13 milyon varil yüklendi ama Irak'ta ihracat toparlanması için henüz erken

Irak'ın güney limanlarındaki ham petrol ihracat merkezine 24'ünde (yerel saatle) yedi ham petrol tankeri aynı anda yanaştı. Uydu verilerine dayalı tahminlere göre toplam yükleme kapasitesi yaklaşık 13 milyon varile ulaştı, fakat Hürmüz Boğazı'ndaki geçişler aynı gün yine dalgalı bir seyir izledi.

OilPrice, Irak'ın Basra Körfezi'ndeki ihracat tesislerine yedi tankerin demirlediğini bildirdi. TankerTrackers de aynı gün el-Basra Ham Petrol Terminali'nde yaklaşık 13 milyon varilin yüklendiğini aktardı. Son haftalarda günde bir ya da iki tankerin görüldüğü tabloya kıyasla bu 'farklı bir yoğunluğa' işaret ediyor.

Ancak bu görüntü günlük bir 'anlık kesit'. OilPrice, savaş öncesinde sekiz rıhtımdan altısının tankerlerle dolu olmasının olağan olduğunu hatırlatırken, bu yüklemenin Irak ihracatının savaş öncesi seviyeye döndüğü anlamına gelmediğini de vurguladı. Yüklenen miktarın gerçek ihracata sayılabilmesi için Hürmüz Boğazı'ndan geçmesi gerekiyor.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'nden çıkan ham petrolün küresel piyasalara ulaştığı ana güzergah. Irak'ın güneyindeki Basra limanından yüklenen petrolün de büyük bölümü, nihai ihracat rakamlarına yansıyabilmesi için bu boğazdan geçmek zorunda. Liman yanaşmaları ile boğaz geçişlerinin farklı göstergeler olarak hareket edebilmesinin nedeni de bu.

Hürmüz geçiş verileri aynı dönemde birbiriyle çelişti. Reuters, gemi takip şirketi Kpler'in verilerine dayanarak 24'ünde Hürmüz'den yalnızca iki emtia tankerinin geçtiğini yazdı. Bu rakam, 10 günlük ortalama olan 14 tankerin oldukça altında.

Ayrı bir hesaplamada ise aynı gün petrol geçiş hacmi günlük 5 milyon varil, 7 günlük hareketli ortalama da günde 6-7 milyon varil olarak verildi. Tanker sayısı ile varil miktarının aynı anda dalgalanması, "tek bir günün verisiyle toparlanmayı değerlendirmenin güç olduğu" değerlendirmesini güçlendiriyor.

Argus, son yedi günde Orta Doğu'nun günlük yaklaşık 6 milyon varil petrol ihraç ettiğini, bunun da 2026 Şubat'taki savaş öncesi ortalama olan günlük 19 milyon varilin yaklaşık üçte biri düzeyinde kaldığını hesapladı.

Rakamlar kurumdan kuruma değişse de tablo normalleşmeden çok oynaklığa işaret ediyor. Gemilerin otomatik tanımlama sistemi (AIS) sinyallerinin kesilmesi, verinin toplandığı an ve kurumların hesaplama yöntemi farkları üst üste bindiğinde, aynı gün için bile tanker sayısı ve petrol geçiş miktarı farklı çıkabiliyor.

Irak petrol sektörü, Ağustos ayında günlük ham petrol ihracatının 2 milyon varile ulaştığını açıkladı. Temmuz ihracatı ise 49 milyon varil olarak belirtildi. Bu rakamlar hükümet ve sektör açıklamalarına dayanan ihracat akışını gösteriyor; Hürmüz'den fiilen geçen miktarla aynı kavram değil.

Irak petrolü yapısal olarak Hürmüz'e yüksek bağımlılığa sahip. Rudaw, savaş öncesinde Irak petrol ihracatının yüzde 90'ının Hürmüz üzerinden yapıldığını bildirdi. Yükün güney limanlarında toplandığı bu yapıda boğazda yaşanacak bir aksama, doğrudan yükleme takvimine ve navlun maliyetlerine yansıyabiliyor.

Irak'ın devlet petrol pazarlama şirketi SOMO da ihracat kanalını sürdürüyor. Reuters, SOMO'nun eylül yüklemesi için Basra Medium ve Basra Heavy türü ham petrolü, Basra Petrol Terminali veya tekli demirleme tesisinden yüklemek üzere ihaleye çıktığını aktardı. Bu da güvenlik riskinin sürdüğü sularda yüklemenin devam ettiği anlamına geliyor.

Çin'deki rafinerilerin talebi de tablonun bir parçası. Basra Medium ve Basra Heavy, Körfez'deki arz aksaklıkları sırasında Çinli rafinerilerin alım listesine girdi. TokenPost daha önce Hürmüz güzergahındaki belirsizlik sürerken Irak petrolündeki indirimlerin Çinli rafinerilerin tedarik artışıyla nasıl örtüştüğünü aktarmıştı.

Irak, güney limanlarına olan bağımlılığı azaltmak için güzergah çeşitlendirmesini de gündemine almıştı. TokenPost, Irak'ın 1 Eylül'den itibaren üç ay sürecek şekilde ihracat kanallarını genişleten geçici bir düzenlemeyi devreye aldığını daha önce haberleştirmişti. Ancak bu kez yaşanan yedi tankerlik yanaşma, yeni bir ihracat kapasitesinin kesinleşmesinden çok, mevcut güney limanları üzerinden yükün işlenmesine daha yakın bir görüntü.

Konu Kore piyasasıyla da bağlantısız değil. Orta Doğu petrol ihracatındaki dalgalanmalar küresel petrol fiyatlarını, rafinerilerin tedarik maliyetlerini ve dolayısıyla Kore'deki enerji fiyatlarını etkileyebiliyor. Ancak bu veriler tek başına fiyatların yönü hakkında kesin bir sonuca varmaya yetmiyor.

Yedi tankerin aynı anda yanaşması, Irak'ın petrolü limanlardan dışarı çıkarmaya devam ettiğini gösteriyor. Yine de Hürmüz geçiş hacmi, gemi transponderlerinin kesilmesi ve verinin toplandığı zaman farkları üst üste bindiğinde, gerçek ihracat toparlanmasının boyutunu tek bir rakamla ölçmek zor kalıyor.