Günlük 8 gemi: Hürmüz geçişi 5 Ağustos'tan beri en düşükte

Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi sayısı günlük 8'e geriledi ve 5 Ağustos'tan bu yana en düşük seviyeye indi. ABD-İran çıkmazı sürerken kritik petrol taşıma güzergahındaki bu daralma, petrol fiyatlarını ve risk iştahını etkiliyor.

OilPrice, Kpler gemi verilerine dayanarak 11'inde (yerel saatle) boğazdan iki yönlü geçen gemi sayısının son 10 günlük ortalama olan 12'nin altında kaldığını aktardı. Ancak açık AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi) sinyalini kapatarak seyreden gemiler de bulunduğundan, 8 rakamı yalnızca 'doğrulanmış geçiş' olarak değerlendirilmeli.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan deniz darboğazı ve Orta Doğu petrolünün başta Asya olmak üzere dünya pazarlarına ulaştığı ana güzergah. Alternatif rotaların taşıma kapasitesi sınırlı olduğu için geçiş aksamaları petrol arzını, navlun ücretlerini ve sigorta primlerini birlikte etkileyebiliyor.

ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne (EIA) göre, 2025'in ilk yarısında Hürmüz Boğazı üzerinden günlük 20,9 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşındı. Bu rakam küresel sıvı petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine denk geliyor ve boğazdan dünyanın en büyük ham petrol tankerleri bile geçebiliyor.

Bu düşüş, boğazın tamamen kapandığı anlamına gelmekten çok normal seyrin henüz toparlanmadığının işareti olarak okunuyor. Bazı gemilerin AIS'i kapatması gerçek trafik ile açık istatistikler arasında fark yaratabildiğinden, tek bir gözlemden yola çıkarak toplam taşımacılık hacmini yorumlamak güç.

Kpler, 23 Temmuz'da (yerel saatle) yayımladığı raporda çatışmanın yeniden alevlenmesinin ardından Hürmüz geçişlerinin günlük yaklaşık 45'ten 13 dolayına, yani yüzde 70 gerilediğini bildirdi. O dönem son gözlem gününde doğrulanan 8 geminin tamamının İran rotasını kullandığı belirtildi.

Sadece geçiş hacmi değil, belirli bir rotaya yığılma da yük oluşturuyor. İran rotası Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ya da ABD ve Avrupa Birliği tarafından tanınan resmi bir güzergah değil; Umman rotasında ise sigorta primleri yeterince düşmediği için gemi şirketleri bu seçeneğe pek yönelemiyor.

Deniz taşımacılığı sigortası, kaza olasılığı ve seyir bölgesinin risk düzeyine göre belirleniyor. Güvenlik endişeleri büyüdükçe sigorta ve taşıma maliyetleri birlikte yükseliyor; bu durum gemi şirketlerinin sefer kararlarını etkiliyor ve artan maliyetler petrol işlem fiyatlarına yansıyabiliyor.

Siyasi çıkmaz da sürüyor. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, ABD savaşı sona erdirip İran'ın koşullarını kabul edene kadar boğazın kapalı kalacağını açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump(Donald Trump), ABD'nin Hürmüz Boğazı'nı kontrol ettiği yönünde açıklama yaptı. İki taraf boğazın durumu ve yeniden açılma koşulları konusunda farklı pozisyonlar ortaya koydukça, gemi şirketleri normal seferlerin ne zaman başlayacağını kestirmekte zorlanıyor.

MarketWatch, boğazın yeniden açılması yönünde anlaşma beklentisinin zayıflamasıyla 11'inde (yerel saatle) Dow Jones endeksinin 184,13 puan gerilediğini bildirdi. S&P 500 yüzde 0,3, Nasdaq yüzde 0,6 düştü; Brent petrolün Ekim vadeli sözleşmesi ise yaklaşık iki haftanın en yüksek seviyesini korudu.

Hürmüz görüşmelerindeki çıkmazın ve küresel petrol fiyatlarındaki oynaklığın sürdüğü tabloyu ele alan önceki haberde de görüldüğü gibi, bu gelişmeler enerji piyasasının ötesinde risk varlıklarının fiyatlanmasını da etkiliyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş genellikle enflasyon beklentileri ile faiz ve dolar görünümü üzerinden hisse senedi ve kripto para yatırımcı psikolojisine dolaylı olarak yansıyor.

Bitcoin(BTC), Hürmüz geçiş hacmiyle doğrudan bağlantılı bir varlık değil. Yine de petrol fiyatları ile risk iştahı aynı anda hareket ederse kripto para piyasası da etkilenebilir; asıl tepkinin yönü ve büyüklüğü piyasa göstergeleri üzerinden ayrıca izlenmeli.