Won 1.370 seviyesine geriledi: 'Parasal yanılsama' tartışması alevlendi

Dolar/won kuru 1.370 seviyesine gerileyince, yüksek kur döneminde şişen varlık fiyatlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiği tartışması büyüyor. Won'daki değer kazancının varlık fiyatlarında bir normalleşme sinyali mi, yoksa geçici bir arz-talep değişikliği mi olduğu konusunda görüşler ayrışıyor.

Güney Kore merkezli Yonhap Haber Ajansı, 25'inde yayımladığı bir köşe yazısında won'daki değer kazancını sıradan bir kur hareketi olarak değil, won'un reel satın alma gücünün toparlanması ve varlık fiyatlarına sinmiş 'parasal yanılsamanın' dağılma süreci olarak yorumladı. Yazıya göre, won zayıfken nominal fiyatı birlikte yükselen varlıklar, won güçlü seyrettiğinde nakit akışı ve temel sağlamlığa göre birbirinden ayrışabilir.

Uluslararası Ödemeler Bankası'nın (BIS) verilerine göre Güney Kore'nin Haziran ayı reel efektif döviz kuru, bir önceki aya kıyasla 1,75 puan düşüşle 82,99'a geriledi. Bu, Mart 2009'dan bu yana görülen en düşük seviye. Aynı ay ortalama dolar/won kuru ise 1.527,95 won ile Şubat 1998'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Reel efektif döviz kuru, ticaret ortağı ülkelerin para birimlerini ve fiyatlarını birlikte hesaba katarak bir ülkenin para biriminin reel satın alma gücünü ölçen bir gösterge. Endeksin gerilemesi reel değer kaybı anlamına geliyor. Ancak BIS, yalnızca endeks seviyesine bakarak belirli bir para biriminin aşırı değerli ya da düşük değerli olduğunun söylenemeyeceğini belirtiyor.

Ağustos ayıyla birlikte kur seyri değişti. Dolar/won kuru, 24'ünde Seul döviz piyasasında gün içi 1.376,50 won'a kadar geriledi; bu, geçen yıl 17 Eylül'den bu yana en düşük seviye oldu. 21'inde kapanış ise 1.386,5 won olmuştu.

Bu hareket, dolar/won kurunun 24'ünde işlem gününün erken saatlerinde 1.380 won'un düşük-orta bandına gerilediğini aktaran yayınımızın önceki haberiyle de örtüşüyor. O dönemde piyasada, ABD'nin uzun vadeli tahvil geri alım programını genişletmesinin ardından dolardaki zayıflamanın sürdüğü ve bunun won kuruna da düşüş baskısı olarak yansıdığı yorumu yapılmıştı.

Piyasada won'un güçlenmesinin doğrudan nedenleri arasında ihracatçı şirketlerin dolar satışı, büyük çaplı yarı iletken hisselerinin hissedarlarına kaynak aktarımı ve dolardaki zayıflama gösteriliyor. SK Hynix(000660), 19'unda 40 trilyon won tutarında hisse geri alımı ve iptali ile 2025-2027 döneminde birikimli serbest nakit akışının yüzde 50'sinden fazlasını hissedarlara aktaracağını açıkladı. Bu açıklama, dolar satışını ve won talebini artıran bir etken olarak yorumlandı.

Yayınımız daha önce SK Hynix'in 40 trilyon won tutarında hisse geri alımı ve iptalini onayladığını, Samsung Electronics(005930) şirketinin ise ek hisse geri alımı için zamanlama ve tutarı henüz netleştirmediğini aktarmıştı. Yapay zeka bellek pazarındaki canlanmanın yarattığı nakit, yatırım, hissedar ödülü ve kaynak aktarım politikaları arasındaki ayrımı belirleyen bir eşik haline geliyor.

Ancak won'daki güçlenmeyi doğrudan yapısal bir dönüşüm olarak okumak güç. UPI, won'un güçlenmesinin arkasında SK Hynix'in ADR'siyle bağlantılı dolar girişini, yabancı yatırımcıların portföy dengelemesindeki gevşemeyi ve yarı iletken ihracatındaki güçlü seyri gösterdi. Bu da kurdaki gerilemenin uzun vadeli bir yapı değişiminden çok arz-talep dalgalanmasından kaynaklanmış olabileceği ihtimalini gündemde tutuyor.

Kurun varlık fiyatlarına yansıma kanalı basit değil. Won zayıfken yurt dışı varlıkların ve dolar cinsinden varlıkların won karşılığı fiyatı büyürken, won güçlendiğinde aynı varlıklar üzerindeki won bazlı fiyat baskısı farklılaşabiliyor. Bu nedenle nominal fiyat artışının gerçek bir değer artışı mı, yoksa para biriminin değer kaybından kaynaklanan bir 'yanılsama' mı olduğunu ayırt etmek gerekiyor.

Konut piyasası ise sonucu daha da geciktiriyor. Reuters, hükümetin yüksek fiyatlı konutlara yönelik emlak vergisi düzenlemesiyle piyasadaki aşırı ısınmayı yatıştırmaya çalıştığını aktardı. Seul'de konut fiyatları Haziran itibarıyla 13 ay üst üste yükseldi.

Seul'de Temmuz ayında ilk kez ev sahibi olanların sayısı 7.547 olarak kaydedildi. 20'li ve 30'lu yaşlardaki talep ile kiralık konut (jeonse) arzındaki yetersizliğin alım baskısını körüklediği yorumu da yapıldı. Bu da yalnızca won'un güçlenmesine bakarak konut fiyatlarında düzeltme ya da piyasanın normalleştiği sonucuna varmanın güç olduğunu gösteriyor.

Finansal Hizmetler Komisyonu (FSC), 13'ünde konut arzını artırma ve genç nüfusa yönelik konut finansmanı desteğini bir arada içeren bir plan açıkladı. Hükümetin vergi, arz ve finansman desteğini aynı anda gözden geçirmesi, konut piyasasını zaten normalleşmiş değil, hâlâ yönetim gerektiren bir piyasa olarak gördüğü şeklinde okunuyor.

Bu tartışma, kripto para piyasası için de tanıdık bir soruyu gündeme getiriyor. Bitcoin(BTC) gibi dijital varlıklar, fiat para biriminin değeri ve likidite değişimleri içinde fiyatlanıyor. Nominal fiyat artışının gerçek bir değer artışı mı, yoksa para biriminin değer kaybından kaynaklanan bir yanılsama mı olduğu sorusu, hem geleneksel varlıklar hem de dijital varlıklar için geçerliliğini koruyor.

Şu an için kesin olan, kurun Haziran ayındaki zirvesinden gerilediği ve yarı iletken arz-talep dengesi, hükümet politikaları ile Seul'deki konut talebinin aynı anda hareket ettiği. Won'daki güçlenmenin varlık fiyatlarının genelinde bir yeniden değerlemeye dönüşüp dönüşmeyeceği ise bundan sonraki kur seyrine, şirketlerin döviz bozdurma talebine ve konut arzı önlemlerinin uygulama hızına bağlı olarak değişebilir.