Yapay zekâ etkisi ayda 16 bin: Kovulma değil yavaşlama

Yapay zekanın ABD işgücü piyasasına verdiği darbenin, toplu işten çıkarmalardan çok aylık istihdam artışındaki yavaşlamaya yakın olduğu ortaya çıktı. Goldman Sachs(GS)'in öne sürdüğü kritik rakam aylık 16 bin iş olsa da, bu doğrudan işten çıkarma sayısı değil, aylık tarım dışı istihdam artışındaki azalma miktarı.

Goldman Sachs(GS) Araştırma birimi, 24 Nisan'da (yerel saatle) yayımladığı raporda, yapay zekanın son bir yılda ABD'nin aylık istihdam artışını yaklaşık 16 bin azalttığını ve işsizlik oranını 0,1 puan yükselttiğini belirtti. Aynı raporda, yapay zekanın insanların yerini alma etkisiyle ayda 25 bin kişilik istihdam düşüşü baskısı oluştuğu, ancak insanın işini tamamlayıcı etkisiyle ayda 9 bin kişilik istihdam artışı yarattığı da açıklandı.

Dolayısıyla 'yapay zeka her ay ABD'de 16 bin işi yok ediyor' şeklindeki bir ifade, orijinal veriden daha güçlü bir yorum olur. Goldman Sachs analizi, yeni yaratılacak istihdamın bir kısmının azaldığı anlamına yakın; gerçek işten çıkarma sayılarını toplayan bir istatistik değil.

Bu fark, işgücü piyasası yorumunda önemli. İstihdam artışının azalması, şirketlerin işe alım hızını yavaşlattığı ya da bazı pozisyonlarda yeni talebin düştüğü anlamına gelebilir, ama mevcut çalışanların tamamının işini kaybettiği anlamına gelmiyor.

Goldman Sachs, etkinin önce bazı büro işleri ve giriş seviyesi çalışanlarda görüldüğünü değerlendirdi. Telefon operatörleri, sigorta hasar uzmanları ve borç tahsildarları, yapay zeka tarafından ikame edilme riski yüksek meslekler olarak öne çıktı.

Buna karşılık eğitimciler, hakimler ve inşaat yöneticileri gibi meslekler, yapay zekanın işi tamamlayıcı nitelikte destekleyebileceği gruplar arasında sınıflandırıldı. Aynı teknolojinin, tekrarlayan görevleri ikame ettiği alanlarla karar verme ve saha koordinasyonu becerisini güçlendirdiği alanlar arasında ayrıştığı belirtiliyor.

Yapay zekanın istihdam etkisini görmek için ikame ve tamamlayıcılık etkilerini ayrı değerlendirmek gerekiyor. İkame etkisi, insanların yaptığı işi yazılımın devralması; tamamlayıcılık etkisi ise yapay zeka araçlarının verimliliği artırarak başka iş taleplerini büyütmesi.

Goldman Sachs, bu ayrımı yapabilmek için mevcut yapay zeka ikame riski puanlarını, Uluslararası Para Fonu(IMF) kökenli bir tamamlayıcılık göstergesiyle birleştirdiğini açıkladı. Yapay zekaya maruz kalan tüm meslekleri tek tip 'riskli grup' olarak görmek yerine, iş yapısı gereği insan katkısının hâlâ gerekip gerekmediğine birlikte bakıldı.

Zaman geçtikçe rakamın ifadesi de daralmaya başladı. Joseph Briggs(Joseph Briggs) Goldman Sachs(GS) Araştırma Ekonomisti, 2 Temmuz'da (yerel saatle) katıldığı bir söyleşide, teknoloji, yönetim danışmanlığı ve grafik tasarım gibi yapay zeka araçlarının zaten yaygınlaştığı bazı alanları birlikte hesaba katınca, yapay zekanın aylık istihdam artışına 10 bin ila 15 bin arasında bir yük bindirdiğini söyledi. Bu açıklama, etkinin belirli sektörlerde yoğunlaştığını gösteriyor.

Briggs, mevcut darbenin görece dar kapsamlı bir işgücü piyasası şoku olduğunu, geniş ekonominin genelinde büyük bir etki görülmediğini vurguladı. 16 bin rakamını ABD işgücü piyasasının genelinde yapısal bir çöküş sinyali olarak okumak için yeterli kanıt bulunmuyor.

Goldman Sachs, 18 Mart'ta (yerel saatle) yayımladığı bir başka raporda da yapay zeka etkisinin teknoloji, bilgi ve yaratıcı sektörlerde zaten görüldüğünü belirtmişti. Ancak ABD işgücü piyasasının bütününde istihdam kompozisyonunun yapay zeka nedeniyle büyük ölçüde değiştiğine dair net bir kanıt henüz bulunmadığı ifade edildi.

İşgücü piyasasındaki yavaşlamayı yalnızca yapay zekayla açıklamak da güç. Goldman Sachs aynı raporda, gümrük tarifesi belirsizliğini ve göçmenlik akışındaki yavaşlamayı da istihdam yavaşlamasının diğer nedenleri arasında saydı.

Karşıt yorumlar da var. Daron Acemoglu(Daron Acemoglu) MIT Profesörü ile Neil Thompson(Neil Thompson) MIT Araştırmacısı, 2 Temmuz'da (yerel saatle) katıldıkları bir söyleşide, yapay zekanın gerçek iş dönüşüm hızının ve maliyetinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği yönünde görüş bildirdi.

İkili, teknik olarak mümkün olanın doğrudan istihdam yıkımına dönüşmediğini vurguladı. Şirketler yapay zekayı benimsese bile, iş süreçleri, maliyet, düzenleme ve müşteri kabulü gibi koşulların uyuşması gerektiği, aksi halde gerçek bir istihdam değişikliğine dönüşmediği belirtiliyor.

Yapay zekanın yarattığı istihdam da var. Goldman Sachs, yapay zeka yayılımını destekleyen veri merkezi ve elektrik altyapısı yatırımlarının yeni iş imkanları doğurabileceğini değerlendirdi. TokenPost daha önce de yapay zeka yatırımlarındaki büyümenin elektrik, veri merkezi ve finansal yapıyı birlikte sarstığı gelişmeyi ele almıştı.

Bu konu, Türk okuyucular için ABD istihdam verileri ile yapay zeka yatırım akışının birlikte izlenmesi gereken bir mesele. Şu ana kadar doğrulanan bilgiye göre Goldman Sachs'ın yorumu, yapay zeka etkisinin belirli mesleklerde yoğunlaştığı, genel işgücü piyasası, tüketim, ücretler ve faiz oranı seyri üzerindeki etkisinin ise ek verilerle doğrulanması gerektiği yönünde.