27 milyar eurodan fazla: AB’nin fosil yakıt ithalat maliyeti arttı

Orta Doğu’daki çatışma ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş kısıtlamaları nedeniyle Avrupa Birliği’nin (AB) fosil yakıt ithalat maliyeti, çatışmanın başlamasından 60 gün sonra 27 milyar eurodan fazla arttı. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, avro bölgesi enflasyonunu ve para politikasını etkileyebilir.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen (Ursula von der Leyen), 29 Nisan’da Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada, “Çatışmanın başlamasından 60 gün sonra fosil yakıt ithalat maliyeti 27 milyar eurodan fazla arttı” dedi. Aynı konuşmada bahsedilen 90 milyar euroluk tutar ise fosil yakıt maliyetini değil, Ukrayna’ya yönelik kredi desteğinin büyüklüğünü ifade ediyordu.

Von der Leyen’in açıklaması, fosil yakıt ithalat maliyetindeki artışı 27 milyar eurodan fazla olarak ortaya koyuyor. Bu nedenle 90 milyar euroluk tutarın fosil yakıt ithalat maliyeti olarak aktarıldığını kesin biçimde söylemek mümkün değil.

AB Komisyonu, 22 Nisan’da açıkladığı ‘AccelerateEU’ planında 2025 yılı fosil yakıt ithalatını 340 milyar euro olarak hesapladı. Komisyon, Orta Doğu’daki çatışmanın şiddetlenmesinin ardından ek enerji ithalatı maliyetinin 24 milyar euroya ulaştığını bildirdi.

Komisyonun verilerine göre tüketilen enerjinin yüzde 57’si ithal fosil yakıtlardan oluşuyor. Belgelerde, yenilenebilir enerji ve elektrifikasyonun artırılarak bu bağımlılığın azaltılmasının hedeflendiği belirtildi.

AB Komisyonu’nun yayımladığı REPowerEU verilerinde ise 2025 enerji ürünleri ithalatı 336,7 milyar euro, Orta Doğu’daki çatışmanın ardından oluşan ek maliyet yaklaşık 44 milyar euro olarak gösterildi. Rakamlar, hesaplama zamanı ve enerji ürünlerinin kapsamına göre değişiyor.

AB’nin enerji ithalatına bağımlılığı ürün bazında da yüksek seviyede bulunuyor. Komisyon, gaz ve petrolde ithalat bağımlılığının sırasıyla yüzde 80 ve yüzde 95’in üzerinde olduğunu açıkladı. Eurostat da 2025’te AB’nin enerji ürünleri ithalatını 336,7 milyar euro olarak hesapladı.

Gaz fiyatları da yükseldi. AB Enerji Düzenleyicileri İşbirliği Ajansı (ACER) verilerine göre AB’de gaz fiyatı 8 Eylül’de megavatsaat başına 71,115 eurodan 15 Eylül’de 79,647 euroya çıktı. Fiyat bir hafta içinde yaklaşık yüzde 12 arttı.

Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’dan taşınan ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) geçtiği başlıca deniz yollarından biri. Geçişlerin kısıtlanması halinde taşımacılık aksamaları ve alternatif tedarik için artan rekabet, ithalatçı ülkelerin enerji maliyetlerini yükseltebilir.

Avrupa Merkez Bankası (ECB), eylül ayı projeksiyonunda Orta Doğu’daki çatışmanın yol açtığı enerji fiyat artışları nedeniyle avro bölgesi enflasyonunun 2026’nın dördüncü çeyreğinde yüzde 3,6’ya çıkabileceğini öngördü. ECB, enerji şokunun hafiflemesi halinde enflasyonun yeniden düşebileceğini de belirtti.

AB Ortak Araştırma Merkezi (JRC), Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık kısıtlamalarının 2026 sonuna kadar sürmesi senaryosunda, dördüncü çeyrekte petrol fiyatlarının varil başına yaklaşık 180 dolara, gaz fiyatlarının ise megavatsaat başına yaklaşık 80 euroya çıkabileceğini analiz etti. Bu rakamlar, taşımacılık kısıtlamalarının uzun sürmesi varsayımına dayanıyor.

Enerji ithalat maliyetlerindeki artış, ticaret dengesi, enflasyon ve döviz kuru üzerinden riskli varlık piyasalarını da etkileyebilir. Ancak mevcut verilerde Bitcoin (BTC) veya Ethereum (ETH) gibi kripto varlıkların fiyatlarına yönelik doğrudan bir öngörü bulunmuyor.

Hürmüz Boğazı krizi nedeniyle fosil yakıt ithalatçılarının maliyetlerinin arttığını aktaran önceki haberde de bölgelere göre değişen maliyet farklarına dikkat çekilmişti. Enerji ithalatına bağımlılığı yüksek bölgeler, fiyat şokunu daha fazla maliyet olarak üstleniyor.

AB, kısa vadede enerji maliyetlerinin yükünü azaltırken yenilenebilir enerji yatırımlarını ve elektrifikasyonu hızlandırmayı planlıyor. Ek maliyetlerin büyüklüğü hesaplama yöntemi ve tarihe göre değişebileceğinden, rakamların karşılaştırılmasında ilgili verilerin kapsamının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.