1407'ye Gerileyen Dolar/Won, Denge Kuruna Ulaştı mı?

Dolar/won kuru, Haziran ayında gördüğü 1561 seviyesinden iki ay içinde 154 won gerileyerek Ağustos'ta 1407'ye indi. Bu keskin düşüş, 1400 won başının 'denge kuru' sayılıp sayılamayacağı konusunda piyasada görüş ayrılığı yarattı.

Yonhap Infomax, 12'sinde (yerel saatle) muhabir Kim Hak-sung'un kaleme aldığı saha yorumunda, kurun son bir aylık dönemde yaklaşık 150 won gerilediğini aktardı. Ekonomik değişkenlerin ve jeopolitik risklerin iç içe geçtiği döviz piyasasının doğası gereği, mevcut seviyeyi sabit bir adil değer olarak nitelemenin güç olduğu belirtildi.

Bu yılki kur seyrine bakıldığında, Haziran'da 1561'e kadar tırmanan dolar/won, Ağustos'ta 1407'ye kadar geriledi. Piyasanın öngöremediği bir yükseliş ve düşüş, iki ay içinde art arda yaşanmış oldu.

Daha önce dolar/won kuru, Orta Doğu'daki gerilimin hafiflemesi ve yabancı yatırımcıların net hisse senedi satışı gibi etkenlerin bir araya gelmesiyle 1430 won civarında dalgalanmıştı. Kurun ardından 1400 won başına inmesiyle birlikte, piyasanın odağı kısa vadeli yön tahmininden mevcut seviyenin ne kadar adil olduğu tartışmasına kaydı.

Nisan 2025'te Uluslararası Ödemeler Bankası'nın (BIS) yayımladığı araştırmaya göre, küresel döviz piyasasında günlük ortalama işlem hacmi 9,6 trilyon dolara ulaştı. Bu denli devasa bir hacimde faiz oranları, enflasyon, fon giriş-çıkışları ve jeopolitik riskler eş zamanlı fiyatlandığından, kurun yönünü tek bir göstergeyle açıklamak neredeyse imkansız.

'Denge kuru', bir ülkenin ekonomik koşulları ve döviz arz-talebi göz önüne alındığında ulusal paranın aşırı değerli ya da değersiz sayılmadığı yaklaşık düzeyi ifade ediyor. Sabit bir rakamdan çok; faiz farkı, dolar endeksi seyri, enflasyon ve ticaret yapısına göre değişen bir ölçüt olarak kabul ediliyor.

KB Kookmin Bank, yayımladığı raporda dolar endeksini, Güney Kore-ABD faiz farkını ve yapısal arz-talebi dikkate alarak hesapladığı adil kur seviyesini 1420 won bandı olarak açıkladı. Bankanın değerlendirmesine göre, şu anki 1400 won başı seviye adil kura epey yaklaşmış durumda.

Güney Kore Merkez Bankası (BOK) ise farklı bir değerlendirme yaptı. Yoo Sang-dae(유상대) BOK İkinci Başkanı, basın toplantısında "İthalat fiyatları üzerindeki etkisini göz önünde bulundurduğumuzda, mevcut kur seviyesi hâlâ yüksek" dedi.

Yoo, Güney Kore ekonomisinin temel gücü zamanla fiyatlara yansıdıkça, orta-uzun vadede kurun ilave gerileme potansiyeli taşıdığını söyledi. Nominal kur 1400 won başına inmiş olsa da, enflasyon ve genel ekonomik koşullar birlikte değerlendirildiğinde won'un değerinin henüz yeterince toparlanmadığı anlamı çıkıyor.

'Reel efektif döviz kuru' da bu değerlendirmeyi destekleyen bir gösterge olarak öne sürüldü. Bu gösterge, ticaret ortağı ülkelerle aradaki enflasyon farkını ve para birimi değer değişimlerini yansıtarak bir ülkenin para biriminin reel satın alma gücünü ortaya koyuyor.

Won'un reel efektif döviz kuru, Ağustos 2021'den bu yana 100 baz çizgisinin altında seyrediyor. İncelenen 64 ülke arasında Japonya'nın ardından en düşük ikinci sırada yer alma durumu da aylardır sürüyor.

Reel efektif kurun baz çizgisinin altında kalması, baz yıl kabul edilen 2020'ye kıyasla won'un reel değerinin gerilediği anlamına geliyor. Nominal kurda 1400 won seviyesi artık sıradan hale gelmiş olsa da, ticaret ortaklarının para birimleri ve enflasyonu da hesaba katıldığında won'un hâlâ düşük değerli olduğu yorumu bu yüzden yapılıyor.

Kur seviyesine ilişkin görüş ayrılığı, esas alınan değişkenlerden kaynaklanıyor. KB Kookmin Bank dolar endeksini, faiz farkını ve yapısal arz-talebi temel alarak piyasanın adil seviyesini hesaplarken; BOK ithalat fiyatlarına, ekonominin temel gücüne ve won'un reel değerine ağırlık verdi.

Dolar/won kuru, yurt dışı varlıkların won cinsinden fiyatına da doğrudan yansıyor. Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) gibi dolar üzerinden fiyatlanan varlıklarda, dolar fiyatı aynı kalsa bile won değer kazandığında yerli yatırımcılar için won cinsinden karşılık düşebiliyor.

Ancak bu denge kuru tartışması, kripto varlıkların dolar fiyatının yönünü öngörmek için bir dayanak olarak görülmemeli. Şu an netleşen tek konu, 1400 won başının Güney Kore ekonomisini ve döviz arz-talebini yansıtan adil bir seviye olup olmadığına dair görüş farklılığından ibaret.