210 milyar euroluk Rus varlığının anaparası için AB yeniden görüşüyor

Avrupa Birliği (AB), Avrupa’da dondurulan yaklaşık 210 milyar euroluk Rusya Merkez Bankası varlığının Ukrayna’nın yeniden inşası ve Avrupa savunması için kullanılmasını yeniden görüşüyor. Ancak varlıkların anaparasının devredilmesine ilişkin nihai karar veya uygulama takvimi açıklanmadı.

Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, 11 Eylül’de “Avrupa’da dondurulan Rus varlıkları Moskova’ya geri dönmeyecek” dedi. Sikorski, varlıkların Ukrayna’nın yeniden inşası veya Avrupa savunması için kullanılabileceğini belirtti. Kyiv Post, bu açıklamayla birlikte dört AB üyesi ülke ile 120’den fazla Avrupa Parlamentosu üyesinin konuyla ilgili görüşmeleri yeniden gündeme taşıdığını bildirdi.

AB’nin şu anda kullandığı kaynak varlıkların anaparası değil, dondurulmuş varlıklardan elde edilen gelirler. Avrupa Komisyonu, 5 Ağustos’ta dondurulan Rus varlıklarından 1,4 milyar euro (yaklaşık 1,904 trilyon won) gelir sağlandığını ve bu kaynağın Ukrayna’ya destek için kullanılacağını açıkladı.

Dondurma ve müsadere hukuki açıdan farklı işlemler. Dondurma, varlıkların alım satımını ve transferini sınırlandırırken müsadere, yasal süreç sonunda mülkiyetin başka bir tarafa devredilmesini ifade ediyor.

AB, Rusya Merkez Bankası varlıklarını dondurmaya devam ederken bu varlıklardan elde edilen gelirleri destek amacıyla kullanıyor. Dondurulmuş varlıklardan sağlanan 1,4 milyar euroluk gelirin Ukrayna’ya ayrılması, bu yöntemin başlıca örneklerinden biri.

AB ayrıca 2026-2027 döneminde Ukrayna’ya destek için sermaye piyasalarından 90 milyar euro (yaklaşık 122,4 trilyon won) borçlanmayı planlıyor. Avrupa Konseyi, Ukrayna’nın Rusya’dan tazminat almasına kadar kredinin geri ödenmemesi yönünde bir yapı önerdi.

AB, Rus varlıklarını kredi geri ödemelerinde kullanma hakkını saklı tuttu ancak ilgili teknik ve hukuki süreçlerin görüşülmeye devam edeceğini belirtti. Bu yöntem, varlıkların anaparasının hemen Ukrayna’ya devredilmesinden farklı.

Rusya’ya ait ve Belçika’da yoğunlaşan dondurulmuş varlıkların Ukrayna destek kredilerinde kullanılması, Euroclear’ın karşı karşıya kalabileceği hukuki ve mali risklerin nasıl paylaşılacağı meselesiyle birlikte ele alınıyor. Varlıkların büyük bölümü Belçika’da tutulduğu için üye ülkeler arasındaki sorumluluk dağılımı tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Rusya Merkez Bankası varlıklarının çoğunun tutulduğu Belçika merkezli uluslararası merkezi saklama kuruluşu Euroclear, bir Rus mahkemesinin varlıkların iadesine ilişkin kararını tanımadığını ve temyize gideceğini açıkladı. Euroclear, Rusya Merkez Bankası varlıklarının AB yaptırımları kapsamında dondurulmaya devam ettiğini belirtti.

Euroclear, Mart 2026 sonu itibarıyla bilançosunda yer alan Rusya yaptırımlarıyla bağlantılı varlıkların 200 milyar euroya ulaştığını açıkladı. Rusya’nın açtığı davalar ve misilleme önlemleri Avrupa’daki finans kuruluşlarına yayılırsa varlıkları kullanacak kurumlar hukuki ve mali yükümlülüklerle karşı karşıya kalabilir.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) de dondurulmuş varlıkların kullanımının euronun rezerv para statüsü ve Avrupa finans piyasaları üzerindeki uzun vadeli etkilerinin incelenmesi gerektiğini savunuyor. ECB, dondurulmuş varlıkların gelirlerinin kullanılmasıyla anaparaya el konulmasının finansal piyasalar üzerindeki etkilerinin aynı olmadığını değerlendiriyor.

Varlıkların anaparasının kullanılması için AB hukuku ve uluslararası hukukun yorumlanmasının yanı sıra Rusya Merkez Bankası’nın devlet dokunulmazlığı meselesinin de incelenmesi gerekiyor. Gelirlerin destek amacıyla kullanıldığı mevcut yöntem ile anaparanın mülkiyetinin devredilmesi, finans kuruluşları ve üye ülkeler açısından farklı kapsamda riskler taşıyor.

Rusya, varlıkların iadesi için hukuki girişimlerini sürdürürken Avrupa’daki finans kuruluşları olası misilleme önlemlerini de hesaba katmak zorunda. Buna karşılık bazı AB üyesi ülkeler ve Avrupa Parlamentosu üyeleri Ukrayna’ya verilen desteğin artırılması çağrısını sürdürüyor.

AB içindeki tartışmaların odağı, Rus varlıklarının dondurulmaya devam edilmesinden bu varlıkların gelir ve anaparasının hangi kapsamda kullanılabileceğine kayıyor. Resmen doğrulanan adımlar, dondurulmuş varlıkların gelirlerinin kullanılması ve AB borçlanması yoluyla destek sağlanmasıyla sınırlı kalırken Rusya Merkez Bankası varlıklarının anaparasının Ukrayna’ya devredilmesine karar verilmedi.