ABD'de dizel 6,20 dolara dayandı: Trump'tan Zelenski'ye rafineri saldırılarını durdurma çağrısı

ABD genelinde dizel ortalama fiyatı galon başına 6,20 dolara kadar yükselirken, Başkan Trump(Donald Trump), Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski(Volodymyr Zelensky)'den Rusya'daki rafinerilere yönelik saldırıları durdurmasını istedi. Ukrayna'nın saldırıları nedeniyle Rusya'nın rafine petrol arzındaki düşüş, ABD-İran savaşının Orta Doğu'daki arz aksaklıklarıyla çakışınca küresel dizel piyasasındaki baskı arttı.

Trump, 13'ünde (yerel saatle) İrlanda'daki bir golf sahasında gazetecilere "Zelenski, Rusya'nın dizel yakıtını yok etmeyi bırakmalı" dedi ve "Başka hedeflere saldırın ama dizel yakıtına dokunmayın" diye ekledi. Trump, Ukrayna'nın Rusya rafinerilerine yönelik saldırılarının küresel dizel arzındaki kıtlığı büyüttüğünü öne sürdü.

Trump, sonrasında da Rusya'daki rafineriler ile dizel üretim ve dağıtım altyapısına yönelik saldırıların durdurulması çağrısını sürdürdü. AP'ye göre Trump, Ukrayna'nın saldırılarının Rusya'nın rafine petrol ihracatını azaltarak uluslararası dizel arzını baskıladığını söyledi.

Açıklamadan kısa süre önce Ukrayna ordusu, Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti'ndeki Nijnekamsk kentinde bulunan TANECO rafinerisini vurdu. Yerel kaynaklara göre saldırıda 2 kişi hayatını kaybetti.

Ukrayna, Rusya petrol sektörünün hem savaşı finanse ettiğini hem de askeri operasyonlar için gerekli yakıtı sağladığını öne sürüyor. Rafinerilere saldırarak rafinaj kapasitesini düşürmenin Moskova'nın hem bütçesini hem de lojistik sistemini zorlayabileceği görüşünde.

Ukrayna ordusu, 2026 yılı boyunca Rusya rafinerilerine 194'ten fazla saldırı düzenlediğini ve bu saldırıların Rusya'nın rafinaj kapasitesinin yüzde 42,7'sini etkilediğini iddia etti. Bu rakamlar Ukrayna tarafının kendi verilerine dayanıyor; Rusya tarafından bağımsız şekilde doğrulanıp doğrulanmadığı belirsiz.

Ukrayna'nın saldırıları Rusya içindeki yakıt tedarikini de etkiledi. Rusya, iç piyasayı önceliklendirmek için dizel ihracat kısıtlamalarını uzattı; ülkenin bazı bölgelerinde benzin istasyonlarında yakıt kıtlığı ve araç kuyrukları oluştu.

Rusya'nın dizel ihracatı, 2025'te günlük ortalama 860 bin varilden, 2026 Ağustos'unda günlük 591 bin varile geriledi. Rus hükümetinin ihracatı kısıtlayarak iç talebi öncelemesinin bir sonucu bu.

Ancak küresel dizel fiyatlarındaki artışı yalnızca Ukrayna'nın saldırılarıyla açıklamak zor. Uluslararası Enerji Ajansı(IEA), 11'inde yayımladığı Eylül Petrol Piyasası Raporu'nda, Ağustos'ta Körfez ülkelerinin dizel ve gazyağı net ihracatının, ABD-İran savaşı öncesi Şubat seviyesinin 'çeyreğini biraz aşan' düzeye gerilediğini belirtti.

IEA, Körfez ülkeleri ile Rusya'nın dizel ve gazyağı net ihracatının Şubat'a kıyasla günlük 1,6 milyon varil azaldığını açıkladı. O dönemde iki bölgenin ihracatı küresel deniz taşımacılığı ticaretinin yaklaşık yüzde 45'ini oluşturuyordu.

IEA, Körfez bölgesindeki rafine ürün ihracatındaki düşüşün, Rusya'nın rafinaj sistemindeki aksaklıklar ve Ukrayna saldırılarının ardından Rusya'nın rafine ürün ihracatındaki keskin düşüşle çakıştığını değerlendirdi. Hürmüz Boğazı çevresindeki Orta Doğu kaynaklı arz sorunları da küresel piyasadaki arz açığını büyüten bir etken olarak gösterildi.

ABD'de dizel ortalama fiyatı 13'ünde galon başına 6,20 dolara kadar yükseldi; bu yılın Şubat ayında ABD'nin İran'a saldırısından bu yana birikimli artış yüzde 65'e ulaştı. AP, 11'inde ABD ortalama fiyatını galon başına 6,06 dolar olarak kaydetti ve bu rakamın ABD ile İsrail'in İran'a saldırısı öncesine kıyasla yüzde 60'tan fazla yükseldiğini aktardı.

Dizel, ham petrolün rafine edilmesiyle üretilen başlıca petrol ürünlerinden biri olup taşımacılık, lojistik ve tarım ekipmanlarında kullanılıyor. Bu nedenle sadece ham petrol üretim ve ihracatındaki aksaklıklar değil, rafineri faaliyetlerinin durması ve ihracat kısıtlamaları da fiyat ve arzı doğrudan etkiliyor.

Rusya rafineri saldırılarının küresel rafine ürün arzına yansıyan baskısı, ABD'deki dizel fiyat artışı ile Rusya rafinerilerindeki aksaklığın çakıştığı süreci daha önce ele almıştı. Rafine ürün piyasasında yalnızca ham petrol miktarı değil, rafineri işleme kapasitesi, ürün stokları ve ihracat kısıtlamaları birlikte değerlendirilmeli.

Küresel dizel piyasası, Rusya ve Orta Doğu kaynaklı arz aksaklıklarının eş zamanlı sürdüğü bir tabloyla karşı karşıya. Trump'ın saldırıları durdurma çağrısının Rusya rafinerilerine yönelik saldırılar ve uluslararası dizel arzı üzerinde nasıl bir etki yaratacağı ise önümüzdeki süreçte netleşecek.