1inch(1INCH), çoklu zincir DeFi likiditesini tek çatı altında toplayan Aqua protokolünü başlattı

1inch(1INCH), çoklu zincir likidite sorununa çözüm getirmeyi hedefleyen ‘Aqua’ protokolünü resmen devreye aldı. Protokol, aynı anda 13 EVM uyumlu ağda çalışarak DeFi likidite yapısını dönüştürmeyi ve ‘likidite parçalanması’ sorununa pratik bir yanıt vermeyi amaçlıyor.

Aqua’nın çıkışı, DeFi piyasasında uzun süredir tartışılan ‘likidite parçalanması’ problemine doğrudan odaklanıyor. Farklı zincirlere dağılmış varlıkların verimsiz biçimde kilitli kalması ve likidite sağlayıcıların birden fazla arayüz arasında mekik dokuyarak portföy yönetmek zorunda kalması, protokolün çözmeye çalıştığı temel yapısal engeller arasında yer alıyor.

Aqua’nın en dikkat çeken yeniliği, klasik otomatik piyasa yapıcı(AMM) modelinden ayrıldığı ‘kayıt defteri(registry) modeli’ yapısında ortaya çıkıyor. Burada ‘likidite yatırma’ mantığı bulunmuyor. Bunun yerine, likidite sağlayıcı kendi cüzdan bakiyesini sisteme kaydediyor ve bu bakiyeyi baz alarak aynı anda birden fazla emir teklifi sunabiliyor. İşlemler sadece önceden belirlenmiş koşullar sağlandığında gerçekleşiyor ve gerekli varlıklar, bu anda doğrudan sağlayıcının cüzdanından hareket ediyor. Böylece varlıkların tam kontrolü akıllı kontrata devredilmeden de likidite sunmak mümkün hale geliyor.

Bu model, teoride ‘sermaye verimliliği’ açısından ciddi bir artış vaat ediyor. Örneğin 100.000 dolar büyüklüğünde bir cüzdanla 300.000 dolarlık teklif book’u açılabiliyor. Ancak fiili gerçekleşme daima cüzdandaki bakiye sınırına bağlı olduğu için, aşırı agresif kotasyonların ‘görünen likidite’ ile ‘gerçek likidite’ arasında uçurum yaratma riski de bulunuyor. Buna rağmen, varlıkları bir havuza yatırıp ‘geçici kayıp’ riskini almak zorunda kalınmaması ve fonların cüzdanda esnek şekilde yönetilebilmesi, ‘profesyonel piyasa yapıcılar’ açısından daha esnek bilanço yönetimi imkânı sunduğu yönünde değerlendiriliyor.

Aqua, Ethereum(ETH), Arbitrum(ARB), Base, BNB Chain, Optimism(OP), Polygon(MATIC) ve Robinhood Chain’in de aralarında bulunduğu toplam 13 EVM tabanlı ağı aynı anda destekliyor. ‘çoklu zincir’ tasarımı, farklı ağlara dağılmış likiditeyi tek çatı altında toplama ve ‘zincir bağımsız’ bir işlem katmanı yaratma stratejisinin parçası olarak görülüyor. Mevcut tabloda DeFi likiditesinin önemli bölümü hala Ethereum ve Arbitrum üzerinde yoğunlaşmış durumda. Yeni zincirler ise kurumsal ve profesyonel likidite sağlayıcı çekmekte zorlanıyor; Aqua bu kısır döngüyü kırmayı hedefliyor.

Bu eksikliği gidermek için 1inch tarafında güçlü bir ‘teşvik programı’ da devreye alındı. 1inch Vakfı, 10 milyon adet 1INCH token ayırırken, 1inch DAO ise 500.000 USDC katkı sağlıyor. Mevcut fiyatlar baz alındığında bu paket, ‘erken dönem likidite’ için oldukça yüksek bir cazibe unsuru olarak değerlendiriliyor. Dağıtımlar, Merkl altyapısı üzerinden yapılacak ve operasyonu Degensoft Ltd üstlenecek. Ancak ‘likiditenin sürekliliği’ konusunda soru işaretleri sürüyor. Uzmanlar, uzun vadede başarıyı belirleyecek asıl unsurun ‘ödül tasarımı’ ve olası ‘kilitlenme(vesting/lock-up)’ koşulları olacağına dikkat çekiyor. ‘Teşvik kovalamaya alışık gezgin sermaye’ yerine, kalıcı ve derin likidite çekilip çekilemeyeceği kritik nokta olarak öne çıkıyor.

Sonuçta Aqua, DeFi ekosisteminin kronik ‘verimsizlik’ sorununa odaklanan deneysel bir model olarak öne çıkıyor. ‘varlık kontrolünü elde tutma’ ve ‘çoklu zincir yayılımı’ hedeflerini bir araya getirse de, protokolün piyasada kalıcı yer edinip edinemeyeceği, büyük ölçüde katılımcı davranışlarına ve ‘teşvik mimarisinin’ ne kadar dengeli kurgulanacağına bağlı olacak. ‘yorum: Eğer Aqua, görünen likidite ile gerçek likidite arasındaki farkı iyi yönetir ve uzun soluklu bir ödül yapısı kurarsa, çoklu zincir DeFi için yeni bir standart modeli ortaya çıkarabilir.’