2029 hedefi: Ethereum(ETH) kuantuma dayanıklı ağa geçecek

Ethereum(ETH), ağının üç temel katmanını -yürütme, konsensüs ve veri- Aralık 2029'a kadar kuantuma dayanıklı hale getirme hedefini açıkladı. Sıradaki yükseltme Hegotá, kuantuma dayanıklı geçişin kendisinden çok, sonraki takvimin tutup tutmayacağını ölçen ilk adım olarak konumlandırıldı.

Ethereum Vakfı Protokol Kümesi, Hegotá'ya dahil edilecek 62 Ethereum İyileştirme Teklifi'ni (EIP) değerlendiren bir sıralama listesini ve uzun vadeli öncelik belgesini 7'sinde yayımladı. Yaklaşık 60 araştırmacı ve mühendisten oluşan 9 ekip toplam 397 kalemi değerlendirdi; 2 teklif S seviyesinde yer alırken 15 teklifin dahil edilmesi bekleniyor, 28 teklif ise benimsenmeyecek kategorisine alındı.

Listenin merkezinde FOCIL (EIP-7805) ve çerçeve işlemler (EIP-8141) bulunuyor. İki teklif de Hegotá'da mutlaka yer alması gereken 'must-ship' kalemler arasında gösterildi.

FOCIL, doğrulayıcıların bloğa dahil edilmesi gereken işlem listesini sunmasına dayanan bir yöntemle sansür direncini artırmayı hedefliyor. Çerçeve işlemler ise hesap soyutlamasını protokole taşıyarak imza yöntemleri ve komisyon ödeme yapısının değiştirilmesini kolaylaştırmaya odaklanıyor.

Çerçeve işlemler, secp256k1 anahtarlarına bağımlı hesapların yeni imza şemalarına geçebileceği bir yol olarak tanımlanıyor. Hesap bazında imza yöntemi değiştirilebildiğinde, tüm ağın tek seferde geçiş yapmasına gerek kalmadan kuantuma dayanıklı teknoloji kademeli biçimde uygulanabiliyor.

Ethereum'un kuantuma dayanıklı geçiş planı, daha önce paylaşılan 62 EIP değerlendirme sonuçlarıyla somutlaşmaya başlamıştı. O dönem değerlendirilen kalemlerin ayrıntılı listesi ve sonraki takvim paylaşılmamıştı; yeni belgede ise her teklif için öncelik sırası ve fork aşaması netleşti.

Kuantuma dayanıklı şifreleme, kuantum bilgisayarların işlem gücünü kullanan saldırılara karşı dayanıklı olacak şekilde tasarlanan bir kriptografi türü. Ethereum'da dışarıdan sahip olunan hesapların ECDSA imzaları, konsensüs katmanının BLS imzaları ve veri erişilebilirliği doğrulamasında kullanılan KZG, uzun vadeli geçiş gerektiren başlıca unsurlar arasında sayılıyor.

Ethereum'un resmi yol haritası, bugüne kadar hiçbir kuantum bilgisayarın Ethereum'un şifreleme yapısını kıramadığını belirtiyor. Ancak şifrelenmiş verinin önceden ele geçirilip daha sonra çözülmesine dayanan 'şimdi topla, sonra çöz' tarzı saldırılara karşı hazırlıklı olabilmek için, geçişe gereken süre hesaba katılarak hazırlığın öne çekilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Hegotá kapsamındaki tekliflerden hızlı slot (EIP-8198) ve bağımsız konsensüs-yürütme katmanı senkronizasyonu (EIP-8237) B seviyesinde kaldı. Hızlı slot için tam teknik özellik, prototip ve ekosistem etkisi değerlendirmesinin daha fazla olgunlaşması gerekiyor; bağımsız senkronizasyon içinse bant genişliği tasarrufunun diğer alternatiflerle karşılaştırılmasının ardından benimsenip benimsenmeyeceğine karar verilecek.

Bağımsız konsensüs-yürütme katmanı senkronizasyonu, senkronizasyon için gereken bant genişliğini yaklaşık yarı yarıya azaltma potansiyeli taşıyor; ancak sorumlu ekip ve uygulama yöntemi henüz netleşmedi. Hegotá'daki öncelik sıralaması yalnızca özelliklerin teknik üstünlüğüne değil, uygulamaya hazır olma düzeyine ve ekosistem üzerindeki yüke de bakılarak belirlendi.

Vakfın açıkladığı Aralık 2029 tarihi, kesinleşmiş bir ağ takvimi değil, kendi belirlediği bir hedef niteliğinde. Vakıf, Ocak 2027'ye kadar bu hedefi geri döndürülemez bir ölçüt olarak ele alacak, ardından dış uzmanlarla birlikte kuantum teknolojisindeki gelişmeleri yeniden değerlendirecek.

Mevcut plana göre Glamsterdam yükseltmesi Aralık 2026'da, tam kuantuma dayanıklı aşama olan L* ise Aralık 2029'da devreye alınacak. İki fork arasında ortalama 7,2 aylık bir aralığa ihtiyaç duyuluyor; Hegotá'nın uygulanmasının ise 2026'nın dördüncü çeyreği sonundan itibaren fiilen başlayabileceği belirtiliyor.

Ara aşama olan J* ile birlikte minimum düzeyde çalışabilir kuantuma dayanıklı yapı devreye girecek. Kuantuma dayanıklı açık anahtar kaydı I* aşamasında; konsensüs katmanının kuantuma dayanıklı 'heartbeat' sinyali, veri erişilebilirliği örneklemesi ve yürütme katmanının leanSPHINCS işlemleri ise J* aşamasında yer alacak. Bunun yanında K* ile L* aşamalarının sırasını değiştirip zorunlu yürütme kanıtını bir fork ertelemek, kuantuma dayanıklı kanıtı ise öne çekmek de gündemde. Ancak bu henüz onaylanmış bir değişiklik değil, ileride fork tasarım sürecinde tartışılacak bir seçenek olarak duruyor.

Geliştirici topluluğunda çerçeve işlemler konusunda görüşler ayrışıyor. Bir kesim, kuantuma dayanıklı imzalara geçiş yolu sunmasını ve yerel hesap soyutlamasını avantaj olarak görürken; ayrı bir mempool, bundler ihtiyacı ve ek işlem yükünden endişe duyanlar da var.

Ethereum çekirdek geliştirici toplantısında, çerçeve işlemlerin Hegotá'nın öne çıkan teklifi haline getirilmesi konusunda birden fazla istemci ekibinin temkinli ya da isteksiz bir tutum sergilediği kayıtlara geçti. Kuantuma dayanıklı geçiş yollarının aşırı çoğalabileceği endişesi ve standart bir kayıt sistemine duyulan ihtiyaç da tartışmaya dahil oldu.

Resmi yol haritası I*, J*, L* ve M* aşamalarını planlama düzeyinde kilometre taşları olarak tanımlıyor ve bu isimlerin ve sıranın değişebileceğini belirtiyor. Temel kuantuma dayanıklı altyapının 2029 civarını hedeflediği, ancak yürütme katmanı ve ekosistemin tamamındaki geçişin 2029'u aşabileceği ifade ediliyor.

Ethereum Vakfı, 16'sında Reddit üzerinden Hegotá sıralama listesi ve 2029 yol haritası konulu açık bir soru-cevap oturumu düzenleyecek. Bu oturumda çerçeve işlemlerin uygulama kapsamı ve fork bazında kuantuma dayanıklı özelliklerin yerleşimi konusunun daha ayrıntılı ele alınması bekleniyor.