Tor Projesi, internet özgürlüğü için Web3 tabanlı kripto bağış kampanyası başlattı

Tor Projesi(Tor Project) etrafında bir araya gelen gizlilik ve internet özgürlüğü odaklı sivil toplum örgütleri, ‘sansüre dayanıklı’ dijital altyapıları desteklemek için yeni bir kripto bağış kampanyası başlattı. İnternet özgürlüğü araçları için hazırlanan bu ilk Web3 kitle fonlaması, dünya genelinde artan ‘internet kontrolü’ eğilimine karşı, kar amacı gütmeyen 10 projeye destek olmayı hedefliyor.

19’unda (yerel saatle), CoinDesk’e göre kampanya; Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH), Zcash(ZEC), Monero(XMR), Golem(GLM) gibi kripto paralarla bağış kabul ediyor. Süreci Tor Projesi ve Funding the Commons(Funding the Commons) yürütüyor. Cake Wallet(CAKE), Zcash Community Grants, Logs ve Octant tarafından sağlanan 115 bin dolarlık ‘matching pool’ da bu kampanyaya eklendi. Bağışlar 18 Haziran’a kadar sürecek.

Kampanyanın merkezinde ‘ikincil fonlama’(quadratic funding) modeli yer alıyor. Bu modelde, az sayıdaki büyük bağış yerine, çok sayıdaki küçük katkı daha yüksek ağırlık kazanıyor. Yani 1 kişinin 100 dolar bağış yapmasındansa, 10 kişinin 10’ar dolar bağış yapması daha ‘güçlü bir sinyal’ oluşturuyor. Funding the Commons Direktörü David Casey(David Casey), “kurumsal para yerine topluluk sinyalini takip eden bir fon akışı ‘Web3’ için çözüm” yorum yaptı.

Tor tarafı, kripto topluluğuyla kurulan bu ilişkinin ‘doğal’ olduğunu düşünüyor. Tor Projesi İletişim Direktörü Pavel Zoneff(Pavel Zoneff), “internet özgürlüğü odaklı projeler temelde ‘gizliliği’ korumak için tasarlandı; Zcash ve Monero gibi ‘gizlilik odaklı kripto paralar’ ise finansal mahremiyeti savunuyor” dedi. Tor Fon Geliştirme Direktörü Al Smith(Al Smith) ise “Bitcoin düğümlerinin ‘yüzde 60’tan fazlası’ soğan hizmetleri(Onion Services) kullanıyor” diyerek zaten güçlü bir kesişim alanı olduğuna dikkat çekti.

Arka planda ise dünya genelinde kötüleşen ‘internet özgürlüğü’ tablosu var. Freedom House verilerine göre, 2025’te incelenen 72 ülkenin yaklaşık yüzde 40’ında internet ortamı daha da baskıcı hale geldi ve ‘internet özgürlüğü’ 15 yıldır kesintisiz geriliyor. Özellikle Asya’da; Çin, Hindistan, Kuzey Kore, Tayland, Myanmar gibi ülkelerin de aralarında olduğu 10 ülke, 50’nin üzerinde yeni kısıtlama tedbiri devreye aldı ve bu durum yaklaşık 2 milyar insanı etkiledi. ABD’nin de bu yıl ocakta ‘Freedom Online Coalition’ isimli internet özgürlüğü ittifakından ayrılması, ‘küresel ölçekte’ kaygıları büyüttü.

Tor Projesi İcra Direktörü Isabella Fernandez(Isabella Fernandez), “Tor’un görece ‘çeşitli’ bir bağış tabanı var ama aynı koşullara dayanamayan daha küçük projeler bulunuyor” diyerek ekosisteme yayılmış bir destek ihtiyacının altını çizdi. Bazı ülkelerde VPN kullanımının dahi engellenmesi ya da cezai yaptırımla karşılaşması, ‘sansürü aşmak’ ve ‘güvenli iletişimi’ sürdürmek için alternatif altyapıların önemini artırıyor.

Bu kripto bağış kampanyası, basit bir fon toplama sürecinin ötesinde, internet özgürlüğünün sarsıldığı bir dönemde ‘blokzincirin rolünü’ gösteren bir örnek olarak öne çıkıyor. ‘yorum: Burada Web3 projelerinin, finansman kararlarını merkezi kurumlardan alıp dağınık topluluklara yayma iddiası vurgulanıyor.’ Kurumsal aktörler yerine ‘dağıtık toplulukların’ fon akışında söz sahibi olduğu bu modelin, önümüzdeki dönemde ne kadar yaygınlaşacağı yakından izlenecek.