26 kuruluş katıldı: BM ve Google yapay zekâ istatistik platformunu açıkladı

Birleşmiş Milletler (BM) ve Google, BM kurumlarının istatistiklerine yapay zekâ ajanlarının doğrudan erişebilmesini sağlayan bir platformu kullanıma sundu. Platform, doğal dil araması ve Model Context Protocol (MCP) desteğiyle istatistikleri doğrulamadan orijinal kaynağı izlemeye kadar çeşitli işlemleri destekliyor.

BM, 18 Eylül’de BM Sistem Veri Commons’ı kullanıma açtı. Google’ın açık kaynaklı Data Commons altyapısı temel alınarak geliştirilen platform, mevcut UNData portalının yerini alacak. Gelişmeyi TechCrunch bildirdi.

Kullanıcılar, BM kurumlarının sahip olduğu istatistikleri doğal dille arayabilecek. Yapay zekâ ajanları MCP aracılığıyla dış verilere bağlanarak belirli göstergeleri sorgulayabilecek ve ilgili sayının hangi BM kurumunun verisinden geldiğini gösterebilecek.

MCP, yapay zekâ modellerinin dış verilere ve işlevlere doğrudan erişmesine yardımcı olan bir standart. Sistem, kullanıcıların farklı kurumların veri tabanlarını ayrı ayrı tarayıp verileri indirerek karşılaştırma yapması gereğini azaltmayı amaçlıyor.

Platform ayrıca birden fazla göstergeyi birleştirerek gösterge panoları, grafikler ve analiz metinleri oluşturabiliyor. Böylece istatistik aramasının ötesine geçilerek farklı kurumların verileri tek bir analiz akışında bir araya getiriliyor.

Google, tanıtım sırasında ABD başkanının Afrika’daki AIDS yardım planının etkisini analiz etmek için HIV enfeksiyonları, AIDS kaynaklı ölüm oranları ve yaşam beklentisine ilişkin BM istatistiklerini birlikte sorguladı. Yapay zekâ sistemi, farklı göstergeleri birleştirerek bir infografik oluşturdu.

Google Data Commons yöneticisi Prem Ramaswamy (Prem Ramaswamy), yapay zekâ modellerinin istatistiklerin bağlamını yanlış yorumlayabileceğini belirterek sonuçlar alıntılanmadan veya yayımlanmadan önce insan denetimi gerektiğini söyledi. Bu uyarı, resmi verilerin kullanılmasının yapay zekâ çıktılarının doğruluğunu otomatik olarak garanti etmediğine işaret ediyor.

Yapay zekâ orijinal kaynağı bulsa bile yorumlama aşamasında hata yapabilir. Bu nedenle verinin kaynağının yanı sıra hesaplama yöntemi, göstergenin tanımı ve kullanım kapsamının da incelenmesi gerekiyor.

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) daha önce altı büyük dil modelini küresel kalkınma göstergelerine ilişkin yanıtlar açısından test etti. 133 binden fazla yanıtın incelendiği çalışmada ortalama doğruluk oranı yüzde 21,2 oldu. Yanıtların yaklaşık beşte üçünde kullanılabilir bir sayı sunulamadı.

Aynı modele iki gün sonra aynı soru yeniden yöneltildiğinde, önceki ve sonraki yanıtlarındaki sayıların yalnızca yaklaşık yarısı birbiriyle örtüştü. Bu sonuç, istatistik sorgulama sistemi orijinal metne bağlansa bile yanıtların sorunun biçimine ve bağlamın yorumlanmasına göre değişebileceğini gösteriyor.

Platforma BM bünyesindeki 26 kurum katılım sözü verdi. Başlangıçta yaklaşık 20 kurumun verileri sunulacak. BM, 2027’ye kadar tüm istatistik veri setlerinin yüzde 80’ini platforma dahil etmeyi hedefliyor.

Google.org, temel altyapının kurulması için 2 milyon dolar (yaklaşık 2,762 milyar won) tutarında kapasite geliştirme finansmanı ve teknik destek sağladı. Platform, BM’nin yönettiği bir ortamda kuruldu. BM’nin sistemi ilerleyen dönemde bağımsız biçimde işletip genişletmesi planlanıyor.

BM Sistem Veri Commons, farklı BM kurumlarına bölünmüş istatistik erişimini tek bir arama sistemi altında birleştirme girişimi olarak öne çıkıyor. Yapay zekâ ajanlarının istatistikleri kullanabileceği bir yapı oluşturulurken kurumların gösterge tanımlarının ve meta verilerinin nasıl bağlanacağı temel sorunlardan biri olmaya devam ediyor.

Bu tür veri erişimi, Türkiye’de uluslararası kuruluşların istatistiklerini ve kalkınma göstergelerini kullanan araştırmalarda ve politika analizlerinde de değerlendirilebilir. Ancak yapay zekâ tarafından oluşturulan analizlerin politika veya araştırma materyali olarak kullanılması için orijinal kaynakların kontrol edilmesi ve insan denetiminin sürdürülmesi gerekiyor.

BM, kurumların istatistiklerini birleştirme çalışmalarını sürdürecek ve 2027’ye kadar istatistik veri setlerinin yüzde 80’ini platforma dahil etmeyi planlıyor.