5,11 milyar dolarlık dev yatırım: Özbekistan'da 6 kripto madenciliği ve veri merkezi kuruluyor

Özbekistan'ın Karakalpakstan bölgesinde üç kripto para madenciliği merkezi ve üç veri merkezi inşa ediliyor. Projelerin toplam yatırım tutarı 5,11 milyar dolar olarak açıklandı.

Karakalpakstan Bölge Meclisi Başkanı Amanbay Orinbayev(Amanbay Orinbayev), Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in(Shavkat Mirziyoyev) katıldığı yeni tesislerin açılış töreninde bu bilgileri paylaştı. Bits Media'nın haberine göre Orinbayev, Karakalpakstan'da dijitalleşme ve yeşil ekonomi alanlarında büyük ölçekli projelerin sürdüğünü belirtti.

Proje, Karakalpakstan'ın tamamının kripto para madenciliği özel bölgesi ilan edilmesiyle birlikte hayata geçiriliyor. Özbekistan, nisan ayında yayımlanan bir cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Besqala Mining Valley adlı vadiyi kurma kararı almış ve özel bölgenin sınırlarını Karakalpakstan'ın tüm topraklarını kapsayacak şekilde belirlemişti.

Bits Media'nın aktardığına göre özel bölgede madencilik faaliyetlerinde öncelikli olarak 'yenilenebilir enerji' kullanılması gerekiyor. Şirketler entegre elektrik şebekesinden güç almayı tercih ederse standart tarifenin iki katını ödemek zorunda kalıyor. Madencilik faaliyeti yalnızca şirketler tarafından yürütülebiliyor.

Bölge için düzenleyici çerçeve de oluşturuldu. Özbekistan Ulusal Perspektif Projeler Ajansı(NAPP), madencilik lisanslarından sorumlu kurum olarak belirlendi.

Özel bölgeye yalnızca şirketler başvurabiliyor. Başvuru yapan şirketlerin bölge sakini statüsü ve madencilik lisansı almak için yetkili kuruma müracaat etmesi gerekiyor. Madencilik gelirlerine uygulanan vergi ve harç muafiyeti 1 Ocak 2035'e kadar geçerli olacak.

Elektrik kullanım koşulları projenin en kritik değişkeni olarak öne çıkıyor. Özel bölgede entegre şebeke elektriği kullanıldığında standart tarifenin iki katı ödeniyor. Yenilenebilir enerjinin ana güç kaynağı olarak belirlenmesi, madencilik altyapısı ile enerji yatırımlarını birbirine bağlıyor.

Bu yapı, Özbekistan'ın daha önce ilk vergiden muaf kripto madenciliği özel bölgesini devreye alarak 2035'e kadar vergi muafiyeti sunduğu adımının devamı niteliğinde. Vergi avantajlarıyla yatırımcı çekilirken elektrik kullanımına ayrı koşullar getiriliyor.

Karakalpakstan'da enerji yatırımları da paralel şekilde sürüyor. Madencilik özel bölgesi ve veri merkezi projelerinin eş zamanlı ilerlemesi, elektrik tedariki ve arz güvenliğini projenin en önemli koşulu haline getirdi.

Madencilik özel bölgelerinde elektrik tedarik maliyeti ve düzenleyici öngörülebilirlik, projenin ticari başarısını belirleyen unsurlar arasında yer alıyor. Kripto para madenciliği yüksek miktarda elektrik tükettiği için şebeke yükü ve enerji fiyatlarındaki değişimlere karşı hassas. Bu nedenle madencilik şirketleri genellikle düşük elektrik maliyeti, istikrarlı arz zinciri ve net lisans sistemi sunan bölgeleri tercih ediyor.

Veri merkezi yatırımlarının da gündeme gelmesi dikkat çekici. Madencilik altyapısı ile veri merkezleri elektrik, arazi ve soğutma sistemlerini paylaşabiliyor ama işletme amaçları ve gelir modelleri birbirinden farklı. Madencilik şirketlerinin elektrik sözleşmeleri ve arazi varlıklarını kullanarak veri merkezi işine geçiş yapmaya çalıştığı eğilim de sürüyor.

Bu proje, Orta Asya bölgesinde madencilik altyapısı ile veri merkezi yatırımlarını bir araya getiren örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Her bir merkezin işlem kapasitesi, yatırımcı yapısı, tamamlanma takvimi ve Bitcoin(BTC) madencilik hacmine ilişkin ayrıntılar kamuya açık haberlerde henüz paylaşılmadı.

Gelişmenin Türkiye piyasası ve yerel yatırımcılar üzerindeki doğrudan etkisi şimdilik sınırlı görünüyor. Yine de yeni madencilik altyapısının belirli bir bölgede kurulması, uzun vadede hash oranı dağılımını, elektrik temelli madencilik maliyetlerini ve veri merkezi yatırım eğilimlerini birlikte izlemeyi gerektiriyor.