%3,25'lik nokta tahminini BOK Başkanı Shin mi işaretledi?

Kore Merkez Bankası (BOK) Para Politikası Kurulu'nun geçtiğimiz mayıs ayında açıkladığı nokta tahmininde (dot plot), çoğu üyenin görüşünden belirgin şekilde ayrışan yüzde 3,25 değeri dikkat çekti. Bu rakam, altı ay içinde politika faizinin 75 baz puan (1 baz puan=yüzde 0,01) artırılması gerektiği görüşünü yansıtıyor ve üyelerin yoğunlaştığı bandın oldukça dışında kalıyor.

BOK Para Politikası Kurulu üyeleri şubat, mayıs, ağustos ve kasım aylarında yılda dört kez toplanıyor ve her toplantıda altı ay sonrasına ilişkin faiz beklentisini üç nokta halinde işaretliyor. Bir üye üç noktasını tek bir faiz seviyesinde toplayabildiği gibi farklı seviyelere de dağıtabiliyor. Başkan ve başkan yardımcısı dahil yedi üyenin işaretlediği noktalar bir araya geldiğinde tek bir nokta tahmininde toplam 21 nokta ortaya çıkıyor.

Nokta tahmini isimsiz olarak açıklanıyor; yüzde 3,25'i kimin işaretlediği resmi olarak doğrulanmıyor. Buna karşın piyasada, üyelerin geçmiş açıklamaları ve eğilimleri üzerinden bu rakamın sahibini tahmin etme çabası sürüyor. Güney Kore merkezli finans haber ajansı Yonhap Infomax, 18'inde (yerel saatle) yayımladığı bir yorum yazısında 'bu nokta bana ait değil' diyerek araya mesafe koyan üye sayısı arttıkça piyasanın yüzde 3,25'e olan ilgisinin de büyüdüğünü aktardı.

Piyasanın bir kesiminde bu noktayı Shin Hyun-song(신현송) Kore Merkez Bankası (BOK) Başkanı'nın işaretlemiş olabileceği ihtimali dile getiriliyor; ancak bunun yalnızca piyasa tahmini olduğunun altı çiziliyor. Uluslararası finans ve makroekonomi alanında uzun süredir çalışmalar yürüten bir iktisatçı olan Shin, mevcut politika çerçevesinin dışına çıkan sorular sormaktan çekinmeyen bir isim olarak biliniyor. Yüksek döviz kuru döneminde vergilerin dolar cinsinden tahsil edilmesi fikrini gündeme getirmiş olması da bu tahmine güç kattığı öne sürülen unsurlardan biri; ancak bunun gerçek bir politikaya dönüştürülmesinin önünde çeşitli pratik engeller bulunduğu değerlendirmesi de yapılıyor.

Bu tartışmanın arka planında istatistikteki 'standart sapma' kavramı yer alıyor. Standart sapma, verilerin ortalamadan ne kadar uzaklaştığını gösteren bir ölçüt; örneğin bir sınavda ortalamanın 90 puan olduğunu bilmek sınavın kolay mı zor mu geçtiğini anlamaya yetmiyor, puanların ne kadar sıkı kümelendiğini görebilmek için standart sapmaya da bakmak gerekiyor.

Faiz, enflasyon ve büyüme beklentilerinde piyasanın konuştuğu 'konsensüs' de bir tür ortalama. Herkesin benzer şekilde düşündüğü izlenimi vererek rahatlık sağlasa da, piyasayı her zaman ortalamanın belirlemediği yorumu da yapılıyor. Ortalamadan büyük ölçüde sapan sözde 'aykırı değerlerin' (outlier), çoğunluğun henüz fark etmediği olasılıkları barındırdığı durumlar olabiliyor.

Merkez bankası içindeki azınlık görüşlerinin taşıdığı anlam da bu noktayla örtüşüyor. Enflasyonun yeniden yükselip yükselmeyeceği, döviz kurunun ne kadar yüksek seviyede kalacağı ve hane halkı borcunun ne zaman finansal istikrarsızlık unsuruna dönüşeceği kimsenin kesin olarak bilemeyeceği konular olduğundan, ortalama görüşe soru işareti düşüren bakış açılarına da ihtiyaç duyulduğu değerlendiriliyor.

Kore Merkez Bankası (BOK), fiyat istikrarı ve finansal istikrarı hedefleyerek para politikası yürüten bir merkez bankası. Bu nokta tahminine yönelik ilgi, 27'sinde yapılacak ağustos ayı Para Politikası Kurulu toplantısına dokuz gün kala daha da artıyor.

Kore Merkez Bankası, geçtiğimiz temmuz ayında politika faizini 25 baz puan artırmıştı. Mayıs ayındaki nokta tahmininin işaret ettiği 75 baz puanlık artışın 50 baz puanı hâlâ tamamlanmış değil. Ekonomik temellerin, döviz kurunun ve varlık piyasası koşullarının faiz artışına elverişli olduğu görüşü bulunurken, hız ayarlaması amacıyla bir toplantı ara verilebileceği yönünde değerlendirmeler de dile getiriliyor.

Piyasanın bu kez de 21 noktanın dağılımına odaklanması bekleniyor. Noktaların hangi bantta yoğunlaştığı, geçen mayısa kıyasla dağılımın genişleyip genişlemediği ve çoğunluk görüşünden uzak bir noktanın yeniden ortaya çıkıp çıkmayacağı takip edilecek başlıklar arasında sayılıyor.

Ağustos ayı nokta tahmini, 27'sinde gerçekleştirilecek Para Politikası Kurulu toplantısında açıklanacak.