İngiltere'de İran Bağlantılı Örgütlere Destek 14 Yıl Hapisle Cezalandırılacak

İngiltere, yabancı devletlerin vekil örgütlerini resmi olarak belirleyip bu örgütlere destek vermeyi suç sayan yeni bir ulusal güvenlik yasasını yürürlüğe soktu. İlk belirlenen hedefler arasında İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) da yer alıyor; yasaya göre bu örgütlere destek verdiği kanıtlanan kişiler en fazla 14 yıl hapis cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor.

İngiltere hükümeti, 'Ulusal Güvenlik (Devlet Tehditleri) Yasası'nı 9 Haziran'da Parlamentoya sundu. Yasa, 8 Temmuz'da kraliyet onayından geçerek resmen yürürlüğe girdi.

Yasa kapsamında ilk belirlenen örgütler IRGC, İran bağlantılı IMCR ve Rusya'nın GRU Gönüllüler Birliği oldu. İngiltere hükümeti 17 Temmuz'da bu üç örgütü ulusal güvenliğe tehdit oluşturan yapılar olarak ilan etti ve bunlara destek açıklaması yapmayı, yardım sağlamayı ve karşılığında ödeme almayı suç kapsamına aldı.

Yeni yasa, İran'a yönelik mevcut varlık dondurma ağırlıklı yaptırımlardan farklı olarak, belirlenen örgütlerin faaliyetlerine yardımcı olmayı veya bu örgütlerden maddi çıkar sağlamayı da cezalandırıyor. İngiltere Avam Kamarası Kütüphanesi, destek verme, yardım etme ve maddi çıkar elde etmenin ayrı birer suç oluşturduğunu ve en fazla 14 yıl hapis cezası öngörüldüğünü açıkladı.

İngiltere hükümeti, yasanın gerekçesi olarak devlet destekli tehditlerin artışını gösterdi. İstihbarat servisi MI5'in ulusal tehdit soruşturmaları bir önceki yıla göre yüzde 35 arttı; geçen yıl İran bağlantılı, potansiyel olarak ölümcül 20 olayın takip edildiği belirtildi. İngiltere, 25 Ağustos itibarıyla İran'a 240'ın üzerinde yaptırım uyguladığını açıkladı.

Yasanın yürürlüğe girmesiyle ortaya çıkacak doğrudan etkinin, petrol fiyatlarından önce yaptırım uyum sistemlerinde görülmesi bekleniyor. İngiltere Finansal Davranış Otoritesi (FCA), son yıllarda yaptırım rejiminin karmaşıklaştığını belirterek finans kuruluşlarından müşteri, karşı taraf ve ödeme kayıtları taramasını ve alarm işleme süreçlerini güçlendirmelerini istedi.

FCA, yaptırım listelerinin güncellenmesindeki gecikmelerin ve isim varyasyonlarını filtreleyemeyen sistemlerin ihlal riskini artırabileceğine dikkat çekti. Üçüncü taraflar ve aracı bankalar üzerinden işlem yapmak ya da kripto varlık ve elektronik para cüzdanları kullanarak yaptırım listesindeki taraflarla bağlantıyı gizlemek de risk faktörleri arasında sayıldı.

Yeni yasanın kripto varlık şirketlerine ayrı bir yükümlülük getirdiğine dair herhangi bir bilgi şu ana kadar doğrulanmadı. Yine de borsalar, saklama (custody) hizmeti sunan şirketler ve tezgah üstü (OTC) işlem masalarının, yaptırım listesindeki taraflarla işlem yapılmasını önlemek amacıyla karşı taraf doğrulama ve liste karşılaştırma süreçlerini gözden geçirmesi gerekiyor.

İngiltere'nin İran'a yönelik yaptırımları genişletmesi, daha önce İran yaptırım listesine yeni yedi hedef ekleyen adımla da bağlantılı bir çizgide ilerliyor. Yaptırım listesi genişledikçe finans kuruluşlarının liste yönetimi ve işlem izleme kapsamı da büyüyor.

Enerji piyasasında ise asıl belirleyici değişken yasanın kendisinden çok İran yaptırımları ve Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat aksaklıkları olarak öne çıkıyor. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre 2024'te Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 20 milyon varil ham petrol geçti; bu miktar dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine denk geliyor.

EIA, 2026 yılının ikinci çeyreğinde Brent petrolün varil başına 118 dolara kadar yükseldiğini, üçüncü çeyrek ortalamasının ise yaklaşık 85 dolar olmasının beklendiğini açıkladı. Bu rakamlar, petrol fiyatları üzerinde İngiltere'nin yeni yasasından çok Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer durumunun ve İran yaptırımlarının uygulanma biçiminin daha belirleyici olabileceğini gösteriyor.

Avrupa Birliği (AB) de mayıs ve haziran aylarında İran'ın Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle yaptırım çerçevesini genişletti. İngiltere'nin adımı, İran ve yabancı devletlerin vekil örgütlerini hedef alan Batı kaynaklı yaptırım sıkılaştırma eğilimiyle örtüşüyor.

İngiltere hükümeti, ABD başta olmak üzere müttefikleriyle birlikte İran üzerindeki ekonomik baskıyı sürdüreceğini açıkladı. Finans sektöründe yaptırım listelerinin işleme hızı ve işlem engelleme sistemleri temel operasyonel konu olmaya devam ederken, kripto varlık sektörüne yönelik ayrı bir yükümlülük şu an için doğrulanmış değil.

Yasanın odak noktası, İran'a yönelik tekil bir yaptırım değil, yabancı devletlerin tehdit oluşturan örgütlerinin genel olarak belirlenmesi ve bu örgütlere verilen desteğin cezalandırılması. Şu ana kadar doğrulanan ilk uygulama hedefleri IRGC, IMCR ve GRU Gönüllüler Birliği; bu örgütlere destek vermek veya maddi çıkar sağlamak en fazla 14 yıl hapis cezasıyla sonuçlanabiliyor.