Kükürt fiyatı ton başına 1.000 doları aştı, Mosaic gübre üretimini azalttı

Kükürt fiyatı geçen temmuz ayında ton başına 1.000 doların üzerine çıktı. Fosfatlı gübre üretiminde kullanılan kükürtteki sert yükseliş, gübre şirketlerinin maliyetlerini ve çiftçilerin yükünü artırırken, bunun gıda fiyatlarına ne ölçüde ve ne zaman yansıyacağı henüz netleşmedi.

ABD kamu yayın kuruluşu NPR'nin Planet Money programı, kükürt fiyatının 2024'te ton başına 46 dolardan 2025'te 180 dolara yükseldiğini ve geçen temmuzda spot fiyatın ton başına 1.000 doları aştığını bildirdi. S&P Global ise 28 Mayıs'ta Orta Doğu menşeli kükürt fiyatının ton başına 815-820 dolara, Brezilya teslim fiyatının ise 1.200 dolara kadar çıktığını aktardı.

Kükürt, fosfat kayasının fosfatlı gübreye dönüştürülmesi için gerekli temel girdilerden biri. Hürmüz Boğazı'ndaki taşımacılık aksamaları Orta Doğu menşeli kükürt arzının piyasaya düzenli ulaşmasını engellerken, Rusya ve diğer önemli üreticilerin ihracat kısıtlamaları da arzı baskıladı.

S&P Global, Hürmüz Boğazı'ndaki taşımacılık aksamalarının dünya deniz yoluyla yapılan kükürt ihracatının yaklaşık yarısını etkilediğini açıkladı. Hürmüz Boğazı, petrolün yanı sıra gübre ve deniz taşımacılığı açısından da kritik bir güzergâh olduğu için lojistik belirsizliği hammadde fiyatlarına aynı anda yansıyabiliyor.

Mosaic($MOS), kükürt arzındaki daralma ve maliyet artışını gerekçe göstererek 2026 fosfatlı gübre üretim hedefini geri çekti. Şirket Louisiana, Florida'daki Bartow ve Brezilya'daki üretimini kısmen azalttı. Şirket materyallerinde, kükürt fiyatı ton başına 1.200 doların üzerinde kaldıkça küresel üretim kesintilerinin sürdüğü belirtildi.

Mosaic'in 2026'nın ilk çeyreğine ilişkin materyalinde kükürt hammadde fiyatı ton başına 379 dolar olarak yer aldı. Fosfatlı gübre iş kolunda ton başına brüt kâr 1 yıl önceki 69 dolardan 22 dolara geriledi. Şirket, hammadde ve gübre arzındaki belirsizlik nedeniyle yılın ikinci yarısındaki üretim kapasite kullanımını yeniden değerlendirdiğini bildirdi.

Mosaic yetkilisi, kükürdün şirketin girdi maliyetlerinin yüzde 40'ını oluşturduğunu söyledi. Kükürt fiyatının 10 yıllık ortalaması ton başına yaklaşık 170 dolar olurken, mevcut fiyatın 1.000 doların çok üzerinde olması, yüksek fiyatların sürmesi halinde çiftçilerin gübre maliyetlerini hafifletmesinin zorlaşabileceğine işaret ediyor.

Brownfield Ag News, bir Mosaic yetkilisinin kükürt fiyatı ve talebin önümüzdeki 12-18 ay boyunca yüksek seviyelerde kalabileceğini söylediğini aktardı. Bu ifade şirket yetkilisinin değerlendirmesi niteliğinde; bağımsız bir fiyat tahmini olarak kesinleşmiş bir veri değil.

Gübre fiyatlarındaki artış çiftçilerin maliyet yapısını da etkiliyor. Ancak kükürt fiyatındaki yükseliş, gıda fiyatlarının aynı oranda artacağı anlamına gelmiyor. Gübre kullanımı, ekim zamanı, verim, taşımacılık maliyetleri ve dağıtım marjları da nihai fiyatları etkiliyor.

Dünya Bankası, 2026'nın ilk çeyreğinde gübre fiyat endeksinin bir önceki çeyreğe göre yüzde 12'den fazla yükseldiğini açıkladı. Kükürt, amonyak ve gübre taşıyan gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçip geçememesi, arz koşullarıyla taşımacılık maliyetlerini değiştirebilir.

OECD, enerji ve gübre fiyatlarının aynı anda şok yaşadığı senaryoda küresel gübre fiyatlarının yaklaşık yüzde 50 artması halinde tarım ürünleri fiyatlarının baz senaryoya kıyasla 2026 ortalamasında yüzde 4, 2027'de ise yaklaşık yüzde 8 daha yüksek olabileceğini tahmin etti. Bu oranlar yalnızca kükürt fiyatının etkisini değil, enerji ve gübre fiyatlarındaki artışı birlikte varsayan bir modelin sonucunu yansıtıyor.

Ham petrol arzı ve rafineri kapasite kullanım oranları da kükürt arzıyla bağlantılı. Kükürt, rafinaj sürecinde ortaya çıkan yan ürünlerden biri olduğu için petrol akışı ve rafineri sektöründeki faaliyet düzeyi kükürt arzını etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.

Mevcut fiyat şoku, gübre üreticileriyle çiftçilerin çıkarlarının ayrıştığı bir tablo oluşturuyor. Üreticiler artan hammadde maliyetlerini fiyatlara yansıtmak zorunda kalırken, çiftçiler gübre kullanımını azaltabilir veya alımlarını erteleyebilir. Bu nedenle maliyet artışının üretim miktarı ve verim üzerindeki etkisi de izlenecek.

Türkiye'de kükürt fiyatının kendisinden çok, uluslararası gübre fiyatları ve deniz taşımacılığı maliyetlerinin tarımsal giderlere etkisi öne çıkıyor. Hürmüz Boğazı'ndaki taşımacılık belirsizliği nedeniyle tanker navlunlarının rekor seviyeye çıktığı örneğinde olduğu gibi, güzergâh risklerinin artması hammadde fiyatlarıyla taşıma maliyetlerini aynı anda hareket ettirebilir.

Şu ana kadar ortaya çıkan tablo, kükürt fiyatındaki artışın önce gübre üreticilerinin maliyetlerini ve üretim miktarlarını baskıladığını gösteriyor. Bunun gıda fiyatlarına hangi ölçekte ve ne zaman yansıyacağı ise gübre kullanımı, verim, stoklar ve taşımacılık koşullarının birlikte incelenmesini gerektiriyor.