İran-Umman Hürmüz Boğazı'nda Gemi Geçiş Yönetimini Görüşüyor

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'ndan (Strait of Hormuz) geçen gemilerin yönetim şeklini görüşüyor. İran'ın Avrupa'nın mayın temizleme çalışmalarına izin vermeyi değerlendirdiğine dair haberler de gündeme geldi, ancak bu konuda henüz bir anlaşma aşamasına gelinmedi.

Bloomberg, İran'ın Avrupa tarafının mayın temizleme çalışmalarına izin vermeyi değerlendirdiğini bildirdi. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı ile Umman hükümetinin açıkladığı resmi açıklamada bu içerik doğrulanmadı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baqaei, 27 Temmuz'da iki ülkenin gemi geçiş yönetimi konusunda görüştüğünü açıkladı. Baqaei, bu görüşmenin ABD ile ilgili bir müzakere olmadığını, İran ile Umman arasında ikili bir istişare olduğunu belirtti.

İki ülke daha önce de Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş kontrolü ve hizmet ücreti uygulanması konusunu ele almıştı. Ancak müzakerelerin ne yönde ilerlediği ve anlaşmanın somut içeriği hâlâ teyit edilmeyi bekliyor.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan dar bir deniz geçididir. Orta Doğu'daki petrol üreticisi ülkelerin ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının (LNG) Asya'ya ve dünyanın dört bir yanına taşındığı kritik bir güzergahtır.

Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre, 2025 yılında bu boğazdan günlük ortalama 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü geçti. Bu rakam, küresel deniz yoluyla ham petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ine denk geliyor.

Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) LNG ihracatının önemli bir bölümü de bu güzergaha bağımlı durumda. Geçişte yaşanacak bir gecikme, yalnızca petrol taşımacılığını değil LNG tedarik zincirini de baskı altına alabilir.

ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), Hürmüz Boğazı'nı dünyanın en önemli petrol darboğazı olarak tanımlıyor. Kurum, alternatif taşımacılık güzergahlarının sınırlı olması nedeniyle geçici bir aksamanın bile arz gecikmesine ve maliyet artışına yol açabileceğini belirtti.

Piyasa tepkisi ilk olarak küresel petrol fiyatlarında görüldü. MarketWatch'ın 4'ünde aktardığına göre, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik anlaşma beklentisini dile getiren açıklamalarının ardından Brent petrolün Ekim vadeli sözleşmesi varil başına 80,75 dolara kadar geriledi.

Batı Teksas Ham Petrolü'nün (WTI) Eylül vadeli sözleşmesi de varil başına 76,90 dolara kadar düştü. Ancak boğaz yakınında gemilere yönelik saldırı iddiaları ve İran tarafının bu iddiaları yalanlaması sürdükçe piyasadaki belirsizlik tam olarak giderilmiş değil.

Hürmüz Boğazı meselesi doğrudan bir blok zinciri konusu değil. Ancak enerji fiyatları, enflasyon ve faiz oranı seyri üzerinden Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) gibi riskli varlıklara yönelik yatırım iştahını ölçmede kullanılan makro göstergelerden biri olarak değerlendiriliyor.

Şu anda gündemde olan konular üç başlıkta toplanıyor: △İran ile Umman arasındaki geçiş yönetimi görüşmeleri △ABD tarafının erken bir anlaşma beklentisi △Avrupa'nın mayın temizleme sürecine katılım fikri. Bu üç konu henüz tek bir anlaşma metninde birleştirilmedi.