Hürmüz Boğazı'nda Saldırılar Sürüyor, Körfez Müttefiklerinden ABD'ye Tepki

Körfez Arap müttefikleri, ABD'nin İran'a karşı aldığı askeri tutum ve diplomatik koordinasyon konusunda rahatsızlıklarını dile getiriyor. Hürmüz Boğazı'nda art arda yaşanan gemi saldırıları, Orta Doğu'daki gerginliği hem enerji taşımacılığı hem de riskli varlık iştahı açısından kritik bir mesele haline getirdi.

AP'nin haberine göre Körfez Arap ülkeleri, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonları ve savunma tepkisi konusunda memnuniyetsizlik gösterdi. Resmi açıklamalar genel olarak ölçülü kalsa da, ABD İsrail'i ve kendi askeri unsurlarını korumaya ağırlık verirken Körfez müttefiklerinin maruz kaldığı riskin yeterince azaltılmadığı yönünde bölgede bir kanaat oluştu.

AP'nin derlemesine göre İran, savaşın başlamasından bu yana beş Körfez Arap ülkesine en az '380 füze' ve '1480'den fazla drone' fırlattı. Suudi Arabistan'ın eski istihbarat şefi Prens Turki el-Faysal(Prince Turki al-Faisal), CNN'e verdiği röportajda "Bu, Netanyahu'nun savaşı" dedi. ABD İran'a baskı kurmakla müzakere arasında gidip gelirken, Körfez bölgesinde savunma boşluğu ve önceden koordinasyon eksikliğine dair rahatsızlığın biriktiği değerlendiriliyor.

Gerginlik deniz taşımacılığı güzergâhında daha belirgin şekilde ortaya çıktı. Abu Dabi merkezli devlet petrol şirketi ADNOC'a ait gemiler, 14 ve 15 Ağustos'ta Hürmüz Boğazı'ndan geçerken art arda saldırıya uğradı. 14'ünde ADNOC'a ait iki petrol tankeri drone saldırısına maruz kaldı, 15'inde ise ADNOC'a ait başka bir gemi saldırı hedefi oldu.

Can kaybı bildirilmedi. Ancak ticari gemilerin geçtiği güzergâhta saldırıların tekrarlanması, ham petrol taşımacılığı, sigorta ve navlun maliyetleri üzerinde baskı oluşturabilecek bir gelişme.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan kritik bir deniz koridoru. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Katar gibi Körfez petrol üreticilerinin ham petrol ve doğal gaz ihracatı bu güzergâhtan geçiyor. Boğazın genişliğinden daha önemli olan nokta, alternatif taşıma yollarının sınırlı olduğu bir 'enerji darboğazı' olması.

ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre 2025 yılının ilk yarısında Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışı günlük ortalama '20,9 milyon varil' oldu. Bu rakam, dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine denk geliyor. EIA, boğazın kapanması halinde arz gecikmeleri ve navlun maliyetlerinde artış yaşanabileceğini, bunun da küresel enerji fiyatlarını yukarı çekebileceğini belirtiyor.

ABD diplomatik kanalları da genişletiyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio(Marco Rubio), Avusturya ve Yunanistan dışişleri bakanlarıyla temas kurdu; iki bakan daha sonra İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi(Abbas Araghchi) ile telefonda görüştü. AP bu hareketliliği, geleneksel arabulucuların tek başına müzakere tıkanıklığını çözmekte yetersiz kaldığı bir tabloyu yansıttığı şeklinde yorumluyor.

Daha önce ABD ile İran, doğrudan müzakere yapılıp yapılmadığı konusunda da çelişkili açıklamalar vermişti. TokenPost, İran'ın ABD ile resmi müzakerelerin yeniden başladığı iddiasını yalanladığını daha önce aktarmıştı. Temasların şimdi genişlemesi, aynı müzakere tıkanıklığı üzerinde şekillenen diplomatik bir yan yol olarak okunabilir.

Hürmüz Boğazı'ndaki gerginlik önce enerji fiyatları üzerinden hissediliyor. Petrol fiyatlarındaki hareket, rafineri ve taşımacılık maliyetlerinin yanı sıra enflasyon beklentileri ve faiz oranı öngörülerini de etkileyebiliyor. Kripto para piyasası da jeopolitik haberlerin kendisinden çok, petrol fiyatları ve faiz beklentileri üzerinden riskli varlık iştahına yansıyarak etkileniyor.

CoinDesk'in aktardığına göre, ABD'nin İran'a yönelik hava saldırılarının ardından 28 Mayıs'ta Bitcoin(BTC) '73 bin dolar' seviyesinin altına geriledi ve 24 saatlik zorunlu tasfiye tutarı '958,8 milyon dolara' ulaştı. Aynı haberde Ethereum(ETH) başta olmak üzere diğer büyük kripto paraların da değer kaybettiği belirtildi.

Ters yönde bir hareket de yaşandı. CoinDesk, 27 Temmuz'da ABD ve İran'ın Hürmüz Boğazı'na yönelik saldırıları durdurmasının ardından Brent petrolün yüzde 7'den fazla değer kaybettiğini, DeFi token'larının ise toparlandığını bildirdi. Bu örnek, jeopolitik gerginlik azaldığında petrol ile riskli varlıkların birbirinden farklı yönlerde hareket edebileceğini gösteriyor.

Bu gelişme, TokenPost'un daha önce aktardığı Hürmüz'de gerginliğin yeniden yükselmesi ve petrol fiyatlarındaki sıçrama haberinin devamı niteliğinde. O dönemde de asıl mesele, Hürmüz geçiş riskinin küresel petrol fiyatlarına ve kripto piyasasındaki risk iştahına hangi kanaldan yansıyacağıydı.

Ancak yalnızca gemi saldırıları ve diplomatik temaslara bakarak Bitcoin ve Ethereum fiyatlarının yönünü kestirmek güç. Takip edilmesi gereken noktalar şunlar: gemi saldırılarının devam edip etmeyeceği, ABD-İran temaslarının kapsamı, Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol hacmindeki değişim ve petrol fiyatlarıyla faiz beklentilerinin birlikte nasıl hareket edeceği.