OpenAI'ın 750 milyar dolarlık hesaplama harcaması iddiası yayıncı lisans tartışmasını körüklüyor

OpenAI'ın 2030 yılına kadar bilgi işlem altyapısına 750 milyar dolar harcamayı planladığı iddiası ortaya atılırken, yayıncıların içerik lisans ücretleri konusunda tartışma büyüyor.

Vivek Shah(Vivek Shah), Ziff Davis(ZD) CEO'su, 14'ünde Fortune'da yayımlanan bir yazıda OpenAI'ın yatırımcılarına bu tutarda bir bilgi işlem harcaması planını bildirdiğini iddia etti. 750 milyar dolarlık rakam, OpenAI'ın resmi bir açıklaması ya da kamuya açık bir belgesiyle bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Tartışmanın özünde, yapay zeka (AI) şirketlerinin telif hakkı korumalı içerikleri büyük dil modeli (LLM) eğitiminde kullanırken yayıncılarla ücretli lisans anlaşması yapması gerekip gerekmediği sorusu yatıyor. AI şirketlerinin içerikleri eğitimde kullanma süreci ile eğitim çıktısını hizmete dönüştürme süreci, hak ve tazminat sorunlarını birlikte gündeme getiriyor.

ABD Adalet Bakanlığı, 1 Eylül'de New York Güney Bölge Mahkemesi'ne sunduğu görüş yazısında, telif hakkı korumalı metinlerin LLM eğitiminde kullanılmasının 'adil kullanım' kapsamına girebileceğini savundu. Söz konusu belge, Bakanlığın mahkemeye sunduğu bir görüş yazısı olup nihai bir karar niteliği taşımıyor.

Bakanlık, zorunlu lisans uygulamasının 'yalnızca en büyük teknoloji şirketlerinin karşılayabileceği bir maliyet yapısı' oluşturabileceğini belirtti. Bu durumun LLM pazarındaki rekabeti zayıflatabileceği görüşünü öne sürdü. Ancak lisans sisteminin mali ve lojistik açıdan uygulanabilir olup olmadığı konusunda bir değerlendirme yapmaktan kaçındı.

Yayıncılar tarafında ise AI şirketlerinin içerik kullanımı karşılığında adil bir bedel ödemesi gerektiği görüşü hakim. New York Times(NYT), AI şirketlerinin haberler üzerinden arama, özetleme ve soru-cevap hizmetleri sunarak orijinal sitelere yapılan ziyaretlerin ve buna bağlı reklam-abonelik gelirinin yerini alabileceğini savundu.

Shah, karşılaştırma için müzik endüstrisindeki telif ödemelerini örnek gösterdi. ABD müzik endüstrisinde yıllık telif ve lisans ödemelerinin 20 milyar doları geçmediğini, benzer büyüklükte bir ödemenin haber yayıncılarına yapılması halinde bunun LLM şirketlerinin toplam maliyeti içinde küçük bir pay oluştursa da içerik üreticileri için anlamlı bir gelir olabileceğini ileri sürdü.

Yıllık 20 milyar doların altı şeklindeki bu karşılaştırma rakamının nasıl hesaplandığına dair ek bir kaynak sunulmadı. Dolayısıyla bu sayı, Shah'ın ortaya koyduğu karşılaştırma mantığının bir parçası olarak değerlendirilmeli.

Ziff Davis, OpenAI'a karşı ayrıca bir telif hakkı davası da yürütüyor. Şirket, dava dilekçesinde OpenAI'ın kendi web sitesindeki içerikleri izinsiz kopyalayarak LLM geliştirme ve işletme sürecinde kullandığını, telif hakkı yönetim bilgilerini de kaldırdığını iddia etti.

Ziff Davis, 23 Ağustos 2024'te OpenAI'dan lisans görüşmesi talep ettiğini ancak toplantı talebinin reddedildiğini dilekçesinde belirtti. Bu bilgi de yalnızca Ziff Davis'in iddiası olup, OpenAI'ın karşı görüşü ve yanıtı şu ana kadar doğrulanmadı.

İçerik kullanım koşullarını otomatik olarak gösteren bir teknik standart da gündeme geldi. RSL (Really Simple Licensing), AI tarayıcılarının içerik kullanım kapsamı ve ödeme yöntemini makine tarafından okunabilir biçimde görmesini sağlamak için tasarlanmış bir standart.

RSL; kullanım başına ödeme, abonelik, tarama başına ödeme ve yanıt üretimi başına ödeme gibi çeşitli tazminat modelleri sunuyor. Yayıncıların içerik kullanım koşullarını standart hale getirerek sunabilmesi, bu yapının lisans müzakereleri için teknik bir zemin olarak kullanılabileceği anlamına geliyor.

RSL'ye Ziff Davis, Reddit ve Yahoo gibi şirketler ilk destekçiler arasında katıldı. Ancak standardın fiilen ne ölçüde ödeme artışına ya da anlaşma genişlemesine yol açtığı henüz doğrulanmadı.

Cloudflare(NET), 2026'daki açıklamasında son bir yılda yayıncılar ile AI şirketleri arasında 50'den fazla önemli içerik lisans anlaşması imzalandığını bildirdi. Bu rakam Cloudflare'in kendi verilerine dayanıyor ve tüm pazarı temsil eden resmi bir istatistik olarak doğrulanmadı.

AI eğitiminde adil kullanım kapsamının ne olacağı ve yayıncı içeriklerine yönelik tazminat modelinin nasıl şekilleneceği, mahkeme kararlarına ve taraflar arasındaki müzakerelere bağlı olarak değişebilir. Şu an için doğrulanmış olan gelişmeler; Adalet Bakanlığı'nın görüş yazısı sunması, ilgili davanın sürmesi ve içerik kullanım koşullarını standartlaştırmayı amaçlayan RSL'nin yaygınlaşmasından ibaret.