ABD Senatosu’ndan Fed’e 2030’a Kadar CBDC Freni: Dijital Dolar Yasağı Temsilciler Meclisi’ne Takılabilir

ABD Merkez Bankası(Fed), hükümet öncülüğünde ‘dijital dolar’ (merkez bankası dijital parası, CBDC) çıkarılmasını engelleyen bir hükmün ABD Senatosu’ndan iki partinin ortak desteğiyle geçmesiyle yeni bir siyasi tartışmanın merkezine oturdu. Ancak söz konusu hükmün ‘21. Yüzyıl ROAD to Housing Act’ (konut yasası) içine eklenmiş olması nedeniyle, tasarının Temsilciler Meclisi’nde takılabileceği ve böylece CBDC yasağının da rafta kalabileceği konuşuluyor.

21. yüzyıl ROAD to Housing Act isimli 302 sayfalık konut yasa tasarısı, Senato’da 89’a 10 oyla kabul edildi. Tasarının son bölümüne eklenen CBDC karşıtı hüküm, en az 2030 sonuna kadar Fed’in merkez bankası dijital parası ihraç etmesini veya böyle bir yapıyı fiilen oluşturmasını yasaklıyor. Cumhuriyetçi kanat uzun zamandır CBDC’yi ‘gözetim aracı bir para’ olarak nitelendirerek karşı çıkarken, hem Demokrat hem Cumhuriyetçi cepheden bazı isimler de kişisel verilerin ihlali riski nedeniyle benzer kaygıları dile getirmişti.

Hükme göre Fed, “merkez bankası dijital para birimi veya buna ‘esasen benzer’ bir dijital varlığı doğrudan ya da bankalar ve diğer aracılar üzerinden dolaylı biçimde ihraç ya da oluşturamayacak”. Bu ifade, sadece klasik anlamda ‘dijital dolar’ı değil, CBDC’ye benzer token yapılarının dolaylı yollarla devreye alınmasını da baştan engellemeyi hedefleyen bir çerçeve olarak değerlendiriliyor.

Dijital Ticaret Odası(Digital Chamber) Üst Yöneticisi Cody Carbone(Cody Carbone), yaptığı açıklamada “Finansal mahremiyet, Amerikan özgürlüğünün temel taşlarından biridir ve merkez bankası dijital parasına onay verilip verilmeyeceği kararı Kongre ile Amerikan halkına ait olmalıdır” dedi. Carbone, “ABD’de dijital yeniliklerin, bireysel özgürlükleri koruyarak ‘özel sektör’ tarafından sürdürülmesi gerektiğini Senato bir kez daha teyit etti” yorumunu yaptı. Piyasada ise, stabil kripto paralar gibi özel sektör tarafından ihraç edilen ‘dijital dolar’ temelli ürünlerin hızla yaygınlaştığı bir ortamda, CBDC tartışmasının ‘kamu ihraç vs. özel sektör inovasyonu’ ekseninde yeniden alevlenebileceği konuşuluyor.

Belirsizliğin ana odağı ise Temsilciler Meclisi. Meclis’te bazı üyeler, Senato’nun kabul ettiği metin üzerinde yeni değişiklikler yapılması gerektiğini açıkça dillendirmeye başladı. Tartışmanın merkezinde, özel sermaye fonları ve benzeri büyük yatırımcıların konut stokundaki payını ciddi biçimde sınırlayan hükümler yer alıyor. Bu düzenleme, Demokrat Partili bazı isimlerin konut arzı ve fiyat istikrarı açısından desteklediği bir adım olurken, Başkan Trump’ın da ender olarak açıkça onay verdiği başlıklardan biri olarak anılıyor.

Buna karşın Başkan Trump, son açıklamalarında “Kongre, seçmenlerden oy kullanırken kimlik ve vatandaşlık belgesi talep edilmesini zorunlu kılan bir tasarıyı Beyaz Saray’a göndermeden hiçbir yasa tasarısını imzalamayacağını” ima etti. Bu tutum, bu yıl yapılacak ve ‘ara seçim’ niteliği taşıyan Kongre seçimleri öncesinde seçim sistemi tartışmalarının tüm yasama süreçlerinin ön şartı haline gelmesine yol açıyor. Böylece sadece konut yasasının değil, başka önemli tasarıların da takviminde ciddi belirsizlik oluştuğu değerlendiriliyor.

Bu genel siyasi tablo, kripto sektörünün yakından izlediği ‘Dijital Varlık Piyasası Açıklık Yasası(Digital Asset Market Clarity Act)’ gibi piyasa yapısını düzenlemeyi hedefleyen girişimleri de etkileyebilir. Senato’da CBDC yasağının oy birliğine yakın, iki partili destekle kabul edilmiş olmasına rağmen, konut yasasının Temsilciler Meclisi’nde değiştirilmesi veya gecikmesi halinde ‘CBDC yasağı’ hükmünün de aynı şekilde sürüncemede kalma ihtimali bulunuyor. Bu nedenle, CBDC konusunda net bir yasal çerçevenin oluşup oluşmayacağı, önümüzdeki dönemde Kongre içi güç mücadelesi ve Başkan Trump’ın imza koşulları tarafından belirlenecek.

CBDC tartışması, ABD’de ‘Fed’in rolü’ ve ‘finansal mahremiyet’ başlıklarıyla iç içe geçmiş uzun soluklu bir siyasi ve düzenleyici mücadeleye dönüşmüş durumda. Senato’nun son hamlesi, devlet destekli dijital dolar olasılığını fiilen 2030 sonrasına ertelemiş gibi görünse de, bu adımın gerçek anlamda yürürlüğe girmesi Temsilciler Meclisi’nin alacağı kararlara ve Trump’ın çizdiği siyasi çerçeveye bağlı. Bu nedenle kripto piyasasında, CBDC ve dijital dolar cephesindeki hukuki risklerin bir süre daha fiyatlamalara ve beklentilere eşlik edeceği yönünde ‘yorum’ yapılıyor.