standartlarını aşağı çektiği bir 피드백 루프 ortaya çıkıyor. Bu döngüde teknolojik kazanımlar kadar, riskler de katlanarak büyüyor. Anlatılanlar, kripto endüstrisinin geçmiş boğa/ayı döngülerinde defalarca deneyimlediği “속도 vs. 책임” ikilemiyle büyük benzerlik taşıyor.

Son kısımda yine *piyasa güveni*ne dönülüyor. İçeriden bilgiyle yapılan işlemler, önceden haber alıp “선공개-선매수” yapanlar olduğuna dair şüpheler, tüm ekosistemin maliyetini yukarı çekiyor. Proje duyuruları ve yol haritalarını açıklamadan önce “birileri mutlaka önce alım yapmıştır” algısının oluşması, şeffaf iletişimi bile riskli hale getiriyor. Bu güvensizlik iklimi, düzenleyici baskı olarak geri dönüyor ve sonuçta tamamen yasal inovasyon bile soğutuluyor.

이더리움(Ethereum, ETH) özelinde ise, planlanan yol haritası tam anlamıyla hayata geçer ve ölçeklenebilirlik/işlem hızında ciddi sıçrama sağlanırsa, diğer 블록체인 ekosistemlerinin rekabet etmekte zorlanabileceği ihtimali dillendiriliyor. Ancak bu tür ‘parlak rakamların’ piyasa beklentisini fazla şişirmesi durumunda, hedefler tutmadığında yeni bir hayal kırıklığı dalgası da tetiklenebilir. Dolayısıyla *iletişim dengesi* kritik bir unsur haline geliyor.

무두로글루, 이더리움(ETH) tarafının teknik kapasitesine rağmen uzun süre *마케팅 ve 커뮤니케이션* alanında zayıf kaldığını düşünüyor. Ne çözüldüğü, neyin çözülmekte olduğu ve sonraki adımların ne olduğu konusunda piyasaya net, anlaşılır ve sürekli bir hikaye anlatmak, artık yalnızca PR değil doğrudan güven inşasının bir parçası. Aynı zamanda Ethereum topluluğu içinde *세대 교체 ve liderlik değişimi* sinyalleri gördüğünü de aktarıyor.

Tüm bu söyleşinin vardığı genel sonuç, kripto ve AI alanına dair ortak bir uyarı içeriyor: 토큰 이코노미’nin ‘기본 ayarı’ 매도 압력 üzerinde kurulu kaldığı sürece, uzun vadeli projelerin ayakta kalması zor. DAO 거버넌스 tek başına hukuki sorumluluğun ve düzenleyici çerçevenin yerini tutamıyor. 약세장 döneminde deneyler artarken, piyasanın asıl talep ettiği şey daha süslü anlatılar değil; *지속 가능한 인센티브* ve *명확한 책임 구조*. Aynı mantık AI için de geçerli: hız ve rekabet baskısı altında, hem 토큰 설계’de hem de otonom 에이전트 tasarımlarında uzun vadeli düşünemeyenlerin hayatta kalma ihtimali giderek azalıyor.