ABD'li Senatör Coons'tan çağrı: Trump-Şi zirvesinde YZ güvenliği görüşülsün

ABD ile Çin arasında yapay zeka güvenliği konusunda iş birliği çağrıları yükselirken, iki ülkenin üzerinde anlaşacağı bir doğrulama sistemi henüz belirlenmedi. ABD Demokrat Partili Senatör Chris Coons(Chris Coons), yapay zeka rekabetini durdurmak yerine iki tarafın da kabul edebileceği güvenlik standartları oluşturulması gerektiğini savundu.

Coons, 13'ünde (yerel saatle) Bloomberg'e verdiği röportajda, Başkan Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping(Xi Jinping) arasında yapılacak görüşmenin gündemine yapay zeka güvenliği iş birliğinin de alınması gerektiğini söyledi. Senatöre göre amaç, yapay zekadan doğabilecek riskleri iki ülkenin birlikte yönetmesi.

Coons, ABD ile Çin arasındaki yapay zeka rekabetini tek taraflı olarak durdurmanın gerçekçi olmadığını belirtti. Bunun yerine iki tarafın da kabul edebileceği ortak güvenlik standartlarının oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Senatör, Soğuk Savaş döneminde ABD ile Sovyetler Birliği'nin nükleer silah riskini yönetmek için yürüttüğü müzakereleri yapay zeka meselesiyle kıyasladı. Ancak nükleer silahlar ile yapay zekanın doğrulanabilir unsurları ve geliştirme süreçlerinin farklı olması, aynı yöntemle bir anlaşmaya varılmasını zorlaştırıyor.

Bu öneri şu ana kadar somut bir politika kararına ya da ABD-Çin arasında resmi bir mutabakata dönüşmedi. Beyaz Saray'ın 17 Mayıs'ta yayımladığı Trump-Şi zirvesi sonuç metninde iki ülke ilişkilerinin stratejik istikrarına ve ticaret-sanayi alanındaki anlaşmalara yer verilirken, yapay zeka güvenliğine dair herhangi bir mutabakat bulunmuyordu.

Trump, geçtiğimiz Mayıs ayındaki zirvede Şi ile yapay zeka güvenlik önlemlerini ve Nvidia(NVDA)'nın H200 çipiyle ilgili konuyu görüştüğünü açıklamıştı. O dönemki açıklamaları aktaran haberlerde de resmi bir yapay zeka belgesi ya da doğrulama prosedürü üzerinde anlaşmaya varıldığına dair bir bilgi yer almamıştı.

ABD-Çin zirvesi ve tedarik zinciri görüşmeleri başlıklı haberde, yapay zeka iş birliği ile yarı iletken tedarik zinciri sorununun birlikte ele alınmasının arka planı aktarılmıştı. Yapay zeka güvenliği tartışması, ileri düzey çip ihracat kısıtlamalarından ayrı düşünülmesi zor bir konu.

Coons ile Senatör Pete Ricketts(Pete Ricketts), Aralık 2025'te 'Safe Chips' (Güvenli Çipler) Yasa Tasarısı'nı meclise sundu. Coons'un ofisi, tasarının Çin başta olmak üzere belirli ülkelere ileri düzey yapay zeka çipi ihracatının yasayla sınırlandırılmasını öngördüğünü açıkladı.

Tasarı, ileri düzey çip ihracat kısıtlamalarının en az 30 ay boyunca sürdürülmesini öneriyor. Bu sürenin ardından teknik standartlarda yapılacak değişikliklerin ilgili komitelerin incelemesinden geçmesi ve Kongre'ye raporlanması şartı getiriliyor.

Coons'un ofisi, tasarının amacının ABD'nin bilgi işlem alanındaki üstünlüğünü korumak olduğunu belirtti.

Nükleer silah anlaşmalarında denetim, uydu gözetimi ve savaş başlığı sayımı gibi fiziksel doğrulama araçları kullanılabiliyor. Buna karşılık yapay zeka modellerinin ve veri merkezlerinin geliştirilme süreçlerini aynı yöntemlerle izlemek mümkün değil.

İki ülkenin yapay zeka geliştirme hızını, model güvenliğini ve askeri kullanım kapsamını hangi kritere göre doğrulayacağı henüz netleşmedi. Özellikle modellerin eğitim sürecinin ve veri merkezi işletmeciliğinin ne ölçüde açıklanacağı, tartışmanın en kritik noktalarından biri olabilir.

ABD içinde de ileri düzey çip ihracat kısıtlamalarının daha da sıkılaştırılması gerektiğini savunanlarla, Çin ile asgari düzeyde bir güvenlik diyaloğunun sürdürülmesi gerektiğini söyleyenler bir arada bulunuyor. İki yaklaşım da yapay zeka teknoloji rekabetini yönetme hedefini paylaşsa da, ihracat kontrolünün kapsamı ve iş birliği düzeyi konusunda ayrışıyor.

Gerçek bir iş birliğinin hayata geçmesi için güvenlik standartlarının yanı sıra teknik doğrulama, ihracat kontrolü ve askeri kullanım kapsamına dair ayrı anlaşmaların da yapılması gerekiyor. Şu ana kadar teyit edilen tek şey, yapay zeka güvenliği iş birliği önerisinin ve ilgili yasa tasarısının öneri aşamasında olduğu; iki ülke arasında resmi bir güvenlik anlaşması bulunmuyor.