Brent petrol 91 dolara dayandı: ABD-İran müzakeresinde belirsizlik sürüyor

ABD ve İran arasında nükleer müzakerelerin yeniden başlayıp başlamayacağı belirsizliğini korurken, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğindeki aksama ve uluslararası petrol fiyatları yeniden Orta Doğu'daki gerginliğin merkezine oturdu. Brent petrol 18'inde (yerel saatle) varil başına 91,04 dolardan işlem gördü; Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi sayısı ise geçen hafta yüzde 19,5 azaldı.

Donald Trump(Donald Trump) ABD Başkanı, İran ile devam eden ya da planlanan bir müzakere bulunmadığını söyledi. AP'ye göre Trump, Hürmüz Boğazı'nın 'açık ve işler durumda' olduğunu savundu; ancak gerçek gemi trafiği sınırlı kaldı ve boğazdan çıkmakta olan bir geminin vurulduğu da bildirildi.

İran tarafının açıklamaları da müzakerenin yeniden başlamasından uzak bir tablo çiziyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmail Bakayi(Esmaeil Baghaei), 'Bir sonraki müzakere turuna ilişkin bir plan yok, herhangi bir karar da alınmadı' dedi. İran, bu aşamada nükleer meselenin ve uranyum zenginleştirmenin müzakere gündeminde olmadığını ima etti.

Taraflar arasındaki görüş ayrılığı ayın başından bu yana sürüyor. Trump, müzakerelerin devam ettiğini söylerken İran hem müzakereyi hem de planlanan bir toplantıyı yalanladı. Katar müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini açıklasa da aynı dönemde Hürmüz Boğazı'nda bir geminin vurulmasıyla belirsizlik azalmadı.

Hürmüz Boğazı, Körfez bölgesi ham petrolünün dünya piyasalarına ulaştığı en kritik geçiş noktası. Bu koridordaki seyrüsefer koşulları sarsıldığında yalnızca petrol fiyatları değil deniz sigortası primleri, lojistik maliyetleri, dolar hareketleri ve riskli varlıklara olan iştah da etkilenebiliyor. Kripto piyasası için doğrudan bir politika meselesi olmasa da, Bitcoin(BTC) başta olmak üzere dijital varlık fiyatlarında makro bir değişken olarak rol oynayabileceği değerlendiriliyor.

TokenPost, daha önce Hürmüz Boğazı'ndaki gerginliğin uluslararası petrol fiyatlarını ve riskli varlıklara yönelik risk iştahını nasıl etkilediğini aktarmıştı. Bu son gelişme de müzakerenin kendisinden çok, geçiş koşulları, yaptırımlar ve deniz güvenliği sorunlarının iç içe geçtiği bir tablo olarak okunuyor.

Deniz taşımacılığı verileri de gerilimi yansıtıyor. AP, gemi verisi şirketi Kpler'e dayandırdığı haberinde geçen hafta Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi sayısının yüzde 19,5 azalarak 95'e gerilediğini aktardı. Umman rotası üzerinden herhangi bir geçiş kaydedilmezken, gemiler İran'ın belirlediği güzergâhı kullandı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı(CENTCOM), 10 Haziran'da Umman Körfezi'nde İran menşeli petrol taşımaya çalışan bir tankeri etkisiz hale getirdiğini duyurdu. Aynı hafta ABD tarafının durdurduğu ticari gemi sayısı üç oldu. 27 Haziran'da Hürmüz Boğazı içinde kimliği belirsiz bir mermi geminin makine dairesini vurdu ve mürettebattan yaralananlar olduğu bildirildi.

Petrol fiyatları da hareketlendi. Barron's, Brent petrolün varil başına 91,04 dolardan, Batı Teksas Ham Petrolü(WTI)'nün ise 84,95 dolardan işlem gördüğünü yazdı. MUFG analisti Soojin Kim(Soojin Kim), 'Trump, İran ile süresi dolan anlaşmayı uzatmakla pek ilgilenmediğinin sinyalini verdi ve Hürmüz konusunda taraflar arasında büyük farklar sürüyor' yorumunu yaptı.

Tahmin piyasalarında da yakın vadeli bir anlaşma beklentisi yüksek değildi. Polymarket'in 'ABD-İran Nihai Nükleer Anlaşması Ne Zaman?' başlıklı pazarında 18 Ağustos seçeneği yüzde 10, 31 Ağustos seçeneği yüzde 13, 31 Aralık seçeneği ise yüzde 38 olarak fiyatlandı. Bu oranlar platform katılımcılarının işlem fiyatlarını yansıtıyor; müzakerenin sonuçlanıp sonuçlanmayacağını kanıtlayan resmi bir gösterge değil.

Beyaz Saray, 28 Temmuz'da yayımladığı bir açıklamada Trump'ın Hürmüz Boğazı üzerinde kontrol iddiasında bulunduğunu, ABD'nin çıkarlarına uygun bir anlaşma sağlanması hâlinde kapının açık olduğunu belirttiğini aktardı. Aynı açıklama, İran'ın nükleer silaha sahip olmasının engellenmesinin öncelik olduğunun altını çizdi.

İran tarafı sert tepki gösterdi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi(Kazem Gharibabadi), X hesabından Trump'ın Hürmüz'e ilişkin iddialarına karşılık 'Onun hayalleri ya kendisi tarafından ya da bizim tarafımızdan düzeltilecek' ifadesini kullandı; bu paylaşımı AP aktardı. Nükleer müzakere, yaptırımlar ve boğaz geçişine ilişkin görüş ayrılıkları böylece kamuya açık açıklamalara da yansımış oldu.

Yatırımcılar açısından petrol fiyatları ile dolar hareketleri birbirine bağlı. Uluslararası petrol fiyatlarındaki yükseliş enflasyon ve faiz beklentilerini tetikleyebilir; riskli varlıklara olan iştahın zayıflaması durumunda kripto piyasası da dolaylı olarak etkilenebilir. Ancak yalnızca bu gelişmeyle dijital varlık fiyatlarının yönünü kestirmek şu an için mümkün değil.

Şu ana kadar doğrulanan tablo, bir anlaşmadan çok koşullar üzerindeki çatışmaya işaret ediyor. Müzakere takvimi ve Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş koşulları, ABD, İran ve arabulucu ülkelerin yapacağı yeni resmi açıklamalarla netleşecek.