ExxonMobil, 19 yıl sonra Venezuela’ya dönüşü görüşüyor

ExxonMobil($XOM), 2007’de Venezuela’dan çekilmesinden yaklaşık 19 yıl sonra Orinoco Kuşağı’na dönüş için müzakereler yürütüyor. Görüşmelerde büyük ölçekli ağır petrol projesi Petromonagas ile yakındaki Carabobo sahası ele alınıyor.

Reuters, ExxonMobil’in Venezuela devlet petrol şirketi PDVSA ile görüştüğünü bildirdi. Nihai anlaşmaya henüz varılmadı. ExxonMobil ve PDVSA, yorum talebine yanıt vermedi.

Petromonagas, ExxonMobil’in geçmişte hisse sahibi olduğu bir proje. ExxonMobil, Hugo Chavez hükümetinin petrol projelerini kamulaştırmasının ardından 2007’de Venezuela’dan çekildi. Projenin o dönemdeki adı Cerro Negro’ydu.

ExxonMobil o sırada projede yüzde 41,67 hisseye sahipti. Şirketin çekilmesinin ardından proje sahipliği değişti. Mevcut sözleşmelerin ve hisselerin nasıl korunacağı, dönüş müzakerelerinin temel başlıklarından biri haline geldi.

ExxonMobil’in dönüş görüşmeleri Petromonagas ve yakındaki Carabobo sahası üzerinde yoğunlaşıyor.

Petromonagas, Orinoco bölgesindeki ekstra ağır petrolü ihraç edilebilir hafif petrole dönüştüren bir yükseltici tesise sahip. Ekstra ağır petrol, tek başına taşınması ve ihraç edilmesi zor olduğu için seyreltici veya yükseltici tesisler gibi ek ekipman ve girdilere ihtiyaç duyuyor.

Mevcut tesisler çalışıyor olsa da ABD yaptırımları ve uzun süreli yatırım eksikliği nedeniyle bakım ve kapsamlı onarım gerekebilir. Bu nedenle proje hakları alınsa bile üretimin fiilen artırılması için tesislerin yenilenmesi ve finansman sağlanması gerekiyor.

Rusya’nın hissesi de müzakerelerdeki önemli değişkenlerden biri. ExxonMobil’in çekilmesinin ardından Rus enerji şirketi Rosneft, Petromonagas’ın yüzde 40 hissesini aldı. Bu hisse 2020’de Rusya devlet şirketi Roszarubezhneft’e devredildi.

Rusya hissesinin yeni müzakereleri nasıl etkileyeceği henüz netleşmedi. Venezuela ve Rusya hükümetleri, bu yıl da Rusya’nın PDVSA ile birlikte işlettiği ortak projelerde hisse sahibi olduğunu açıkladı.

Öte yandan Trump yönetimi, ABD şirketlerinin Venezuela’daki katılımını artırma yönünde bir tutum sergiledi. Bu nedenle ExxonMobil’in dönüş müzakereleri yalnızca projenin ekonomik niteliğini değil, ABD ile Rusya arasındaki çıkarları da kapsıyor.

Venezuela petrol sektörünün yeniden yapılandırılması, diğer şirketlerin faaliyetlerini genişletmesiyle birlikte ilerliyor. Venezuela petrol sahalarına yabancı sermaye katılımı tartışmaları sürerken Chevron($CVX) ve İtalyan şirketi Eni, 2 Eylül’de Caracas’ta faaliyetlerin genişletilmesine ilişkin bir anlaşma imzaladı.

Chevron, önümüzdeki beş yıl içinde 7 milyar doların üzerinde (yaklaşık 9,667 trilyon won) yatırım yaparak Venezuela’daki üretimi günlük yaklaşık 600 bin varile çıkarmayı planladığını açıkladı. Ancak yatırım planı ile fiili üretim artışı aynı aşama değil. İlerleme hızı, tesislerin ve operasyon koşullarının durumuna göre değişebilir.

Eni, Orinoco Kuşağı’ndaki Junin 5 ağır petrol projesiyle faaliyet alanını genişletmeyi planladığını açıkladı. Eni CEO’su Claudio Descalzi, anlaşma töreninde “Bizim ihtiyacımız olan şey kâğıt üzerindeki imza değil, gerçek variller” dedi.

Bu açıklama, proje anlaşmasının imzalanması ile fiili ham petrol üretiminin artırılmasının ayrı süreçler olduğunu gösteriyor. ExxonMobil’in de müzakereler, nihai sözleşme, tesis yatırımı ve üretim artışı aşamalarından sırasıyla geçmesi gerekiyor.

ExxonMobil ile birlikte Venezuela’dan çekilen ConocoPhillips($COP), ödenmemiş alacaklar nedeniyle dönüş müzakerelerine katılmıyor. Şirketin Venezuela ve PDVSA’dan alacağı tutarın yaklaşık 11 milyar dolar (yaklaşık 15,191 trilyon won) olduğu bildirildi.

Bu müzakerelerdeki temel konu yalnızca dönüş kararı değil. Mevcut hisselerin ve sözleşmelerin sürdürülebilirliği, tesislerin ne ölçüde onarılacağı ve ihraç edilebilir petrol üretim sisteminin kurulup kurulamayacağı da belirleyici olacak. ExxonMobil’in görüşmelerinin nihai sözleşmeye ve fiili üretim artışına dönüşüp dönüşmeyeceği, sonraki müzakerelerin sonucuna bağlı.