Celestia, modüler blokzincir mimarisiyle yeni nesil altyapı katmanı olmayı hedefliyor

셀레스티아(Celestia), ‘modüler blokzincir’ yaklaşımıyla hem ‘ölçeklenebilirlik’ hem de ‘birlikte çalışabilirlik’ hedefini aynı anda yakalamaya çalışıyor. ‘yorum: Burada temel tez, Celestia’nın yalnızca yeni bir L1 olmak yerine altyapı katmanı rolü üstlenmesine vurgu yapmak olmalı.’ Özellikle ‘konsensüs’ ve ‘veri erişilebilirliği’ katmanlarını ayıran mimarisiyle, klasik blokzincirlerde sıkça görülen tıkanıklık sorununa alternatif bir çözüm sunuyor.

Kaynak belirtilen metin, 2024’te (yerel saatle) çeşitli geliştirici topluluk duyurularına ve teknik dokümantasyona dayanıyor.

Celestia, basitçe anlatmak gerekirse, herkesin kendi blokzincirini kurup dağıtabileceği modüler bir ‘konsensüs ve veri kullanılabilirliği’ katmanı olarak tasarlanmış durumda. Geliştiriciler, geleneksel ağlarda olduğu gibi sıfırdan bir konsensüs ağı kurmak zorunda kalmıyor; bunun yerine ‘Celestia’ katmanını kullanarak ‘işlem sıralaması’ ve ‘veri doğrulamasını’ bu altyapıya devredebiliyor.

Bu mimarinin merkezinde ise ‘veri erişilebilirliği katmanı’ bulunuyor. Bu katman, bir işlemin verisinin gerçekten ağda yayınlanıp yayınlanmadığını ve herkes için erişilebilir olup olmadığını denetliyor. Böylece üstünde çalışan farklı zincirler, kendi ‘yürütme (execution) ortamlarına’ odaklanırken, güvenlik ve ölçeklenebilirlik tarafında Celestia’ya yaslanabiliyor. ‘yorum: Rollup’ların güvenliği için veri erişilebilirliği kritik unsur; Celestia burada Ethereum dışı alternatif oluşturuyor.’

Şu anda Celestia ağı, ‘özel geliştirme ağı (devnet)’ aşamasında bulunuyor ve ekip, yıl içinde bir ‘testnet’ lansmanını hedeflediğini açıklamış durumda. Testnet’in devreye girmesiyle birlikte, dışarıdan geliştirici katılımının artması ve çevresinde şekillenen ekosistemin daha görünür hale gelmesi bekleniyor. Geliştiriciler, bu aşamada hem performans hem de güvenlik varsayımlarını gerçek koşullara daha yakın bir ortamda sınama fırsatı bulacak.

Bu süreçte, çok sayıda ‘katman2 (layer2)’ ve ‘uygulama zinciri (appchain)’ projesinin Celestia üzerinde inşa edilmesi olası senaryolar arasında gösteriliyor. Özellikle ‘rollup’ tabanlı projeler için Celestia’nın sunduğu veri erişilebilirliği altyapısı, önemli bir genişleme fırsatı olarak değerlendiriliyor. ‘yorum: Ethereum ekosisteminde Optimistic ve ZK rollup’ların benzer DA sorunları bulunuyor; Celestia burada alternatif bir temel katman sunuyor.’

Celestia’nın yaklaşımı, tek parça (monolitik) blokzincirlerin sınırlarını doğrudan hedef alıyor. Konsensüs, yürütme ve veri katmanlarını birbirinden ayırarak, ağdaki yükü dağıtmayı ve farklı zincirlerin daha organik bir şekilde birbirine bağlanabileceği bir yapı kurmayı amaçlıyor. Böylece hem ‘ölçeklenebilirlik’ baskısı azalmış, hem de birbirinden farklı kullanım senaryolarına sahip zincirler, aynı güvenlik ve veri altyapısını paylaşabilir hale gelmiş oluyor.

Piyasada, bu tür bir ‘modüler tasarımın’ gelecekte blokzincir altyapısı için yeni standart haline gelebileceği yönünde beklentiler var. Yine de, gerçek anlamda benimsenip benimsenmeyeceği; testnet sonrası dönemde geliştirici ilgisine, ortaya çıkacak somut kullanım örneklerine ve performans sonuçlarına bağlı olacak. ‘yorum: Burada özellikle DeFi, oyun ve kurumsal zincirlerin Celestia’yı tercih edip etmeyeceği belirleyici.’

Sonuç olarak Celestia, yalnızca yeni bir zincir başlatmaktan öte, blokzincir mimarisini temelden yeniden tanımlamaya yönelik bir ‘deney’ niteliği taşıyor. Bu deneyin başarıya ulaşıp ulaşmaması; hem ‘katman1 (layer1)’ hem de ‘katman2 (layer2)’ ekosistemleri arasındaki rekabet dinamiklerini ciddi biçimde değiştirebilir. ‘Ölçeklenebilirlik’ ve ‘birlikte çalışabilirlik’ konularında yakalayacağı ivme, modüler blokzincir yaklaşımının kaderini de büyük ölçüde belirleyecek.