Çin bankalarına yaptırım uyarısına rağmen Şi'nin Washington ziyareti hazırlığı sürüyor

ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin bankalarına yönelik olası yaptırımları gündeme getirmesiyle, İran'a yönelik ABD baskısı ile Çin-ABD zirve diplomasisi iç içe geçti. Çin finans sektörünü hedef alan uyarıya rağmen iki ülke, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in(Xi Jinping) Washington ziyareti hazırlıklarını sürdürüyor.

Trump, 28'inde (yerel saatle) gazetecilerin Çin bankalarına yaptırım olasılığına ilişkin sorusuna "her şeyi açıklamak zorunda değilim" yanıtını verdi; açıklama CNBC tarafından aktarıldı. Sözler, ABD ve Çin yetkililerinin Pekin'de Şi'nin ABD ziyaretini görüştüğü toplantının hemen ardından geldi.

ABD'nin Çin Büyükelçisi David Perdue(David Perdue), Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi başta olmak üzere Çinli yetkililerle görüşerek Şi'nin Washington'a yapacağı devlet ziyaretinin hazırlıklarını ele aldıklarını açıkladı. Çin tarafının açıklamasında da iki tarafın 'bir sonraki önemli üst düzey temas' hazırlıklarını görüştüğü belirtildi.

Trump da Şi'nin birkaç hafta içinde geleceğini söyledi. Yaptırım baskısı ile zirve hazırlıkları böylece aynı anda ilerliyor.

Tartışmanın merkezinde İran yaptırımları var. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent(Scott Bessent), 24'ünde 'ekonomik gün doğumu' olarak adlandırılan İran'a yönelik baskı adımını açıklayarak İran'ın yurt dışı finansal bağlantılarını keseceklerini duyurdu.

Bessent, Çinli bankaların "İran petrolünü paraya, baskıya çeviren ekosistemin parçası olmaları halinde hedef alınacağını" söyledi. Açıklama, İran petrol satışlarından elde edilen gelirin finansal ağlar üzerinden geri döndürüldüğü kanalların hedef alınabileceği uyarısı olarak yorumlanıyor.

'İkincil yaptırımlar' olarak bilinen yöntem, yaptırım uygulanan ülkeyle ticaret yapan üçüncü ülke şirketlerini veya finans kuruluşlarını da kapsam içine alıyor. ABD finans sistemine erişim ve dolar ödeme ağının kullanımı söz konusu olduğu için küresel bankalar açısından ağır bir yaptırım aracı olarak değerlendiriliyor.

Ancak bunun büyük Çinli finans kuruluşlarına yönelik acil ve somut bir yaptırıma dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğini koruyor. Bessent'ın açıklamasında Çin'in nasıl hedef alınacağına dair somut bir adım yer almadı.

Tsinghua Üniversitesi Uluslararası Güvenlik ve Strateji Merkezi'nden doktora sonrası araştırmacı Jodie Wen(Jodie Wen), "somut adımlara ilişkin ayrıntı neredeyse yoktu" diyerek bunun "bir uyarıya daha yakın" olduğunu söyledi. Bu açıklama, şu an için Çin'e yönelik baskının tonunun yükseltildiği ancak asıl yaptırım hedefi ve kapsamının açık bırakıldığı şeklinde okunuyor.

Brookings Enstitüsü Çin Merkezi Direktörü Ryan Hass(Ryan Hass) ise Çin'in bu açıklamayı büyük ölçüde 'gösterişe yönelik bir adım' olarak yorumlayabileceğini belirtti. Hass, Bessent'ın "küresel finans sistemini neden havaya uçurmak isteyeyim ki" sözlerine dikkat çekerek, bunun Pekin tarafından ABD'nin Çin'in başlıca finans kuruluşlarını doğrudan hedef almayacağına dair bir sinyal olarak algılanabileceğini açıkladı.

Çin'in resmi tepkisi şimdilik sınırlı kaldı. Çin Dışişleri Bakanlığı, gelişmeleri yakından izleyeceklerini ve gerekli adımları atacaklarını belirtti; ancak somut bir karşı önlem açıklamadı.

ABD'nin baskısı doğrudan Çin'i hedef alsa da, her iki ülke de ticaret ateşkesini ve zirve diplomasisini yönetme meselesiyle karşı karşıya. ABD, İran'ı uluslararası alanda izole etmeye çalışırken; Çin de kendi şirketlerinin ve finans kuruluşlarının çıkarlarını korurken ABD ile ilişkilerin bozulmasını önlemeye çalışıyor.

Bu gelişme; enerji ticareti, dolar ödeme ağları ve küresel finans kuruluşlarının 'uyum yükümlülüğü' açısından birbirine bağlı bir tablo ortaya koyuyor. Çin bankalarına yönelik yaptırımların hayata geçmesi halinde, yalnızca petrol ticareti değil uluslararası ödeme ağlarını kullanan şirketlerin işlem denetimleri de sıkılaşabilir.

Dijital varlık piyasasıyla doğrudan bağlantı şimdilik sınırlı görünüyor.

Çinli bankaların dijital yuan operatörleri arasına giderek daha fazla dahil edilmesi, yuan ödeme ağı tartışmalarının arka planı olarak değerlendirilebilir. Bu gelişmede somut yaptırım hedefleri ve uygulama tarihi henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.