ABD’nin 4 büyük bankası, blokzincir tabanlı dolar ödeme ağı için harekete geçti

ABD’nin büyük bankalarının ortak bir blokzincir tabanlı mevduat ağı kurmayı değerlendirmesi, dolar ödeme altyapısında önemli bir dönüşüm ihtimalini gündeme taşıdı. MEXC Ventures’ın yakın tarihli araştırmasına göre JPMorgan, Bank of America, Wells Fargo ve Citigroup, birbirinden kopuk sistemler yerine tek bir izinli blokzincir üzerinde ‘tokenize mevduat’ ihraç etme seçeneğini masaya yatırdı. Bu plan hayata geçerse kurumlar arası ödemelerin mevcut ACH ya da havale sistemlerine kıyasla daha hızlı ve daha esnek bir yapıya kavuşabileceği değerlendiriliyor.

Tartışmanın merkezinde, her bankanın kendi dijital varlığını üretmesinden doğacak verimsizliği önlemek ve birlikte çalışabilen ortak bir altyapı kurmak yer alıyor. Örneğin JPMorgan kendi ağını, diğer bankalar ise başka ağları işletirse blokzincir kullanılsa bile mutabakat süreci karmaşık kalabilir. Ancak ortak ağ modelinde, aynı defter üzerinde her bankanın mevduat tokenları basılabiliyor ve transfer edilebiliyor. Böylece kurumlar arası para transferleri zincir üzerinde doğrudan ve hızlı şekilde tamamlanabiliyor. Bu yapı, aracı takas kurumlarına olan bağımlılığı azaltırken işlem sürelerini de belirgin biçimde kısaltabilir.

MEXC Ventures araştırması, JPMorgan’ın kendi blokzincir ödeme altyapısı üzerinden 4 trilyon doların üzerinde işlem gerçekleştirmiş olmasına özellikle dikkat çekti. Bu veri, söz konusu modelin yalnızca deneysel bir uygulama olmadığını, bankacılık sektöründe işlevselliği sınanmış bir teknolojinin daha geniş bir sektör standardına dönüşme potansiyeli taşıdığını gösteriyor.

‘Tokenize mevduat’ ile stabil kripto paralar arasındaki fark da burada öne çıkıyor. Tokenize mevduat, banka mevduatının blokzincir üzerinde token biçiminde temsil edilmesi anlamına geliyor ve hukuki niteliği yine banka mevduatı olarak kalıyor. İhraççı tarafın düzenlemeye tabi ticari bankalar olması ve bu yapının mevduat koruma çerçevesi içinde yer alması, onu Tether(USDT) ve USD Coin(USDC) gibi özel sektör kaynaklı stabil kripto paralardan ayırıyor. Bankalar açısından bu model, yeni bir yasal çerçeve beklemeden mevcut düzenleyici yapı içinde blokzincirin hızından ve ‘programlanabilir ödeme’ imkânlarından yararlanma fırsatı sunuyor.

Mevcut ABD ödeme altyapısıyla ilişkisi de dikkat çekiyor. Kurumlar arası dolar ödemeleri bugün ağırlıklı olarak ABD Merkez Bankası’nın büyük tutarlı gerçek zamanlı transfer sistemi Fedwire, toplu işleyen ACH ağı ve 2023’te devreye giren anlık ödeme sistemi FedNow üzerinden yürütülüyor. Ancak bu sistemler esas olarak hesap kayıtlarının taşınmasına odaklanıyor. Koşula bağlı yürütme, otomatik teminat hareketi ya da akıllı sözleşme entegrasyonu gibi alanlarda ise sınırlı kalıyorlar. Bu nedenle ortak mevduat ağının mevcut sistemlerin yerini tamamen almak yerine, onların üzerine eklenen işlevsel bir katman olarak konumlanması daha olası görülüyor.

Olası kullanım alanları ise şirketler arası ticaret finansmanından gerçek zamanlı teminat tamamlama çağrılarına, teminat yönetiminden koşullu ödemelere kadar uzanıyor. Belirli bir sözleşme şartı yerine geldiğinde fonların otomatik biçimde aktarılması mümkün hale gelebilir. Bu da şirket hazinesi yönetimi ile sermaye piyasası altyapısında verimliliği artırabilir. Başka bir ifadeyle blokzincir, yalnızca para transferini hızlandıran bir araç olmaktan çıkıp kurumsal finansın işleyiş mantığını dönüştüren bir teknolojiye evriliyor.

Bununla birlikte resmi bir lansman takvimi henüz netleşmiş değil. Sürecin önündeki asıl belirleyici unsurun teknik taraftan çok bankalar arasındaki çıkar dengesi olduğu düşünülüyor. Dört büyük bankanın ortak ağın yönetişimini, sorumluluk dağılımını ve düzenleyici uyum modelini nasıl tasarlayacağı, uygulamanın hızını doğrudan etkileyecek. MEXC Ventures, bu görüşmeleri bankacılık sektörünün blokzincir tabanlı ödemelerde deneme aşamasını aşıp ortak altyapı standardizasyonu evresine geçtiğinin işareti olarak değerlendiriyor. Visa, PayPal ve Ondo Finance gibi banka dışı oyuncular da dijital dolar ödeme sistemlerini büyütmek için adımlar atarken, ‘tokenize mevduat’ etrafında şekillenen yeni nesil dolar ödeme rekabetinin daha da sertleşmesi bekleniyor.