Cardano(ADA) Leios testinde saniyede 26,8 TxkB hıza ulaştı, ödül sorusu gündemde

Cardano(ADA)'nın ölçeklenebilirlik teknolojisi Leios, açık test ağında saniyede en yüksek 26,8 TxkB işlem hacmine ulaştı. Bu rakam mevcut ana ağ sınırının yaklaşık 6 katına denk geliyor. Ancak işlem hacminin artması tek başına ADA ödül yapısını güçlendirmiyor; gerçek işlem ücreti talebinin oluşması hâlâ çözülmesi gereken bir mesele olarak duruyor.

Input Output Global(IOG), Leios'un ilk açık test aşaması olan 'Earth'ü 41 gün boyunca yürüttüğünü açıkladı. Bu süre zarfında 127 binin üzerinde blok ve 30 bin 'endorser blok' üretildi. Teste 63 stake havuzu operatörü katıldı.

Şu anda Cardano ana ağının işlem hacmi sınırı 4,51 TxkB/s seviyesinde. Leios'un ulaştığı en yüksek rakam bunun yaklaşık 6 katı; test, Cardano'nun işlem sürecindeki tıkanıklığı azaltıp azaltamayacağını ölçmeyi amaçlıyor.

Leios, mevcut konsensüs yöntemi Ouroboros Praos'u korurken işlem işleme sürecini paralelleştiren bir yapı sunuyor. Normal bloklar arasına daha fazla işlem barındıran 'endorser blok'lar ekleniyor, ardından gelen bloklarda sertifikalar doğrulanarak hacim artırılıyor.

IOG, Leios'un işlem kapasitesinin mevcut ağa kıyasla 10 ila 65 kat büyüyebileceğini öne sürdü. Ancak bu test yalnızca teknik işleme kapasitesini gösteriyor; kullanıcıların bu kadar geniş blok alanını sürekli olarak satın alıp almayacağı ayrı bir soru olarak kalıyor 'yorum'.

Cardano'nun ödül yapısında işlem ücretleri, bloğu üreten operatöre anında ödenmiyor. Ücretler epoch bazında toplanıyor ve o dönemde blok üreten stake havuzlarına dağıtılıyor. Ödül kaynağına hem işlem ücretleri hem de rezervden yeni basılan ADA dahil ediliyor.

Cardano belgelerine göre ödül kaynağından hazineye ayrılan pay olan τ (tau) yüzde 20. Hazine payı önce ayrıldıktan sonra kalan tutar stake havuzları ve delege edenlere dağıtılıyor; bu nedenle rezerv azaldıkça ücretlerin ödül kaynağı içindeki payı büyüyor.

Fakat blok alanının genişlemesi ücret gelirini otomatik olarak artırmıyor. İşlemlerin gerçekten yapılması ve kullanıcıların ücret ödemesi durumunda, artan hacim ağ ödüllerine yansıyabiliyor.

Bu ekonomik ölçütleri rakamlarla ortaya koyan belge CIP-0164. Belgeye göre 2029'da rezerv azalışını dengelemek için ortalama boyutlu işlemler bazında yaklaşık 36-50 TPS gerekiyor; mevcut ödül seviyesini korumak içinse 2029'da ücret gelirinin 20 milyon 640 bin ADA'ya ulaşması hesaplanıyor.

Leios, bu eşiği karşılayabilecek teknik işleme kapasitesini hazırlama rolünü üstleniyor. Ancak gerçek işlem hacmi bu seviyede kalıcı hale gelmezse, yüksek işlem kapasitesi yalnızca potansiyel kapasite olarak kalabilir.

Açık test ağı Earth aşamasından Water aşamasına geçti. Sıradaki aşamada mempool'un yeniden tasarlanması, BLS anahtar kaydı ve çeşitli parametre ayarlarının doğrulanması yapılacak.

İlk test sürecinde mempool tıkanıklıkları ve düğüm hataları da tespit edildi. IOG bunları protokolün kendisindeki bir kusurdan çok, kod ve uygulama sürecinde ortaya çıkan sorunlar olarak açıkladı; mempool'un yeniden tasarlanması Water aşamasının başlıca doğrulama konusu haline geldi.

Cardano, Leios'u Dijkstra sert çatallanmasıyla (hard fork) birlikte geliştiriyor. Dijkstra dönemi öncesinde Cardano'nun hem Leios testlerini hem de anayasal güvenlik önlemlerini paralel yürüttüğüne dair TokenPost'un önceki haberinde aktarıldığı gibi, ana ağa uygulanmadan önce zincir üstü yönetişim ve protokol parametre ayarlama süreçleri gerekiyor.

IOG, Leios'un ana ağa geçiş hedefini Aralık 2026 olarak açıkladı. Ancak Cardano'nun resmi terimler sözlüğü, bundan önce Dijkstra sert çatallanmasının, zincir üstü yönetişim onayının ve yeterli sayıda stake havuzunun BLS anahtar kaydının tamamlanması gerektiğini belirtiyor.

Leios'un ilk testi, Cardano'nun daha fazla işlemi işleyebildiğini gösteren teknik bir gösterge niteliğinde. ADA ödül yapısının sürdürülebilirliği ise işlem hacminin kendisinden çok, gerçek ücretli kullanımın ve işlem ücretlerinin rezerv azalışını ne ölçüde telafi edeceğine bağlı; sonraki testler ve yönetişim süreçleri devam edecek.