ABD'lilerin %65'i yapay zeka veri merkezlerine karşı

ABD'lilerin %65'i yaşadıkları bölgede yapay zeka veri merkezi kurulmasına karşı çıkıyor. Destek verenlerin oranı ise %11'de kaldı.

Massachusetts Amherst Üniversitesi (UMass Amherst), 14 Eylül'de yayımladığı ulusal kamuoyu araştırmasında Demokrat ve Cumhuriyetçi seçmenlerin yaşadıkları bölgelerde yapay zeka veri merkezi kurulmasına karşı olduğunu açıkladı. Cumhuriyetçi seçmenler arasındaki karşıtlık oranı da %52 ile %18'lik destek oranının oldukça üzerinde çıktı.

Karşı çıkışın nedeni yapay zeka teknolojisinin kendisinden çok, yerel toplulukların üstleneceği maliyetlere odaklandı. Katılımcılar su ve elektrik tüketimi, çevresel tahribat, gürültü, arazi kullanımı, trafik artışı ve kamu hizmetleri faturalarındaki yükselişi sorun olarak gösterdi. Çevre ve doğal kaynakların tükenmesini gerekçe gösterenlerin oranı %28 olurken, yerel elektrik faturaları ve ekonomik yükü işaret edenlerin oranı %10 oldu.

Gallup'un 2-18 Mart tarihleri arasında gerçekleştirdiği araştırmada da ABD'lilerin %71'i yaşadıkları bölgede yapay zeka veri merkezi kurulmasına karşı çıktı. Gallup'un nisan ayında internet üzerinden yaptığı ankette, karşı çıkanların yaklaşık yarısı veri merkezlerinin aşırı kaynak kullanımından endişe duydu. Su ve elektrik kullanımını ayrı ayrı belirtenlerin oranı %18, çevre kirliliğini sorun olarak görenlerin oranı ise %16 oldu.

Buna karşılık, destek verenler başlıca fayda olarak istihdam ve vergi gelirlerindeki artışı gösterdi. Araştırma sonuçları, veri merkezlerinin her bölgede aynı miktarda istihdam ve vergi geliri yarattığını göstermiyor. Ancak kurulumu destekleyenler ekonomik etkiyi gerekçe olarak öne çıkarıyor.

Associated Press (AP), NORC ve Chicago Üniversitesi Enerji Politikası Enstitüsü'nün 7-24 Temmuz tarihleri arasında yaptığı araştırmada, ABD'lilerin %53'ü yapay zekanın çevresel etkileri konusunda 'çok' veya 'son derece' endişeli olduğunu belirtti. Veri merkezlerinin elektrik faturaları, su kaynakları ve elektrik kesintileri üzerindeki etkilerine ilişkin kaygılar da tespit edildi. Bununla birlikte, teknoloji gelişimini ve istihdam yaratılmasını olumlu değerlendirenlerin oranı yaklaşık yarıya ulaştı.

Artan elektrik talebi, bölgesel tepkinin arka planındaki unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. ABD Enerji Bakanlığı ile Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı, 2025 tarihli raporunda ABD veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030'da 649 TWh'ye ulaşabileceğini ve toplam elektrik kullanımının %11,8'ini oluşturabileceğini tahmin etti. Senaryolara göre bu oran %9,5 ile %15,3 arasında değişiyor.

TWh, elektrik tüketimini gösteren bir birim ve veri merkezlerinin kullandığı elektriğin mutlak ölçeğini ortaya koyuyor. Ancak rapordaki rakamlar kesin sonuç değil, çeşitli koşulları dikkate alan tahmin aralığı niteliğinde.

Elektrik şebekesi maliyetlerinin kim tarafından karşılanacağı da tartışmanın bir başka başlığı. ABD Enerji Bakanlığı, büyük elektrik tüketicilerinin elektrik sistemi maliyetlerine adil biçimde katkıda bulunmasını ve maliyetlerin diğer tüketicilere haksız şekilde aktarılmamasını sağlayacak tarifelerin tasarlanması gerektiğini belirtti.

Trump yönetimi, bölgesel muhalefetten bağımsız olarak yapay zeka altyapısının genişletilmesine yönelik politikalarını sürdürüyor. Beyaz Saray, Temmuz 2025'te veri merkezi altyapısına ilişkin federal izin süreçlerini kolaylaştıran ve ilgili finansal desteği teşvik eden bir başkanlık kararnamesi yayımladı. Kararnamede yapay zeka veri merkezleri ekonomik büyüme, ulusal güvenlik ve teknolojik rekabet gücü için gerekli altyapı olarak tanımlandı.

Politika yönü ile yerel kamuoyu arasındaki fark, veri merkezi projelerinin başlıca değişkenlerinden biri olmayı sürdürüyor. Federal hükümet inşaat hızını ve yapay zeka rekabet gücünü önceliklendirirken, bölge sakinleri elektrik faturaları, su kaynakları ve gürültü gibi yaşam maliyetleriyle faydaların nasıl paylaşılacağını sorguluyor.

Brandon Smith, Alt-Market'te yayımlanan yazısında veri merkezlerindeki kalıcı istihdamın tesis başına yaklaşık 100-200 kişiyle sınırlı kalabileceğini savundu. Bu rakam, söz konusu yazıda ortaya atılan bir iddia ve diğer resmi istatistiklerle doğrulanmış bir veri değil.

Gallup ile AP-NORC araştırmalarında istihdam ve vergi gelirlerindeki artış ile teknoloji gelişimini olumlu gören yanıtlar da yer aldı. Bu nedenle veri merkezlerinin yerel ekonomiye hiçbir katkı sağlamadığını kesin olarak söylemek için yeterli dayanak bulunmuyor. Ancak faydanın boyutu ile elektrik ve su kaynakları maliyetlerinin kim tarafından üstlenileceği bölgeye göre değişebilir.

TokenPost'un daha önce yayımladığı haberde de ABD'de veri merkezi inşaatlarının elektrik şebekesi yatırımları ve maliyet paylaşımı sorunlarına dönüştüğü aktarılmıştı. Bu tartışma, inşaat ölçeğiyle sınırlı değil. Türkiye'de de yapay zeka altyapısı ve yarı iletken tesisleri gibi istikrarlı ve yüksek miktarda elektriğe ihtiyaç duyan sektörlerde maliyet paylaşımı değerlendirilirken dikkate alınabilecek bir konu olarak öne çıkıyor.

Son araştırmalarda yerel yapay zeka veri merkezi inşaatlarına karşı çıkış oranları, araştırma tarihi ve soru biçimine göre farklılık gösterdi. Ancak Demokrat ve Cumhuriyetçi seçmen gruplarında karşıtlığın baskın olması ortak bir eğilim olarak görüldü. ABD'deki yapay zeka veri merkezi tartışması, teknolojinin kabulünden çok elektrik ve su kaynakları maliyetleri ile yerel faydaların paylaşımı etrafında sürüyor.