Yapay zekâya maruz kalan bölümlerde ilk iş olasılığı 5 puan, gelir %13 düştü

Yapay zekâya maruz kalma düzeyi yüksek bölümlerden mezun olan ABD'li üniversite öğrencilerinin ilk iş bulma olasılığı 5 puan azalırken, mezuniyet sonrası ilk çeyrekteki gelirleri %13 düştü.

ABD Nüfus Sayım Bürosu araştırmacıları, 10'unda yayımlanan CES-26-56 çalışma makalesinde 2016-2024 döneminde lisans derecesi alan 6 milyon 665 bin 500 kişinin istihdam ve gelir akışını analiz ederek bu sonucu açıkladı. Örneklem, ABD'deki 24 eyalette bulunan 350'den fazla eğitim kurumundan toplandı ve tüm lisans derecelerinin yaklaşık %29'unu kapsadı. ABD Nüfus Sayım Bürosu araştırması

Araştırmada, bilgisayar bilimi ve bilgi sistemleri gibi yazılım geliştirmeye yakın bölümleri içeren yapay zekâya maruz kalma düzeyi en yüksek %10'luk grup ele alındı. Araştırmacılar, bölümlerin doğrudan yapay zekâ tarafından ikame edildiği sonucuna varmadı; maruz kalma düzeyini, bu bölümlerden mezun olanların yönelme ihtimali yüksek mesleklerin görev özelliklerine göre hesapladı.

Yüksek maruziyetli bölümlerden mezun olanların gelir kaybı, büyük ekonomik durgunluk dönemlerinde mezun olanların yaşadığı düşüşle benzer seviyedeydi. Gelir kaybının yaklaşık yarısı, daha önce yüksek ücretli sektörlerdeki ücret düşüşlerinden kaynaklandı. Kalan bölüm ise bilgi ve profesyonel bilim-teknoloji hizmetlerinden perakende ve yiyecek hizmetleri gibi görece düşük ücretli sektörlere geçişten oluştu.

Bununla birlikte fark zamanla azaldı. Araştırmacılar, yapay zekâya maruz kalma düzeyi yüksek bölümlerden mezun olanların gelir farkının yaklaşık iki yıl sonra %5 seviyesine gerilediğini belirtti. Yapay zekânın yaygınlaşmasından önce mezun olan gruplarla uzun vadede farkın tamamen kapanıp kapanmayacağı ise belirsiz kaldı.

Araştırma, ChatGPT'nin 2022'nin sonunda kullanıma açılmasının ardından iş gücü piyasasındaki gelişmeleri, bölümlerin yapay zekâya maruz kalma düzeyiyle karşılaştırdı. Bu ölçüt, şirketlerin gerçek yapay zekâ kullanım oranını veya işten çıkarma sayısını değil, mesleklerdeki görevlerin yapay zekâ teknolojilerinden etkilenme ihtimalini gösteriyor.

St. Louis Federal Rezerv Bankası, gençlerin istihdamındaki kötüleşmede yapay zekâdan çok toplam açık iş sayısındaki düşüşün etkili olduğunu açıkladı. Nisan 2023-Aralık 2025 döneminde açık işlerdeki gerileme, gençlerin istihdam-nüfus oranı ve işsizlik oranındaki kötüleşmede en büyük etken olurken, yapay zekâyla bağlantılı iş gücü talebindeki değişim ek baskı oluşturdu. St. Louis Federal Rezerv Bankası analizi

St. Louis Federal Rezerv Bankası, yapay zekânın ABD ekonomisindeki işleri toplu olarak ortadan kaldırmasından ziyade, deneyimi az yeni mezunların ilk işe giriş eşiğini yükselten bir görünüm ortaya çıktığını belirtti. 2026'nın ilk çeyreğinde üniversiteden yeni mezun olanların istihdam-nüfus oranı ABD genelinde %79 olarak kaydedildi.

Bölüm seçimine ilişkin endişeler de ankete yansıdı. Study.com tarafından 261 ABD'li üniversite mezunuyla yapılan ankette iletişim, gazetecilik ve medya bölümlerinden mezun olanların %43'ü, yapay zekânın etkisini dikkate alsaydı farklı bir bölüm seçeceğini söyledi. Bu oran biyoloji ve yaşam bilimlerinde %28, psikolojide %22 oldu. Study.com araştırması

Study.com anketinde, yapay zekâyı dikkate almaları halinde farklı bir bölüm seçeceklerini söyleyenlerin genel oranı %22 olurken, %77'si yapay zekânın etkisine rağmen üniversiteye gitmenin doğru tercih olduğunu belirtti. Sayfanın metninde aynı bölümü yeniden seçmek isteyenlerin oranı %78 olarak da verildi. Bu nedenle oranlar, soruların farklı ifadelerinden kaynaklanıyor olabilir.

ABD Nüfus Sayım Bürosu araştırması, yapay zekâya maruz kalan bölümlerden mezun olanların iş aramaktan tamamen vazgeçtiği sonucuna değil, ilk işi bulma aşamasında istihdam olasılıklarının azaldığı ve görece düşük ücretli sektörlere yöneldikleri sonucuna ulaştı. Sonraki dönemde iş değiştirme oranının yükselmesi ve gelir farkının azalması, iş gücü piyasasına uyum sürecinin ilerlemiş olabileceğini gösteriyor. Ancak araştırma, uzun vadeli toparlanmayı doğrulamıyor.

Araştırma örneklemi ABD'deki tüm üniversite mezunlarını tamamen temsil etmeyebilir. Büyük, kamuya bağlı, şehir merkezlerinde bulunan ve araştırma odaklı üniversitelerin ağırlığı görece yüksek olurken, Alaska ve Michigan'da yaşayan veya çalışan kişiler analize dahil edilmedi.

Çalışma, hakemli bir akademik dergi makalesi değil, bir çalışma makalesi niteliğinde. ABD Nüfus Sayım Bürosu da belgede sonuçların kurumun resmi görüşünü veya politika onayını temsil etmediğini belirtti.

Bu nedenle yalnızca araştırma sonuçlarına dayanarak yapay zekânın başlangıç aşamasındaki istihdam ve gelir zayıflamasına tek başına yol açtığı söylenemez. Toplam açık iş sayısındaki düşüş ile sektör değişimlerinin birlikte etkili olmuş olabileceği dikkate alınmalı. Study.com anketi de örneklem büyüklüğü ve yöntemi farklı olduğu için idari verilere dayalı araştırmayla doğrudan karşılaştırılamaz.

Çalışma makalesi, bölümlerin yapay zekâya maruz kalma düzeyi ile mezuniyet sonrası istihdam ve gelir değişimini ilişkilendirmesi bakımından, yapay zekânın yaygınlaşmasından sonra gençlerin iş gücü piyasasına girişindeki zayıflama tartışmasını somutlaştırdı.