9,6 trilyon dolarlık opsiyon vadesi ABD borsalarında eylül temkinini artırdı

ABD borsalarında eylül ayı için dile getirilen zayıflık uyarıları, artık yalnızca geçmiş istatistiklere değil, kısa vadeli arz-talep dengesizliğiyle örtüşen yoğun bir makro takvime dayandırılıyor. Eylül ayının 18'ine kadar yaklaşık 9,6 trilyon dolarlık ABD opsiyon vadesi doluyor; aynı döneme enflasyon verileri ve Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısı da denk geliyor.

ABD merkezli işlem firması Citadel Securities, 31 Ağustos'ta yayımladığı 'September Setup: The Asymmetry Has Changed' başlıklı raporda eylül ayında ABD hisselerinde 'kısa vadeli asimetrinin değiştiğini' aktardı. Şirket uzun vadeli yükseliş görüşünden vazgeçmediğini belirtse de, bilanço sezonunun ardından ek yükseliş desteğinin zayıfladığı bu dönemde temkinli durmanın avantajlı hale geldiğini savundu.

Citadel Securities'e göre asıl baskı unsurları bilanço sezonunun sona ermesi ve arz-talep dengesinin zayıflaması. Bilanço açıklamaları son demlerine geldi; bireysel yatırımcı alımlarının ve şirket hisse geri alımlarının eylül ortasından itibaren yavaşlama ihtimali gündemde. Şirket, 27 Ağustos itibarıyla Russell 3000 endeksindeki şirketlerin bu yılki toplam hisse geri alım onaylarının 1,1 trilyon doları aştığını, ancak 'kara dönem' (blackout period) girişinin 12'sinde civarına öne çekildiğini açıkladı.

Hisse geri alım kara dönemi, şirketlerin bilanço açıklamaları öncesinde ve sonrasında içeriden bilgi kullanımı tartışmasından kaçınmak için alım yapmayı kısıtladığı süreyi ifade ediyor. ABD borsalarında şirket alımları endeksin alt sınırını destekleyen bir arz-talep unsuru olarak işlev görüyor; bu akışın zayıflaması kısa vadeli oynaklığı artırabilir.

Opsiyon piyasası da öne çıkan bir başka değişken. Citadel Securities, eylülün 18'ine kadar vadesi dolacak ABD opsiyonlarının nominal büyüklüğünü yaklaşık 9,6 trilyon dolar, yalnızca 18'inde dolacak hacmi ise 6,2 trilyon dolar olarak paylaştı. Aynı raporda, 1 aylık 25 delta aşağı yönlü hedge maliyetinin Aralık 2024'ten bu yana en düşük seviyeye gerilediği, VIX endeksinin de 28 Ağustos'u 14,4 puandan kapattığı belirtildi.

Opsiyon vadesi tek başına yönü belirlemiyor. Ancak büyük hacimli vadelerin tek bir tarihte toplanması, aracı kurumların hedge ayarlamalarıyla yatırımcıların pozisyon kapatmalarını çakıştırarak endeks oynaklığını artırabiliyor. Aşağı yönlü hedge maliyetinin düşük olması koruma satın almanın görece ucuzladığı anlamına geliyor; aynı zamanda piyasanın şok ihtimalini fiyatlara düşük yansıttığı şeklinde de okunabiliyor.

Bu değerlendirme, TokenPost'un daha önce aktardığı Citadel Securities'in eylül kısa vadeli zayıflık uyarısıyla aynı çizgide. Ancak bu kez tartışma yalnızca 'eylül zayıftır' istatistiğinden çok, bilanço boşluğu, bireysel talepteki yavaşlama, geri alım boşluğu, düşük oynaklık fiyatlaması ve büyük opsiyon vadesinin aynı ana denk gelmesi üzerinden ilerliyor.

Tarihsel veriler de temkinli görüşü destekliyor. Citadel Securities, 1928'den bu yana S&P 500'ün eylül ortalama getirisinin yüzde -1,1, ara seçim yıllarında ise yüzde -1,5 olduğunu aktardı. Şirkete göre eylül, aynı dönemde endeksin yükseldiği yıllardan çok düştüğü yılların görüldüğü tek ay olarak öne çıkıyor.

Mevsimsel istatistikler yalnızca geçmiş ortalamayı yansıtıyor, belirli bir yılın seyrini garanti etmiyor. Örneklem uzun olsa da faiz seviyesi, şirket kârlılığı, yatırımcı pozisyonlanması ve politika takvimi değiştiğinde aynı ayın piyasa tepkisi de farklılaşabiliyor. Bu yılki eylül tartışmasının salt aylık istatistikten çıkıp güncel arz-talep ve takvimin bileşimine kaymasının nedeni de bu.

Karşı görüşler de var. MarketWatch, Oppenheimer verilerine dayanarak S&P 500'ün eylüle 200 günlük hareketli ortalamanın üzerinde başladığını, bunun bu yıl büyük bir düşüşten kaçınma payı bıraktığını aktardı. Yorum, eylül düşüşünün kesinleşmediğini, yalnızca oynaklık artışı ihtimalinin büyüdüğü bir döneme girildiğini işaret ediyor.

Yatırım danışmanlığı sitesi RIA'dan Lance Roberts(Lance Roberts), 5 Eylül'de yayımladığı yazıda S&P 500'ün 7718,60 puandan kapandığını, bunun tüm zamanların en yüksek seviyesi 7796'nın yaklaşık yüzde 1 altında olduğunu, endeksin 50 günlük ortalama 7585 ile 200 günlük ortalama 7137'nin üzerinde seyrettiğini belirtti. Roberts'a göre trend bozulmadı, ancak momentum yavaşladı.

ABD borsalarındaki kısa vadeli gerginlik kripto para piyasasına da sıçrayabilir. TokenPost, Bitcoin(BTC)'in eylül seyrinde ABD'deki risk iştahının genel olarak izlenmesi gerektiğini daha önce aktarmıştı. Hisse senedi oynaklığı arttığında kaldıraç azaltma ve nakde yönelme birlikte görülüyor; bu da BTC gibi risk varlıklarının arz-talep dengesini etkileyebiliyor.

Makro takvim bu hafta yeniden ön plana çıkıyor. ABD Çalışma Bakanlığı, 4'ünde ağustos ayında tarım dışı istihdamın 162 bin kişi arttığını, işsizlik oranının ise yüzde 4,1'de kaldığını açıkladı. Güçlü istihdam verisi, Federal Rezerv'in (Fed) faiz kararıyla birleştiğinde risk varlıkları üzerinde baskı unsuru olarak yorumlandı.

Fed, politika faizini belirlerken istihdam ve enflasyonu birlikte değerlendiriyor. İstihdam güçlü seyrederken enflasyon baskısı sürerse sıkılaşma endişesi büyüyebiliyor; enflasyondaki yavaşlama teyit edilirse piyasa politika baskısının hafiflemesini bekleyebiliyor. Bu haftaki enflasyon verilerinin hisse senedi ve kripto para dahil risk varlıklarının kısa vadeli yönünü etkileyebilecek olmasının nedeni bu.

New York Menkul Kıymetler Borsası, 7'sinde İşçi Bayramı (Labor Day) nedeniyle kapalı olacak. ABD Çalışma Bakanlığı takvimine göre ağustos ayı Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) 10'unda, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ise 11'inde açıklanacak. Fed, 15-16'sında FOMC toplantısını gerçekleştirecek.