7,6 trilyon dolarlık AI yatırımı Big Tech'in nakit akışını sınıyor

Google(GOOGL), Amazon(AMZN), Microsoft(MSFT) ve Meta(META) arasındaki yapay zeka (AI) yatırım yarışının odağı, sermaye harcamalarının büyüklüğünden bu maliyetlerin ne kadar süre karşılanabileceğine kayıyor. Veri merkezi ve yarı iletken yatırımları büyüdükçe, 'serbest nakit akışı' ve borç yükü 'hiper ölçekli' (hyperscaler) şirketlerin değerlemesinde öne çıkan göstergeler haline geldi.

Meritz Menkul Kıymetler, 14’ünde yayımladığı raporda bu yılın ikinci yarısından itibaren hiper ölçekli şirketler arasında bir ayrışmanın başlayabileceğini belirtti. Rapora göre bu yarı iletken döngüsü arzdan çok talep kaynaklı ilerlediği için, nihai talep tarafındaki büyük bulut şirketlerinin mali gücü önem kazandı.

Yılın ilk yarısında piyasa, AI sermaye harcamalarını gelecekteki gelir için bir birikim olarak değerlendirdi. Daha fazla grafik işlem birimi (GPU), veri merkezi ve hesaplama kaynağı biriktiren şirketin avantaj sağlayacağı görüşü hakimdi. Ancak ikinci çeyrek bilançolarının ardından, yatırım artışının nakit akışı üzerindeki baskısı daha belirgin hale geldi.

Microsoft(MSFT) ve Amazon(AMZN), ikinci çeyrek bilançolarında olumlu sonuçlar açıkladı ve hiper ölçekli şirketlerin çoğu sermaye harcaması planlarını yukarı yönlü güncelledi. Ancak AI altyapı maliyetlerinin hızla artması, piyasanın aynı yatırımlara hem gelir büyümesi hem de finansman yükü açısından bakmasına yol açtı.

Goldman Sachs, AI altyapı yatırımlarının 2026-2031 döneminde 7,6 trilyon dolara ulaşabileceğini öngördü. Bu tutarın 5,1 trilyon dolarını çip ve sunucu gibi hesaplama (compute) bileşenleri, 2,5 trilyon dolarını ise veri merkezi ve enerji altyapısı oluşturuyor.

Bu yılki yıllık yatırım tutarının 800 milyar dolara, gelecek yıl ise 1 trilyon dolara çıkabileceği tahmin ediliyor. Rakamlar tek başına değerlendirildiğinde, AI altyapı yarışının artık şirketlerin bireysel Ar-Ge harcamalarını aşarak elektrik şebekesini, gayrimenkulü ve sunucu tedarik zincirini bir arada içine çeken sermaye yoğun bir sektöre dönüştüğü görülüyor.

Asıl sorun yatırım ile nakit yaratma arasındaki zaman farkı. Meritz Menkul Kıymetler, ikinci çeyrek bilançolarının ardından hiper ölçekli şirketlerin serbest nakit akışının bu yılın dördüncü çeyreğinden itibaren negatife dönebileceğini, gelecek yıla kadar toplam açığın 100 milyar doları aşabileceğini öngördü.

Serbest nakit akışı, faaliyetlerden elde edilen nakitten sermaye harcamaları düşüldükten sonra kalan tutarı ifade ediyor. AI talebi yeterli gelir ve kâra dönüşene kadar, aynı büyüklükteki yatırımlar bile şirketler arasında farklı düzeyde yük oluşturabilir.

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) da AI altyapı yatırımlarının finansman yapısını risk unsuru olarak işaret etti. BIS, Mart ayında yayımladığı raporda büyük teknoloji şirketlerinin şirket tahvillerinin yanı sıra veri merkezi özel amaçlı kuruluşlarını (SPV), uzun vadeli kiralamaları ve enerji/hesaplama satın alma anlaşmalarını da kullandığını belirtti.

Bu yapı, ilk sermaye harcamasını uzun vadeli bir maliyete dönüştürme etkisi taşıyor. Ancak bazı yüklerin bilanço dışında kalabileceği, bu nedenle gerçek borç yükünü değerlendirirken yalnızca defter değerindeki borcun yeterli olmayabileceği belirtiliyor.

Güney Koreli haber kuruluşu Asia Economy(아시아경제), BIS analizine dayanarak ABD merkezli hiper ölçekli şirketlerin borcunun defterlerde görünen 500 milyar dolar değil, 1,6 trilyon dolara ulaşabileceğini aktardı. Bu da AI altyapı yarışının artık bulut geliri rekabetinin ötesine geçip kredi piyasalarını ve uzun vadeli sözleşme yapılarını da içine alan bir konuya dönüştüğü anlamına geliyor.

Faiz oranları ve enflasyon da baskı unsuru olmaya devam ediyor. Yoon Yeo-sam(윤여삼) Meritz Menkul Kıymetler araştırmacısı, "enflasyonla mücadele için faiz oranları daha da yükselirse, bundan ilk etkilenecek kesim büyük sermayeye ihtiyaç duyan AI yatırımcı şirketler olabilir" dedi. Araştırmacı, bu değerlendirmenin AI yatırımlarının temel dinamiklerinden şüphe duyulduğu anlamına gelmediğini, makroekonomik kırılganlığa dikkat çekmeyi amaçladığını belirtti.

AI maliyet yapısı, kripto para piyasası için de dolaylı bir değişken. Bitcoin(BTC) madenciliği, AI hesaplama ve veri merkezi işletmeciliği; enerji, yarı iletken ve finansman maliyetlerini ortak şekilde paylaşıyor. TokenPost daha önce AI altyapı maliyet yapısının ve veri merkezi tasarımındaki değişimin ilgili sektörleri değerlendirmede arka plan göstergesi olabileceğini aktarmıştı.

ABD merkezli büyük teknoloji şirketlerinin AI sermaye harcaması yükü, nakit akışı verilerinde de kendini gösteriyor. TokenPost daha önce Alphabet, Amazon(AMZN), Meta(META) ve Oracle(ORCL)’ın serbest nakit akışının azaldığını veya açığa döndüğünü, buna karşın Microsoft(MSFT)’un pozitif seyrini koruduğunu bildirmişti.

AI yarışının odağı, yatırım isteğinden maliyete dayanma kapasitesine kayıyor. Veri merkezi, enerji ve yarı iletken tedariki için rekabet sürerken, şirketlerin serbest nakit akışı ve bilanço dışı yükleri birlikte takip edilmesi gereken göstergeler olarak kalıyor.