Liberland’de blokzincir krizi: Teknik direktör Bukotič ‘merkezileşme’ ve fonları iade etmemekle suçlanarak görevden alındı

Liberland, blockchain yönetimi krizi sonrası teknik direktörü görevden aldı

Liberland(Liberland) içinde ‘blokzincir yönetişimi’ yetkileri üzerinden patlak veren kriz, teknik direktör Dorian Štern Bukotič’in görevden alınmasıyla sonuçlandı. Kendini *ülke* olarak tanımlayan Liberland, Bukotič’in Bitcoin(BTC) ve yerel token yapısında yetkileri ‘merkezileştirdiğini’ ve kurucu devlet başkanı Vit Jedlička’nın oy kullanmasını dahi engellediğini iddia etti. 13’ünde (yerel saatle), Cointelegraph’a göre Liberland Parlamentosu, Bukotič’i blokzincir tabanlı parlamentodan ‘ciddi görev ihlali’, ‘yetki kötüye kullanımı’ ve ‘güven zedeleme’ gerekçeleriyle çıkardı.

Liberland cephesine göre kriz, 2024 Kasım’ında başladı. Bukotič’in bu tarihte çoklu imza ‘multisig’ güvenlik yapısını devre dışı bırakarak, yönetim yetkilerini barındıran ‘Sudo’ hesabının kontrolünü fiilen tek başına üstlendiği öne sürüldü. 2025 Ekim’inde ise resmi alan adı Liberland.org üzerindeki hâkimiyeti ele geçirmeye çalıştığı, başarılı olamayınca Liberland.io alan adlı siteyi öne çıkarmaya yöneldiği savunuldu. Daha önce de Bukotič’in Liberland ismiyle bağlantılı *izinsiz token ihraçlarına* karıştığı uyarıları gündeme gelmişti.

Liberland Hazine Bakanlığı ayrıca Bukotič’e Binance Coin(BNB) ve yerel token Liberland Merit(LLM) tahsis ederek likidite işlem çiftleri oluşturma görevi verdiğini, ancak bu fonların hâlen amacına uygun şekilde kullanılmadığını açıkladı. Parlamento, Bukotič’in söz konusu varlıkları iade etmediğini, bununla birlikte temel yönetişim parametrelerini de değiştirdiğini belirtti. En kritik değişikliklerden biri, parlamento oylama süresinin 4 günden 75 güne çıkarılması oldu ‘yorum: Bu tür değişiklikler, zincir üstü yönetişimde karar alma hızını dramatik şekilde yavaşlatır ve pratikte fiili bir vetoya dönüşebilir.’

Liberland, yedi gün süre verdi

Liberland yönetimi, Bukotič’ten tahsis edilen fonları geri vermesini ve tüm likidite havuzlarının kontrolünü resmî makamlara devretmesini istedi. Bu talep için 7 günlük bir süre tanındı. Aksi hâlde ‘kamuoyu önünde disiplin süreci’ de dahil olmak üzere ek yaptırımlar uygulanacağı uyarısı yapıldı. Kamuoyu önünde disiplin, devlet kurumunun bir kişinin eylemlerini resmen ve alenen kınaması anlamına geliyor.

Kriz sonrasında Liberland, bazı kritik adımları geri alma kararı da aldı. Parlamento oylama süresi tekrar 4 güne indirilecek. Vit Jedlička’nın oy hakları eski hâline getirilecek. Ayrıca ‘Sudo’ hesabının yetkilerinin Senato’ya devredilerek kademeli biçimde tamamen kaldırılması planlanıyor. LLM token’larının Senato’ya taşınması ve yeni basılacak token’ların doğrudan Parlamentoya dağıtılması da gündemde. Bunun yanında, 3 kişiden 2’sinin imzasını gerektiren bir ‘3 taraflı imza sistemi’ kurulması hedefleniyor ‘yorum: Bu sistem, tek kişi kontrolünü zorlaştırarak zincir üstü güvenliği artırmayı amaçlıyor.’

Bukotič, 2026 Mart’ında yapılacak parlamento seçimlerine adaylık mektubunda, 2021’den bu yana Liberland projesinin içinde olduğunu ve bir yıldan fazla süre sahada yaşadığını iddia etmişti. Liberland’in ‘kaos ve yönsüzlükten’ mustarip olduğunu savunan Bukotič, mali işlemlerdeki ‘şeffaflık eksikliğini’ gidereceğini vaat ediyordu. Öte yandan, seçim vaatleri arasında bir ‘propaganda bakanlığı’ ve istihbarat birimi kurulması, ayrıca büyük fonlarla toprak satın alma ya da ‘çıkarma harekâtı’ düzenleme gibi oldukça agresif planlar da yer aldı.

Liberland, Sırbistan ile Hırvatistan arasında yer alan yaklaşık 7 km²’lik tartışmalı bir bölgeyi kendi toprağı ilan eden, ancak uluslararası alanda tanınmayan bir yapı. Devlet statüsü elde edemediği için karmaşık giriş–çıkış prosedürleri ve geçici kamplar üzerinden faaliyet göstermeye çalışıyor. Justin Sun(Justin Sun), bu yapıda ‘başbakan’ seçildiğini iddia ediyor. Liberland’deki son kriz, ‘blokzincir yönetişimi’, ‘iç denetim’ ve ‘güç yoğunlaşması’ gibi konularda deneysel kripto projelerinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi ‘yorum: Zincir üstü yönetişim, idealde merkeziyetsizliği güçlendirmeyi hedeflese de, pratikte anahtar hesaplar ve domain kontrolü gibi dar kritik noktalara aşırı bağımlı kalabiliyor.’