1,4 trilyon dolarlık talep: Meta'nın gençlik davasında esas duruşma başladı

Meta(META), Facebook ve Instagram'ın gençler için zararlı tasarımı ile 13 yaşından küçük çocuklardan kişisel veri toplanması iddialarıyla ABD'de dört eyaletin açtığı davada esas duruşmaya çıktı. Meta'nın mahkemeye sunduğu belgelere göre eyaletlerin talep ettiği ceza miktarı 1,4 trilyon dolara ulaşıyor.

AP'nin haberine göre, Kaliforniya eyaletindeki Oakland Federal Mahkemesi 12 Ağustos'ta jüri seçimine başladı, 18'inde açılış konuşmaları bölümüne geçildi. Duruşmanın 6 ila 8 hafta sürmesi bekleniyor.

Davaya şimdilik Kaliforniya, Colorado, Kentucky ve New Jersey olmak üzere dört eyalet taraf oluyor. 2023'te başlatılan federal çok bölgeli davanın Oakland'daki bu ilk duruşması, benzer davalar için 'öncü dava' niteliği taşıyor.

Davacı taraf, Meta'nın kullanıcıları, özellikle gençleri, platformda daha uzun süre tutacak şekilde hizmeti tasarladığını, güvenlikle ilgili kamuoyu açıklamalarını çarpıttığını ve 13 yaşın altındaki çocuklardan usulsüz biçimde kişisel veri topladığını öne sürüyor. Kaliforniya Başsavcılığı'nın 2023'te kamuya açtığı sansürsüz dava dilekçesinde, şirket içi belgelere dayanan iddialara da yer verildi.

Kaliforniya Başsavcılığı, 30 Haziran'da mahkemenin Meta'nın davayı özet yargılamayla sonuçlandırma talebini tamamen reddettiğini duyurdu. Aynı kararda mahkeme, Meta'nın Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası'nın (COPPA) öngördüğü ebeveyn onayı ve bilgilendirme şartlarını yeterince karşılamadığı görüşüne vardı.

COPPA, ABD'de 13 yaşın altındaki çocuklardan çevrimiçi kişisel veri toplanırken ebeveynlere bilgi verilmesini ve onay alınmasını zorunlu kılan federal bir yasa. Bu davada, platformun hangi veriyi nasıl topladığı sorusu, reşit olmayan kullanıcıların korunmasına ilişkin düzenlemelerden bağımsız olarak jürinin karar vereceği konulardan biri.

Tazminat ve ceza miktarı da davanın önemli tartışma konularından. Reuters'ın haberine göre Meta, 6 Temmuz'da mahkemeye sunduğu belgede dört eyaletin 1,4 trilyon dolarlık ceza talep ettiğini öne sürdü. Aynı haberde eyaletlerin kendi hesaplamasının yaklaşık 200 milyar dolara daha yakın olduğu bilgisi de yer aldı.

Sorumluluk ve ceza miktarı henüz kesinleşmiş değil. 1,4 trilyon dolar, Meta'nın mahkeme belgelerinde aktardığı eyalet talebi iddiası; mahkemenin onayladığı bir tazminat tutarı değil.

Meta suçlamaları reddediyor. Şirket, gençler ve ebeveynler için zaten koruma araçları geliştirdiğini savunmasının merkezine koyuyor.

Meta, Nisan 2025'teki duyurusunda 16 yaşından küçük kullanıcılar için canlı yayın kısıtlaması getirdiğini, istenmeyen görüntülere karşı korumanın kapatılması için ebeveyn onayı şartı getirdiğini ve Facebook ile Messenger'da genç hesap koruma özelliklerini genişlettiğini açıkladı. Ocak 2024'te de gençler ve ebeveynler için 30'dan fazla araç sunduğunu duyurmuştu.

Bu dava, ABD'deki düzenleyici gündemle de örtüşüyor; Çocukların Çevrimiçi Güvenliği Yasası daha önce Senato Ticaret Komitesi'nden geçerek genel kurul aşamasına taşınmıştı. Yasama sürecinden bağımsız olarak, mahkemelerin büyük teknoloji şirketlerinin gençleri koruma sorumluluğunu ne ölçüde tanıyacağı, platform sektörü için önümüzdeki dönemde gündemde kalabilir.

Eric Goldman(Eric Goldman), Santa Clara Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi, AP'ye yaptığı açıklamada "eyalet başsavcıları bu davada belirleyici bir emsal oluşturmaya çalışıyor" dedi. Bu ifade, davacı tarafın kazanması halinde yalnızca parasal cezanın değil, hizmetin yapısında ve koruma mekanizmalarında değişiklik talep edebileceği yorumuyla okunabilir.

Ancak Meta'nın koruma özelliklerinin hukuki sorumluluğu azaltıp azaltmayacağı ve davacı tarafın platform tasarımı ile iddia edilen zarar arasındaki nedensellik bağını kanıtlayıp kanıtlayamayacağı duruşmada tartışılacak konular arasında. Gençleri koruma araçlarının varlığı ile geçmişteki tasarım sorumluluğu arasındaki ilişkinin, davanın kilit noktalarından biri olması bekleniyor.

Oakland'daki bu duruşma, davanın yalnızca bir parçası. AP, ayrı eyalet mahkemesi davalarının da paralel şekilde sürdüğünü aktardı; dört eyaletin davasından bağımsız olarak diğer eyalet taleplerinin ve bireysel davacı davalarının da beklemede olduğunu belirtti.