Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş şoku enerji ve enflasyonu artırırken üretimi yavaşlattı

Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin azalması, enerji ve gübre fiyatlarını yükseltirken küresel sanayi üretimini yavaşlatan ve tüketici enflasyonunu artıran bir arz şoku yarattı. Şokun ardından gelişmiş ülke şirket tahvilleri ile gelişmekte olan ülke devlet tahvilleri arasındaki getiri farkı da açıldı.

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), 17'sinde yayımladığı ‘Maritime Chokepoints and the Global Economy: Evidence from the Strait of Hormuz’ raporunda bu değerlendirmeye yer verdi. Rapor, BIS Para ve Ekonomi Departmanı'ndan Enisse Kharroubi tarafından hazırlandı.

Araştırmacılar, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Oxford Üniversitesi'nin PortWatch verilerini kullanarak 2019'dan bu yana dünyanın 12 önemli deniz geçiş noktasındaki gemi sayısı ve tonaj değişimlerini inceledi. Diğer geçiş noktalarındaki trafik ile küresel talep koşulları kontrol edilerek Hürmüz Boğazı'ndaki değişimin arz kaynaklı mı yoksa talep kaynaklı mı olduğu ayrıştırıldı.

Analiz, Hürmüz Boğazı'ndaki olumsuz trafik şokunun enerji ve gübrenin reel fiyatlarında artışa yol açtığını gösterdi. Arz yönlü olarak sınıflandırılan trafik düşüşlerinde fiyat artışının daha büyük olduğu görüldü.

Şokun ardından 4 ila 6 ay içinde küresel sanayi üretimi yavaşlarken küresel tüketici fiyatları yükseldi. Raporda bu etkinin 1 yıla kadar sürebileceği belirtildi. Diğer boğaz ve kanallardaki trafik değişimlerinden farklı olarak Hürmüz Boğazı trafiğinin küresel arz koşullarını gösteren bir ölçüt işlevi gördüğü ifade edildi.

Finans piyasalarında gelişmiş ülke şirket tahvilleri ile gelişmekte olan ülke devlet tahvilleri arasındaki getiri farkı belirgin biçimde genişledi. Özellikle yüksek getirili şirket tahvilleri ve gelişmekte olan ülke tahvillerindeki spread artışı öne çıkarken finansal koşulların sıkılaştığı görüldü.

ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), 2026'nın ikinci çeyreğinde Hürmüz Boğazı'ndan geçen toplam petrol akışını günlük 4,9 milyon varil olarak hesapladı. Bu rakam, 2025'in dördüncü çeyreğindeki günlük 21,6 milyon varile kıyasla önemli bir düşüşe işaret etti. Aynı dönemde LNG akışı da günlük 10,5 milyar fit küpten 800 milyon fit küpe geriledi. EIA, 2026'ya ilişkin gemi otomatik tanımlama sistemi (AIS) verilerinin özellikle eksik olabileceğini ve tahminlerin güncellenmeye devam edebileceğini bildirdi.

IMF, Nisan 2026 itibarıyla Hürmüz Boğazı'nın normal koşullarda küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini, LNG ticaretinin yaklaşık dörtte birini ve gübre ile helyum ticaretinin yaklaşık üçte birini taşıdığını açıkladı. Savaşın başlamasının ardından tanker trafiği günlük yaklaşık 70 gemiden neredeyse sıfıra indi.

BIS, çalışmanın bankanın veya üye merkez bankalarının resmi politika görüşünü yansıtmadığını ve sonuçların yazara ait olduğunu belirtti.