Meta'ya 1,4 trilyon dolarlık talep: Eski yönetici Instagram tasarımını anlattı

Meta($META) hakkında açılan gençlik güvenliği davasında, Instagram'ın 13 yaşından küçük kullanıcılara yaklaşımı ve platform tasarımının sorumluluğu davanın merkezine oturdu. Eski bir yönetici, şirketin güvenlikten çok kullanım süresini önceliklendirdiğini söylerken Meta iddiaları reddetti.

Eski Meta Mühendislik Direktörü Arturo Béjar(Arturo Béjar), Kaliforniya'nın Oakland kentindeki federal mahkemede jüri önünde, Instagram'ın 13 yaş altı kullanıcılara yönelik tutumunu 'sorma, söyleme' politikası olarak tanımladı. AP'ye göre Béjar, Meta'nın ürün tasarımında kullanıcıların uygulamayı ne sıklıkla ve ne kadar süre kullandığına odaklandığını, güvenlik meselelerinin ise geri planda kaldığını öne sürdü.

Dava, Kaliforniya, Colorado, Kentucky ve New Jersey eyaletlerinin Meta'ya karşı açtığı bir süreç. Bu dört eyalet, 2023'te şirkete dava açan 29 eyaletten bir kısmı ve Facebook ile Instagram'ın gençleri koruma sorumluluğunu ilk kez jüri kararına bırakmış durumda.

Eyalet yönetimleri, Meta'nın gençleri platformda daha uzun süre tutacak özellikler tasarladığını ve 13 yaşından küçük çocukların verilerini ebeveyn onayı olmadan topladığını iddia ediyor. Davanın odağında tek tek gönderiler değil, otomatik oynatma, öneri sistemi, beğeni-yorum göstergeleri ve bildirimler gibi tasarım unsurlarının kullanım alışkanlıklarına etkisi var.

Béjar, 2009-2015 yılları arasında Facebook'ta çalıştı, 2019-2021 arasında ise sözleşmeli olarak geri dönüp güvenlik konularıyla ilgilendi. Daha önce ABD Kongresi'nde de Instagram'ın gençler üzerindeki zararlarını şirket yönetiminin bildiği hâlde somut bir değişiklik yapmadığını söylemişti.

Béjar'a göre otomatik oynatılan videolar, beğeni-izlenme-yorum sayıları ve takipçi rakamları gibi göstergeler gençler için 'zararlı' olabiliyor. 2021'de tanıtılan 'Ara Ver' özelliğini de kullanıcının kendi isteğiyle açması gerektiği için etkisinin sınırlı kaldığını belirterek eleştirdi.

Sosyal medya platformları, reklam ve öneri sistemleri üzerinden kullanıcıların platformda geçirdiği süreyi ve etkileşimi gelire çeviriyor. Eyalet tarafı, bu yapının gençlerin kullanım süresini artıracak şekilde tasarlandığını savunuyor ve Meta'nın riski bilip yeterince müdahale etmediğini kanıtlamaya çalışıyor.

Meta ise iddiaları kabul etmiyor. Şirketin avukatı Paul Schmidt(Paul Schmidt), duruşmanın ilk gününde "Gençlerin ruh sağlığı ve sosyal medya kullanımı önemli bir mesele; Meta'nın gençler ve ebeveynlerle birlikte bu konuyu ele alma sorumluluğu var" dedi. Sözleri, şirketin sorumluluğu tamamen reddetmek yerine iş birliği vurgusu yaptığını gösteriyor. Meta, 13 yaş altı kullanıcıların kayıt olmasını yasakladığını ve ABD'nin Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası(COPPA) kapsamında faaliyet gösterdiğini savunuyor.

COPPA, ABD'de 13 yaşından küçük çocukların çevrimiçi verilerinin toplanmasında ebeveyn onayını zorunlu kılan bir düzenleme. Duruşmada Meta'nın bu yaş grubundaki kullanıcıları gerçekte nasıl tespit edip engellediği, Facebook ve Instagram hesapları bağlantılıysa hangi önlemlerin uygulandığı da ele alınacak.

The Guardian'ın 18'inde (yerel saatle) haberine göre eyalet tarafı, Meta'nın iç belgeleri ve tanıklıklar üzerinden Instagram'ın 'bağımlılık yaratma' potansiyelini, gençlerin ruh sağlığına verebileceği zararı ve şirketin bunu önceden bilip bilmediğini kanıtlamaya çalışıyor. Meta tarafı ise söz konusu belgelerin bağlamından koparıldığını, şirketin genç kullanıcıları desteklemek için araştırmalar ve önlemler geliştirdiğini savunuyor.

Meselenin parasal boyutu da küçük değil. Reuters'e göre Meta, mahkemeye sunduğu bir belgede dört eyaletin kendisinden en fazla 1,4 trilyon dolara varan bir ceza talep ettiğini açıkladı. Bu rakam Meta'nın kendi ifadesine dayanıyor; eyaletler davayı kazansa bile tazminat veya ceza tutarını nihai olarak mahkeme belirleyecek.

TokenPost daha önce Meta'nın, en fazla 1,4 trilyon dolarlık ceza riski taşıyan gençlik güvenliği davasını duruşma öncesinde durduramadığını aktarmıştı. Ardından Oakland federal mahkemesinde çocuk güvenliği davasının esas duruşmasının başladığını duyurmuştuk; bu tanıklık da esas duruşmanın ilk aşamasındaki kritik bir adım olarak öne çıkıyor.

Dava, ABD'de büyük teknoloji şirketlerinin nasıl düzenleneceğine dair bir gösterge olarak izleniyor. Çünkü asıl soru, bir platformun yasal sorumluluğunun kullanıcı gönderilerinden değil öneri, bildirim ve etkileşim göstergesi gibi tasarım kararlarından doğup doğamayacağı.

Kripto para piyasasıyla doğrudan bağlantısı sınırlı bir dava bu. Yine de Meta'nın reklam, öneri teknolojisi ve kullanıcı verisi kullanımına yönelik düzenleme tartışmaları, teknoloji şirketlerinin genel büyüme modeliyle yakından ilişkili.

Oakland federal mahkemesindeki duruşmanın yaklaşık altı hafta sürmesi bekleniyor. Sürecin geri kalanında Béjar'ın tanıklığının yanı sıra Meta'nın iç belgeleri, şirket yöneticilerinin ifadeleri ve eyaletlerin hukuki ispat yükümlülüğünün kapsamı da tartışılacak.