%36,75 yükselen Raydium(RAY)'de geri alım hacme bağlı

Raydium(RAY), 6 Eylül'de 1 dolar seviyesinin üzerine çıkarak son 24 saatte çift haneli bir yükseliş kaydetti. Piyasanın dikkatini aynı anda hem işlem ücretlerine dayalı geri alım yapısı hem de Solana(SOL) ekosistemindeki launchpad işlem hacmindeki artış çekti.

OKX, 6 Eylül saat 22.10 itibarıyla RAY fiyatını 1,361 dolar, 24 saatlik yükselişini yüzde 36,75, işlem hacmini ise 148,39 milyon dolar olarak kaydetti. The Block ise aynı gün öğleden sonra RAY'in yaklaşık 1,27 dolardan işlem gördüğünü ve son 24 saatte yaklaşık yüzde 46 değer kazandığını aktardı.

Aynı gün için fiyat ve yükseliş oranının farklı görünmesinin nedeni, verileri derleyen borsanın ve referans alınan saatin farklı olması. İlk taslakta yer alan yüzde 36-58 aralığındaki 24 saatlik yükseliş de bu farktan kaynaklanıyor; bu haberde yalnızca referans saati net olan OKX ve The Block verilerine yer verildi.

Raydium, Solana tabanlı bir merkeziyetsiz borsa (DEX) ve otomatik piyasa yapıcı (AMM) protokolü. AMM yapısında işlem fiyatı emir defteri yerine likidite havuzları üzerinden belirleniyor; likidite sağlayıcılar ise karşılığında işlem ücretinin bir kısmını alıyor.

Bu yükselişte piyasanın odaklandığı temel unsur 'ücret tabanlı geri alım' mekanizması oldu. Raydium'un resmi dokümantasyonuna göre CLMM ve CPMM havuzlarında toplanan ücretlerin yüzde 84'ü likidite sağlayıcılara, yüzde 12'si RAY geri alımına, yüzde 4'ü ise hazineye aktarılıyor.

Standart AMM v4 havuzlarında ise ücretlerin yüzde 88'i likidite sağlayıcılara, yüzde 12'si RAY geri alımına ayrılıyor. İşlem hacmi arttıkça geri alım için ayrılan kaynak büyüyor, hacim düştüğünde ise geri alım hızı da yavaşlıyor.

Ancak bu geri alım, tokenin yakılmasıyla aynı şey değil. Raydium'un resmi belgelerine göre geri alınan RAY'ler herkese açık bir on-chain adreste tutuluyor. Yani tokenler kalıcı olarak dolaşımdan kaldırılmış değil; dolaşımdaki arzın fiilen ne kadar daraldığı piyasanın yorumuna göre değişebiliyor (yorum).

The Block'un haberine göre Raydium, 2025 yılının Temmuz ayında bugüne kadar toplam 190,4 milyon dolar harcayarak 69,1 milyon RAY satın aldı. O dönemki geri alım miktarı, dolaşımdaki arzın yaklaşık yüzde 25'ine denk geliyordu.

Solana Compass ise 31 Ağustos'ta Raydium'un ücret tabanlı geri alımlarının dolaşımdaki arzın yüzde 30'unu aştığını aktardı. Ücretlerin bir kısmının sürekli olarak geri alıma ayrılması, 2025'ten bu yana biriken verilerle doğrulanmış oldu.

6 Eylül'deki yükselişi yalnızca geri alım yapısıyla açıklamak güç. The Block, Stonk.fun'ın Raydium'un LaunchLab'ıyla entegre olmasının ardından işlemlerin Raydium ve Jupiter(JUP) tarafına yığıldığını, STONK tokeninin ise son 24 saatte yüzde 250'nin üzerinde değer kazandığını yazdı.

Aynı haberde STONK'un piyasa değeri yaklaşık 140 milyon dolar, günlük işlem hacmi ise yaklaşık 135 milyon dolar olarak belirtildi. Yeni çıkan tokenlere yönelik işlemlerin belirli bir DEX ve launchpad'de yoğunlaşması ücret gelirini artırıyor, bu ücretler de yeniden geri alım kaynağına dönüşüyor.

Gazetemiz daha önce Raydium'daki fiyat yükselişinin Solana'daki merkeziyetsiz borsa işlem hacmi artışıyla örtüştüğünü aktaran bir haber yayımlamıştı. Bu haberde ise aynı eğilimden yola çıkılarak, kısa vadeli fiyat hareketinden çok ücret dağılımı ve geri alım mekanizmasının fiilen nasıl işlediği ele alındı.

Piyasadaki yorumlar ayrışıyor: Bir kesim, birikimli geri alımların dolaşımdaki arzı azaltan bir sinyal olduğunu düşünüyor; diğer kesim ise geri alınan tokenlerin yakılmayıp bir adreste tutulmasının bu işlemi yakılmaktan çok bir hazine yönetimine benzettiğini savunuyor (yorum).

Mevcut yapı itibarıyla RAY'in kısa vadeli fiyat seyri, birikimli geri alım tutarından çok gerçek işlem hacmine ve yeni girişlerin sürüp sürmeyeceğine daha doğrudan bağlı. AMBCrypto'nun aktardığı yüzde 876 hacim artışı, 36 milyon dolarlık stake miktarı ve belirli bir borsaya yönelik para yatırma verileri ise çapraz doğrulaması tamamlanmadığı için bu haberin metnine dahil edilmedi.