Hürmüz'de yeni rota: İran-Oman ortak bildirisi son aşamada

İran ve Oman, Hürmüz Boğazı'ndaki yeni geçiş rotasına ilişkin ortak bildiri metnini son aşamaya taşıdı. Dünya enerji lojistiğinin en kritik geçiş noktalarından birine dair görüşmelerin ilerlemesiyle birlikte kripto para piyasası da konuyu jeopolitik bir değişken olarak izliyor.

Anadolu Ajansı(Anadolu Agency), İran Dışişleri Bakanlığı'nın ticari gemilerin geçişi için rota koordinatlarında mutabakata varıldığını, ortak bildirinin ise son inceleme ve kaleme alınma aşamasında olduğunu açıkladığını aktardı. Bakanlık Sözcüsü Esmaeil Baqaei(Esmaeil Baqaei), görüşmelerin teknik, hukuki, güvenlik ve çevre boyutlarıyla değerlendirildiğini, sürece dışarıdan hiçbir gücün müdahale etmemesi gerektiği şartının da konulduğunu belirtti.

Crypto Briefing(Crypto Briefing), İranlı milletvekili Abbas Moghtadaei(Abbas Moghtadaei)'nin açıklamasına dayanarak İran ile Oman'ın Hürmüz Boğazı'ndaki yeni geçiş rotasına dair ortak bir bildiri yayımlayacağını duyurdu. Ancak resmi anlaşma henüz kesinleşmiş değil; gelişme şimdilik boğaz yönetimine ilişkin müzakerelerde kaydedilen bir ilerleme olarak yorumlanıyor.

Tasnim News(Tasnim News), 12 Temmuz'da İran ile Oman'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği yönetimine ilişkin siyasi, teknik ve hukuki düzeyde görüşmeleri sürdürme kararı aldığını bildirmişti. Görüşmelerin kapsamında seyrüsefer güvenliği, iki kıyı devletinin egemenlik hakları ve İslamabad Mutabakat Muhtırası maddelerinin uygulanması yer alıyor.

Bu gelişme, TokenPost'un daha önce aktardığı Hürmüz geçiş rotası mutabakatının ardından ek koordinasyonun sürdüğü habere bağlanıyor. O dönemde de güney rotasının açılması ile geçişin normalleşmesinin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştı.

Hürmüz Boğazı, İran ile Oman arasında yer alan ve Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan dar bir deniz geçidi. Petrol üreticisi ülkelerin ham petrolü ve petrol ürünleri bu geçitten uluslararası pazarlara ulaştığı için, askeri ve diplomatik gerilimlerin tırmandığı her dönemde enerji fiyatlarını etkileyen hassas bir değişken olarak öne çıkıyor.

ABD Enerji Bilgi İdaresi(EIA - U.S. Energy Information Administration) verilerine göre, 2022'de günlük ortalama 21 milyon varil ham petrol, kondensat ve petrol ürünü Hürmüz Boğazı'ndan geçti. Bu miktar, o dönemki küresel sıvı petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 21'ine karşılık geliyor.

AP(Associated Press), İran'ın Oman ile gemi geçiş yönetim planını sonlandırma aşamasında olduğunu, ABD'nin ise İran limanlarına yönelik ablukayı sona erdirmeden önce boğazın açılmasına ilişkin kabul edilebilir bir mutabakat talep ettiğini bildirdi. Habere göre, gemilerin İran tarafındaki rotadan girip Oman tarafındaki rotadan çıkması seçeneği gündeme geldi.

Rota koordinatlarında uzlaşı sağlanması, deniz taşımacılığının hemen normalleşeceği anlamına gelmiyor. Rotanın hukuki niteliği, geçiş maliyetleri, güvenlik garantilerinin şekli ve ABD ile İran'ın sonraki adımları bir araya gelmeden gemi seferleri, sigorta ve ödeme koşulları istikrar kazanamayacak.

Kripto para piyasası açısından bu görüşmeler doğrudan bir blok zinciri meselesinden çok makro bir değişken olarak öne çıkıyor. Enerji fiyatlarındaki ve deniz taşımacılığındaki belirsizlik dolar, faiz oranları ve riskli varlıklara yönelik iştahı birlikte etkileyebiliyor; Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) de bu tür ortam değişikliklerinden zaman zaman etkilendi.

Crypto Briefing(Crypto Briefing), tahmin piyasası fiyatlamalarına dayanarak 31 Ağustos'a kadar resmi bir anlaşmaya varılma olasılığının bir önceki güne kıyasla yüzde 29'dan yüzde 21,5'e gerilediğini aktardı. Aynı verilere dayanarak 30 Eylül'e kadar anlaşma olasılığı yüzde 62 olarak ölçülüyor.

Bu rakamlar yalnızca tahmin piyasası fiyatlamasını yansıtıyor ve anlaşmanın kesinleşeceğini garanti etmiyor. Yine de kısa vadeli anlaşma olasılığının düştüğünü, Eylül sonuna kadarki anlaşma beklentisinin ise sürdüğünü gösteren bir piyasa tepkisi söz konusu.

Yerel yatırımcılar için de Hürmüz Boğazı, petrol fiyatları, döviz kuru ve riskli varlık iştahını birlikte etkileyen bir değişken. TokenPost daha önce Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş azalmasının otomatik olarak petrol fiyatlarında sıçramaya yol açacağının kesin olmadığını aktarmıştı.

Şu an için kesinleşen tek nokta, yeni rota planının açıklama öncesi hazırlık aşamasında olduğu. Nihai ortak bildiri metni, rota koordinatları ile ABD ve İran'ın sonraki tutumu, bildiri kamuoyuna duyurulduktan sonra netleşecek.

Doğrulama kaynakları: Anadolu Ajansı, Tasnim News, AP, EIA