23-25 milyon dolarlık VLCC navlunuyla Irak ihaleye çıktı

Irak Devlet Petrol Tankerleri Şirketi (IOTC), Hürmüz Boğazı'ndan geçecek en az iki adet çok büyük ham petrol tankeri ('VLCC') bulmak için ihaleye çıktı. Boğazdaki askeri risk nedeniyle taşıma maliyetleri 23-25 milyon dolar bandına yükselirken, Irak ihracat ağını doğrudan yönetmeye çalışıyor.

IOTC'nin ihale son teslim tarihi 10 Eylül olarak belirlendi, ancak kazanan firma ve sözleşme koşulları henüz açıklanmadı.

Irak yalnızca kısa vadeli kiralamayı değil, kendi filosunu büyütmeyi de gündemine aldı. Irak Petrol Bakanı Basem Muhammed Khudair(Basem Mohammed Khudair), 14 Ağustos'ta en fazla 2 milyon varil taşıyabilecek büyük tankerleri taksitle satın almayı ya da kiralamayı değerlendirmeleri gerektiğini söyledi. Şu anda Irak'ın tanker şirketinin elinde yalnızca altı küçük tanker bulunuyor.

ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, 2025'in ilk yarısında Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol ve petrol ürünleri günlük ortalama 20,9 milyon varile ulaştı; bu miktar dünya petrol sıvı tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine karşılık geliyor. Sadece ham petrol ve kondensat baz alındığında rakam günlük 14,7 milyon varildi.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'nden Asya ve dünya piyasalarına ham petrol taşınan başlıca güzergah. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin boğazı bypass eden boru hatları bulunuyor, ancak Irak'ın güneyindeki ham petrol genellikle Basra Limanı'ndan yüklenip Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor.

Irak Devlet Petrol Pazarlama Kuruluşu (SOMO), Umman açıklarında gemiden gemiye ('STS') aktarıma izin veren satış koşullarını da sundu. Bu adım, Irak'ın Basra ham petrolünü Hürmüz Boğazı dışında teslim etme yönündeki önceki girişimiyle örtüşüyor.

STS, açık denizde iki geminin birbirine bağlanıp ham petrol aktarmasıyla işliyor. Bu yöntem, alıcı geminin Basra Körfezi'nin içine girip Hürmüz Boğazı'ndan doğrudan geçmesini gerektirmeyen bir seçenek olarak kullanılabiliyor.

Taşıma maliyetindeki yük şimdiden ciddi ölçüde arttı. Reuters'e göre, Hindistan merkezli Reliance Industries(RELIANCE), Irak menşeli 2 milyon varil ham petrolü taşımak için bir VLCC'yi 23-25 milyon dolara kiraladı.

Savaş öncesi navlun yaklaşık 2 milyon dolar seviyesindeydi. Yeni navlun, önceki seviyenin yaklaşık 12 katına ulaşmış oluyor.

VLCC, genellikle yaklaşık 2 milyon varil ham petrol taşıyan çok büyük tankerleri tanımlıyor. Tek geminin taşıma kapasitesi yüksek olduğu için filoya VLCC eklemek kargo başına taşıma verimliliğini artırabilir, ancak navlun ve sigorta primleri birlikte yükseldiğinde ihracat maliyeti de büyüyor.

"Irak'ın filo büyütme girişimi yalnızca taşıma kapasitesini artırmakla sınırlı kalmayıp, ham petrol ihracat koşulları üzerindeki kontrolü güçlendirme çabası olarak da okunabilir. Ancak bu yorumun doğrulanması, ihalenin gerçek bir sözleşmeye ve gemi teminine dönüşüp dönüşmeyeceğinin görülmesine bağlı."

SOMO, 12 Ağustos'ta ham petrolün deniz taşımacılığının Irak tanker şirketinin görevi olduğunu, kendisinin ise herhangi bir gemiye sahip olmadığını açıkladı. Bu nedenle mevcut ihalenin yürütücüsü ile SOMO'nun satış koşullarının nasıl bağlantılı olacağı takip edilmesi gereken bir konu olarak kalıyor.

Irak'ın güneyindeki limanlara gemi yanaşması ile ham petrolün fiilen Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ihraç edilmesi birbirinden farklı konular. TokenPost daha önce Basra Limanı'na yedi ham petrol tankerinin yanaştığını, ancak ihracatın toparlandığına dair bir yargıya varmanın henüz erken olduğunu aktarmıştı.

"Hürmüz Boğazı'ndaki risk sürerse, Irak ham petrolü alan rafineriler yalnızca petrol fiyatını değil, navlun, sigorta maliyeti ve teslim noktasını da birlikte değerlendirmek durumunda kalacak. Navlun artışının ham petrol indirimiyle dengelenip dengelenemeyeceği de anlaşmaların gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini etkileyebilecek bir unsur."

İhale son teslim tarihi 10 Eylül olarak belirlendi, ancak kazanan taraf ve sözleşme koşulları henüz açıklanmadı. VLCC teminin fiilen gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ve Umman açıklarındaki STS operasyonunun ölçeği netleşmeden, Irak'ın deniz ihracat ağını genişletme çabasının etkisi tam olarak değerlendirilemeyecek.