1 trilyon dolara kadar çıkabilecek vergi teklifi dijital varlıkları da kapsıyor

ABD'li Cumhuriyetçi senatörler, sermaye kazancı vergisinde vergi matrahını enflasyona göre güncelleme fikrini yeniden Kongre'nin önüne taşıdı ve bu kez teklife dijital varlıklar da dahil edildi. Amaç, bir varlığın satışından doğan kazancın ne kadarının gerçek değer artışından, ne kadarının sadece fiyatlar genel seviyesindeki yükselişten kaynaklandığını ayırmak.

ABD Hükümet Yayın Ofisi (Government Publishing Office) kayıtlarına göre, Senatör Ted Cruz(Ted Cruz) 27 Şubat 2025'te Senato'ya 'Capital Gains Inflation Relief Act of 2025' başlıklı S.798 sayılı yasa teklifini sundu. Teklif, 1986 tarihli vergi kanununda değişiklik yaparak bazı varlıkların kar-zarar hesaplamasında maliyet esasının enflasyona göre ayarlanmasını öngörüyor.

Temsilciler Meclisi'nde ise aynı amaçla hazırlanan H.R.1857 sayılı teklifi 5 Mart 2025'te Warren Davidson(Warren Davidson) sundu. Senato'daki metin Maliye Komitesi'nde, Meclis'teki metin ise Gelirler Komitesi'nde bekliyor; ikisi de henüz komisyon aşamasını geçmedi.

Teklifin özünde, bir varlık satıldığında ortaya çıkan nominal kazancın enflasyondan kaynaklanan kısmının vergi dışı tutulması var. Alış fiyatı enflasyon oranına göre yukarı çekilince, vergiye tabi kazanç da küçülüyor.

Cruz'un ofisi 28 Şubat 2025'te yaptığı açıklamada, teklifin sermaye varlıklarının maliyet esasını enflasyona endekslediğini belirtti. Önceki versiyonlardan farklı olarak bu kez kapsama 'dijital varlıkların' da eklendiği vurgulandı.

Bu haliyle düzenleme, Bitcoin(BTC) başta olmak üzere kripto para yatırımcılarını da ilgilendirebilir. Yine de tartışmanın ağırlık noktası kripto fiyatları değil; hisse senedi, gayrimenkul ve işletme varlıklarını kapsayan geniş bir sermaye kazancı vergisi reformu söz konusu.

Sermaye kazancında enflasyon endekslemesi yeni bir fikir değil. Tartışma, bir varlığın fiyatı sadece enflasyon yüzünden yükseldiğinde, satın alma gücü açısından gerçek bir kazanç oluşmasa da üzerinden vergi alınması 'adaletsizliği'nden besleniyor.

Meclis'teki bazı Cumhuriyetçiler yasa çıkmasını beklemeden yürütmeden adım istedi. Mark Alford(Mark Alford) ve bazı meslektaşları, Hazine Bakanı Scott Bessent(Scott Bessent)'e 6 Mart'ta gönderdikleri mektupta, Maliye Bakanlığı'nın mevcut yetkileriyle sermaye kazancı vergisini enflasyona endeksleyebileceğini öne sürdü.

Mektubu imzalayanlara göre ev sahipleri, evlerinin gerçek değer kazancından değil sadece genel fiyat artışından doğan 'kağıt üzerindeki kazanç' için vergi ödüyor. Onlara göre konut arzını ve uzun vadeli yatırımı desteklemek için vergi matrahının güncellenmesi gerekiyor.

Karşı görüş ise yasal yetki ve bütçeye etki üzerinden şekilleniyor. ABD Adalet Bakanlığı Hukuk Müşavirliği Ofisi (Office of Legal Counsel), 1 Eylül 1992 tarihli görüşünde Maliye Bakanlığı'nın sadece düzenleme yoluyla sermaye kazancını enflasyona endeksleme yetkisinin bulunmadığı sonucuna ulaşmıştı.

Brookings, 11 Mart'ta yayımladığı değerlendirmede yürütmenin tek başına atacağı adımın hukuki açıdan zayıf bir zeminde olduğunu yazdı. Joe Biden(Joe Biden) yönetimi sonrasında idari yorumlara yönelik yargı denetiminin sıkılaştığı da ayrı bir risk olarak gösterildi.

Bütçeye etkisi de tartışmanın can alıcı noktası. Yale Budget Lab, 6 Mart'ta yayımladığı analizde, düzenlemenin geçmişe dönük olarak tüm sermaye kazançlarına uygulanması halinde on yıllık bütçe döneminde maliyetin yaklaşık 1 trilyon dolara ulaşabileceğini hesapladı.

Sadece yeni alınan varlıklara uygulanması durumunda maliyetin yaklaşık 170 milyar dolara ineceği belirtildi. Aynı analize göre gelirin en üst 'binde birlik' kesimi ortalama 350 bin dolarlık vergi avantajı sağlayabilir; alt gelir dilimlerindeyse kazanç neredeyse hiç yok.

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun 12'sinde açıkladığı verilere göre, temmuzda tüketici fiyat endeksi (CPI-U) yıllık bazda %3,4, çekirdek CPI ise yıllık %2,5 arttı. Enflasyon verileri, vergi indirimi tartışmasının siyasi zeminini beslemeye devam ediyor.

Kongre Araştırma Servisi'nin 20 Mayıs'ta yayımladığı notta, S.798 ve H.R.1857'nin üç yıldan uzun süre elde tutulan varlıkların sermaye kazancını enflasyona endekslemeyi amaçladığı özetlendi. İki teklif de şu an komisyon aşamasında bekliyor.