BM yapay zekâda iş birliğini, Trump ise Çin’le rekabeti önceliklendiriyor

Yapay zekânın güvenliği konusunda Birleşmiş Milletler (BM) ile ABD Başkanı Donald Trump’ın yaklaşımları ayrıştı. BM uluslararası denetim ve iş birliğini vurgularken Trump, yapay zekâ geliştirme yarışında Çin’in önüne geçilmesi gerektiğini savundu.

BM Genel Sekreteri António Guterres, 16 Eylül’de yapay zekânın hızlı gelişiminin riskleri artırabileceğini belirterek uluslararası toplumu ortak hareket etmeye çağırdı. Guterres, yapay zekâ geliştiren kişilerin bile potansiyel tehlikelere karşı uyarıda bulunduğunu vurguladı. Açıklama Crypto Briefing tarafından aktarıldı.

BM, uluslararası yapay zekâ yönetişimi görüşmelerini de başlattı. İlk Küresel Yapay Zekâ Yönetişimi Diyaloğu 6 Temmuz 2026’da İsviçre’nin Cenevre kentinde düzenlendi. Görüşmelerde yapay zekâ risklerinin değerlendirilmesi ve uluslararası iş birliği seçenekleri ele alındı. Süreç, yapay zekânın geliştirilmesi ve kullanıma sunulmasına yönelik uluslararası ilkeler oluşturma çabası olarak değerlendiriliyor.

Donald Trump ise farklı bir yaklaşım ortaya koydu. Trump, 14 Eylül’de yapay zekânın insanlığı yok edebileceği yönündeki endişeyi ‘HOAX’ olarak nitelendirdi ve yapay zekâ geliştirme alanında Çin’in önüne geçilmesi gerektiğini savundu.

Trump ayrıca daha sıkı düzenlemelerin veya geliştirme hızının düşürülmesinin ABD’nin rekabet gücünü zayıflatabileceğini söyledi. Forbes, Trump’ın yapay zekâ düzenlemesi çağrılarını Rusya soruşturması ve azil tartışmalarıyla karşılaştırdığını bildirdi.

BM içinde de yapay zekâ risklerine ilişkin uyarılar geldi. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, 7 Eylül’de gelişmiş yapay zekânın insanlık için ‘varoluşsal risk’ oluşturabileceği yönündeki sektör endişelerini anladığını söyledi.

Ancak Türk, yapay zekânın mutlaka varoluşsal bir riske dönüşeceğini kesin bir dille ifade etmedi. Sektörün risk ihtimaline ilişkin kaygılarını aktarırken temkinli hareket edilmesi gerektiği mesajını verdi.

Yapay zekâ sektöründe geliştirme hızının yavaşlatılması gerektiğini savunanlar da bulunuyor. Anthropic CEO’su Dario Amodei, güvenlik önlemlerinin yetişebilmesi için yapay zekâ geliştirme hızının ayarlanması gerektiğini söyledi.

OpenAI CEO’su Sam Altman ve Elon Musk da Amodei’nin hızın düşürülmesi yönündeki yaklaşımına kısmen katıldı. Üç ismin tepkileri, kamuya açık paylaşımlar ve bu paylaşımları ele alan haberler üzerinden aktarıldı.

Sektördeki görüşler tek bir noktada birleşmedi. Meta($META) CEO’su Mark Zuckerberg, ortak yavaşlama çağrısına mesafeli durdu ve her yapay zekâ şirketinin güvenliği kendi bünyesinde sağlama sorumluluğu ve teşviki bulunduğunu söyledi. Associated Press, Zuckerberg’in sektör genelinde ortak bir yavaşlama yerine şirket bazlı güvenlik önlemlerini vurguladığını bildirdi.

Tartışmanın merkezinde yalnızca yapay zekâ geliştirmesinin tamamen durdurulup durdurulmayacağı bulunmuyor. ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabeti sürerken ülkelerin ve şirketlerin uygulayabileceği ortak güvenlik standartlarının oluşturulup oluşturulamayacağı da temel gündem maddesi.

Yapay zekâ yönetişimi, yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi, kullanıma sunulması ve kullanılması süreçlerinde geçerli olan kurallar ile denetim sistemlerini ifade ediyor. Uluslararası denetimi öne çıkaran yaklaşım, ülkeler arasındaki düzenleme farklarından doğabilecek boşlukları azaltmayı hedefliyor. Rekabeti önceleyen yaklaşım ise teknoloji geliştirme ve ulusal rekabet gücüne odaklanıyor.

Tartışma, yapay zekâ güvenliğinin teknoloji şirketlerinin içindeki bir araştırma konusu olmaktan çıkarak uluslararası normlar ve ulusal güvenlik meselesine dönüştüğünü gösteriyor. Yapay zekânın kendi kendini geliştirme risklerine ilişkin uluslararası iş birliği çağrısı da aynı bağlamda gündeme gelmişti.

Konunun Türkiye’deki sektörle de bağlantısı bulunuyor. TokenPost daha önce yapay zekâ veri merkezleri, çipler ve fiziksel yapay zekâyı kapsayan hükümetin yatırım artırma planını haberleştirmişti. Yapay zekâ altyapısının genişlediği bir dönemde geliştirme hızı ile güvenlik doğrulamasının nasıl dengeleneceği, Türkiye’deki politika yapıcılar ve sektör açısından da önemli bir konu olabilir.

Yapay zekâ düzenlemelerine ilişkin tartışmalar veri merkezlerini, bağlantılı sektörleri ve riskli varlık piyasalarını etkileyebilir. Ancak mevcut tartışmanın Türkiye’deki kripto para piyasası veya fiyatlar üzerindeki etkisine ilişkin bir veri sunulmadı. Şu aşamada doğrulanan gelişme, uluslararası denetim ve iş birliğini vurgulayan BM ile geliştirme rekabetini önceleyen Trump arasındaki yaklaşım farkı.