Kapsayıcı finansta çözüm kredi artışında değil borçlu bazlı modelde aranmalı

Kapsayıcı finansın (financial inclusion) sadece kredi arzını artırarak değil, borçlunun finansal dışlanma nedenine göre kredi değerlendirme ve geri ödeme yöntemlerinin tasarlanmasıyla sağlanabileceği belirtildi.

Kangwon Üniversitesi(Kangwon National University) Yardımcı Doçenti Sim Se-ri(Sim Se-ri), Kredi Finansmanı Araştırma Enstitüsü'nün çıkardığı 'Yeoshin Geumyung' dergisinin 2026 yaz sayısındaki makalesinde “kapsayıcı finansın özü daha fazla kredi değil, borçlunun durumuna uygun kredi aracılık yöntemini tasarlamaktır” dedi. Sim'e göre kapsayıcı finansın başarısı, kredi hacmiyle değil borçluya sunulan çözümün isabetiyle ölçülmeli 'yorum'.

Makale, kapsayıcı finansın başarısının yalnızca kredi arz miktarıyla değil, borçlunun finansal toparlanma sürecine bakılarak da değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Aynı düşük kredi puanlı, düşük gelirli borçlular arasında bile finansal dışlanma nedenlerinin farklı olabileceği vurgulanıyor.

Bilgi eksikliği nedeniyle gerçek geri ödeme kapasitesinin altında değerlendirilen borçlular için kredi puanlama modelinin geliştirilmesi öneriliyor. Amaç, yalnızca finansal verilerle tespit edilemeyen geri ödeme gücünü değerlendirme sürecine dahil etmek.

Geçici likidite sıkışıklığı yaşayan borçlular için erken geri ödeme yapılandırması bir alternatif olabilir. Buna karşılık geri ödeme kapasitesi asıl olarak zarar görmüş borçlular için yeni kredi vermek yerine borç yapılandırması ve finans sistemine yeniden giriş yolları oluşturmak daha uygun bir yaklaşım olarak gösteriliyor.

'Yeoshin' adı verilen kredi finansmanı şirketlerinin fon kaynağı yapısı da dikkate alınması gereken bir unsur olarak öne çıkıyor. Bu şirketler mevduat toplama işlevine sahip olmadığı için dış kaynaklara bağımlı; bu nedenle borçlunun fon talebiyle birlikte fonlama maliyeti ve yeniden finansman riski de gözetilmeli.

Finans şirketlerinin piyasa bazlı fonlamaya bağımlı olduğu bir yapıda faiz oranları ve fon piyasası koşulları kredi işleyişini etkileyebilir. Bu yüzden kapsayıcı finans genişletilirken şirketlerin sağlamlığı ve fonlama koşulları da birlikte gözetilmeli deniyor.

Kapsayıcı finans yalnızca kredi arzının artırılması veya faiz indirimiyle talep edildiğinde finans şirketleri onay kriterlerini sıkılaştırma veya kredi limiti ile vadeyi kısaltma yoluna gidebilir. Bunun sonucunda bazı borçluların kurumsal finans sisteminden daha da uzaklaşabileceği uyarısı yapılıyor.

Değerlendirme kriterlerinin de onay hacmi odaklı yaklaşımdan uzaklaşması gerekiyor. Kredi sonrası temerrüt oranı, normal geri ödemeye dönüş oranı ve uzun vadeli temerrütlerin çözülüp çözülmediği birlikte incelenmeli; ancak böylece kapsayıcı finansın gerçek başarısı görülebilir deniyor.

Kredi finansmanı sektörünün kapsayıcı finans rolü değerlendirilirken piyasa bazlı fonlama yapısı ve sağlamlık yönetimi de birlikte ele alınmalı. Tüketici koruması ve temerrüt sonrası toparlanma yolunun da değerlendirme kalemlerine dahil edilmesi gerektiği makalede yer alan bir başka öneri.

Sim, “kapsayıcılık ve sağlamlık her zaman durağan bir çelişki ilişkisi olarak görülmek zorunda değil” diyerek, “bilgi kalitesi arttıkça, riske göre fiyatlandırma ve geri ödeme yapısı daha inceldikçe, temerrüt sonrası toparlanma yolu oluşturulduğunda kapsayıcılık ve sağlamlık birbirini tamamlayıcı şekilde işleyebilir” dedi. Bu, kapsayıcı finans ile finans şirketi sağlamlığının sabit bir karşıtlık ilişkisi olarak görülmesi gerekmediği anlamına geliyor 'yorum'.

Bunun için borçlunun durumunu ayırt edebilecek bir değerlendirme sistemi gerekiyor. Aynı zamanda temerrüt sonrasında normal finansal kullanıma dönebilmek için bir toparlanma prosedürü de oluşturulmalı.

Üç internet bankası, orta ve düşük kredi puanlı müşterilere kredi sağlamayı genişletirken kredi puanlama modelini geliştirme ve finansal olmayan alternatif verileri kullanmayı bir arada yürütüyor. İnternet bankalarının orta ve düşük kredi puanlı müşterilere kredi ile kredi puanlama modeli geliştirmesini birlikte yürüttüğüne dair önceki haberimiz de bu tartışmayla örtüşüyor.

Bu yaklaşım, borçlunun finansal durumuna göre kredi arzı, geri ödeme koşulu ayarlaması ve borç yapılandırmasını farklı şekilde uygulamayı öngörüyor. Ne kadar çok kredi verildiğinden çok, borçlunun temerrüdü azaltıp finans sistemine yeniden girip girmediği önemli bir ölçüt olarak sunuluyor.

Kapsayıcı finansın sürdürülebilirliğini artırmak için finans şirketlerinin fonlama koşulları, tüketici koruması ve borçlunun toparlanma potansiyelini birlikte yansıtan bir değerlendirme sistemi oluşturulmalı. Makale, kapsayıcı finansın kredi hacmi yerine borçlu bazlı toparlanma başarısıyla yeniden tanımlanması gerektiğini öne sürüyor.