Eski İngiltere Başbakanı Boris Johnson’dan Bitcoin(BTC)’e ‘dev ponzi’ suçlaması: Kripto topluluğu sert tepki gösterdi

Former İngiltere başbakanı Boris Johnson(Boris Johnson), Bitcoin(BTC)’i ‘dev bir ponzi saadet zinciri’ne benzeterek kamuoyu önünde sert şekilde eleştirdi. Bunun üzerine, Bitcoin(BTC) rezervi en yüksek halka açık şirketlerden biri olarak görülen Strategy ile kripto para topluluğu “Ponzi’nin tanımı bambaşka” diyerek hızla karşılık verdi ve tartışma kısa sürede büyüdü.

Johnson, Daily Mail’deki köşe yazısında ve X’te(önceki Twitter) paylaştığı mesajlarda, kripto paraların gerçek bir değere değil, ‘yeni ve saf yatırımcıların’ piyasaya girişine dayandığından uzun süredir şüphelendiğini savundu. İngiltere Oxfordshire’daki bir kırsal kasabada yaşandığını iddia ettiği bir olayı örnek gösterdi. Buna göre, emekli bir kişi, bir barda tanıştığı birinin “Bitcoin(BTC) ile paranı katlayabilirim” sözüne inanarak 500 sterlin(661 dolar, yaklaşık 99 milyon TL) verdi. Sonrasında bu emekli, yaklaşık 3,5 yıl boyunca çeşitli ‘işlem ücreti’ ve benzeri kalemler ödeyerek parasını çekmeye çalıştı; fakat sonunda toplam yaklaşık 20 bin sterlin(26 bin 450 dolar, yaklaşık 3 milyar 964 milyon TL) kaybetti. Johnson, bu kişinin olayı kendi ifadesiyle ‘bir çeşit dolandırıcılık’ olarak nitelediğini aktardı.

Johnson, altın gibi geleneksel varlıkların veya Pokémon kartı gibi koleksiyon ürünlerinin kültürel ve fiziksel bir çekiciliği bulunduğunu, buna karşın Bitcoin(BTC)’in “bilgisayarlarda tutulan bir sayı dizisinden ibaret” olduğunu savundu. Kimliği hâlâ netleşmemiş Satoshi Nakamoto’nun(Satoshi Nakamoto) kurduğu sisteme neden güvenilmesi gerektiğini sorguladı ve devlet kurumu ya da geleneksel finansal yapıların bu ağı desteklememesini de sorun olarak işaret etti. “Bir gün biri bu sistemi çözer(şifreyi kırar) ve ortadan kaldırırsa, biz kiminle muhatap olacağız?” diye soran Johnson, “Ortada sadece Nakamoto var, o Nakamoto da Pikachu ya da Charmander kadar bile gerçek olmayabilir” şeklinde alaycı bir ifade kullandı.

Kripto para ekosisteminden tepkiler ise gecikmedi. Strategy yönetim kurulu başkanı Michael Saylor(Michael Saylor), ponzi yapılarının temelinde ‘merkezi bir organizatör’ ve yatırımcılara verilen ‘getiri garantisi’ olduğunu vurguladı. Saylor’a göre ponzi şemalarında, sonradan giren yatırımcıların parası, önce girenlere ‘kar payı’ veya ‘faiz’ gibi sunuluyor ve sistem bu şekilde döndürülüyor.

Saylor, Bitcoin(BTC) için “Bir ihraççı yok, bir promosyon şirketi yok, getiriyi garanti eden kimse yok” diyerek, Bitcoin’i ‘açık kaynak kodlu, arzı şeffaf, talebe göre fiyatlanan, merkeziyetsiz bir para ağı’ olarak tanımladı. Böylece, Bitcoin(BTC)’i ponzi ile aynı kefeye koyan yaklaşımlarda sıkça geçen “garantili getiri” ve “merkezi kontrol” unsurlarının ağın doğasında bulunmadığını vurgulamış oldu.

X’teki ‘community notes’ (topluluk notları) özelliği de benzer yönde bir açıklama ekledi. Bu notlarda, ponzi şemalarının genellikle “neredeyse risksiz görünen, anormal yüksek ve sürekli kazanç” vaat ettiğine dikkat çekildi. Bitcoin(BTC)’de ise merkezi bir ihraççı olmadığı, fiyatın tamamen serbest piyasa koşullarında belirlendiği, kodun açık olduğu ve ağa katılımın gönüllülük esasına dayandığı ifade edildi. Ayrıca hiçbir otoritenin kullanıcılara belirli bir yazılım sürümünü zorla dayatamadığı, yatırım kararlarının bireylerin kendi risk iştahına göre verildiği not edildi.

Toplulukta yalnızca teknik düzeyde itirazlar gelmedi. Bir kısım kullanıcı, Bitcoin(BTC)’in sabit arzı ve zamanla azalan yeni arz mekanizmasının, klasik ponzi yapılarında görülen ‘sınırsız yeni katılımcı ve sınırsız getiri vaadi’yle bağdaşmadığını savundu. Başka kullanıcılar ise özellikle pandemi döneminde merkez bankalarının uyguladığı genişleyici para politikalarına ve hızla büyüyen bilançosuna atıf yaparak, asıl yapısal sorunun geleneksel para sistemi ve hükümetlerin para politikaları olduğunu öne sürdü.

BitMEX(BitMEX) Research ekibi ise “Bu sistemde ‘sorumlu kim?’” sorusuna, “Hiç kimse sorumlu değil (nobody is in charge)” şeklinde kısa bir yanıt verdi. Bu ifade, Bitcoin(BTC) ağında karar verici tek bir merkez bulunmamasının hem belirsizlik yaratan bir risk, hem de hiçbir otoritenin ağı tek taraflı biçimde kontrol edememesi açısından bir güç olarak görülebileceğine işaret etti.

Sonuç olarak, Bitcoin(BTC)’i ‘ponzi’ etiketine indirgeyen tartışmalar, Johnson gibi tanınmış siyasetçilerin çıkışlarıyla yeniden gündeme taşınmış durumda. Ancak sektör temsilcilerinin ve uzmanların vurguladığı gibi, ponzi şemalarının hukuki ve ekonomik tanımı ile Bitcoin(BTC)’in işleyişini bire bir örtüştürmek zor görünüyor. Yorum Buna rağmen, tartışmanın yalnızca “sahtekarlık mı, değil mi” eksenine sıkışması yerine, Bitcoin(BTC) etrafındaki yapısal riskler, düzenleyici çerçeve ve yatırımcı koruması gibi başlıkların bundan sonra daha fazla öne çıkması bekleniyor.