Çin Açık Ağırlıklı Yapay Zekâ Modelleri, ABD’li Kapalı Modellerle Aradaki Farkı 4,4 Aya İndirdi

Çin’de geliştirilen açık ağırlıklı yapay zekâ (AI) modelleriyle ABD merkezli kapalı modeller arasındaki performans farkı yaklaşık 4,4 aya kadar geriledi. Fiyatlar ise ABD’nin en üst düzey kapalı modellerinin yüzde 30 ila 60’ı seviyesinde kaldı.

Mozilla, 15 Eylül’de yayımladığı ‘State of Open Source AI’ raporunda AI modellerinin performans ve fiyatlarını 1 Eylül itibarıyla karşılaştırdı. Raporda ayrıca açık modeller içindeki Çin menşeli modellerin payı ile kullanım ve gelir arasındaki fark incelendi.

En yüksek performanslı açık model, Artificial Analysis Intelligence Index’te kapalı modeller arasındaki lider modelin 3 puan gerisinde kaldı. Fiyatı ise lider kapalı modelin yaklaşık yüzde 60’ı oldu. Anthropic’in Fable 5 modeliyle karşılaştırıldığında puan farkı 2’ye, fiyat farkı yaklaşık yüzde 30’a indi.

Açık ağırlıklı modeller, model ağırlıklarının yayımlandığı bir yöntemle sunuluyor. Bu modeller, eğitim verileri, veri işleme süreçleri ve eğitim kodlarının da paylaşıldığı açık kaynaklı sistemlerden ayrılıyor.

Mozilla, performans farkını hesaplamak için AI değerlendirme kuruluşu METR’nin ‘görev uzunluğu’ verilerini kullandı. Görev uzunluğu, AI’ın bir uzman tarafından gerçekleştirilen bir işi güvenilir biçimde tamamlayabildiği süreyi ifade ediyor.

Analize göre kapalı modeller, insan uzmanların 8 ila 12 saatte tamamladığı işleri gerçekleştirebildi. Açık modellerin ise yaklaşık 4 ay sonra aynı seviyeye ulaşması bekleniyor.

Açık modellerin performans geliştirme hızı da kapalı modellere kıyasla daha yüksekti. Açık modellerin görev işleme kapasitesi yaklaşık 3,9 ayda iki katına çıkarken kapalı modellerde bu süre 5,5 ay oldu.

Ancak bu veriler, modellerin resmi API fiyatları ve belirli bir değerlendirme göstergesine dayalı bir karşılaştırmayı yansıtıyor. Gerçek performans ve maliyet; görev türü, çalışma ortamı ve çağrı hacmine göre değişebilir.

Gerçek geliştirme ortamlarında da maliyet farkı görüldü. Vals AI’ın aynı çalışma ortamında Terminal-Bench 2.1’i değerlendirmesi sonucunda Çin merkezli Z.ai’ın GLM-5.2 modeli, Anthropic’in Claude Opus 4.7 ve 4.8 modellerine benzer puan alırken görev başına maliyetinin yaklaşık beşte bir olduğu Ars Technica tarafından bildirildi.

Mozilla, karşılaştırmanın bulut API’lerinin resmi fiyatlarına dayandığını da belirtti. Açık modeller şirketlerin kendi altyapısında çalıştırıldığında GPU temini, dağıtım araçları ve bakım personeli için ek maliyetler ortaya çıkabilir.

Kullanım tarafında ise açık modellerin etkisi daha belirgin oldu. OpenRouter’da Ağustos 2026’da token kullanımı en yüksek 10 modelin 8’i açık ağırlıklı modellerden oluştu. Bu modellerin 7’si Çin’de geliştirildi.

Çin menşeli açık modellerin OpenRouter kullanım payı, 2024 sonunda yüzde 2’nin altındayken Nisan 2026’daki bir hafta itibarıyla yüzde 45’in üzerine çıktı. Bu durum, model performansının yanı sıra düşük kullanım maliyeti ve erişilebilirliğin de gerçek kullanım üzerinde etkili olabileceğini gösteriyor.

Buna karşın kullanımın gelire dönüşme oranı sınırlı kaldı. Açık modeller gerçek kullanımın yaklaşık üçte birini oluştururken model katmanı gelirindeki payları yaklaşık yüzde 4’te kaldı. Linux Foundation’ın önceki verilerine göre kapalı model şirketleri, Mayıs-Eylül 2025 döneminde OpenRouter model katmanı gelirlerinin yüzde 96’sını elde etti.

Kurumsal AI kullanımında karar yalnızca fiyat ve performansa göre verilmiyor. Kapalı modeller, ayrı bir operasyon ekibine ihtiyaç duyulmadan kullanılabilmeleri ve bazı durumlarda mevzuata uyum ile teknik destek sunmaları açısından avantaj sağlayabiliyor. Açık modeller ise şirketlerin kendi altyapısında çalıştırılabilirken dağıtım ve bakım yükünü artırabiliyor.

Açık ağırlıklı model rekabeti, model performansının ötesinde GPU’lar, çıkarım altyapısı ve dağıtım araçları üzerindeki rekabete de dönüşüyor. TokenPost daha önce Çin merkezli açık modellerin Nvidia($NVDA) GPU ekosistemine dahil olma sürecini haberleştirmişti.

Mozilla, açık ve kapalı modeller arasındaki rekabetin çalıştırma araçları ve operasyon altyapısına doğru genişlediğini belirtti. Raporda, açık modellerin Çin’e bağımlılığının artması ve gerçek kullanımın gelire dönüşmesindeki fark başlıca sorunlar arasında gösterildi.