Avrupa'da AI benimsenmesi 5 yılda kümülatif yüzde 1 verimlilik artışı sağlayabilir; şebeke yükü risk oluşturuyor

Avrupa'da yapay zekânın (AI) benimsenmesi, önümüzdeki 5 yılda kümülatif verimliliği yaklaşık yüzde 1 artırabilir. Ancak ülkeler ve gelir grupları arasındaki farkların yanı sıra elektrik şebekesi üzerindeki yük de artabilir.

Uluslararası Para Fonu (IMF), eylül ayında düzenlenen gayriresmî ECOFIN toplantısına ilişkin arka plan belgesinde, Avrupa'da AI kaynaklı verimlilik etkisinin ortalama yaklaşık yüzde 1'e ulaşabileceğini açıkladı. Bu oran yıllık artışı değil, 5 yıllık kümülatif etkiyi ifade ediyor.

IMF, gerçek etkinin AI benimsenme hızı, dijital altyapı, nitelikli iş gücü ve enerji arzı koşullarına bağlı olarak değişebileceğini belirtti. Yüksek gelirli ülkeler AI kullanımı için gereken altyapı ve uzman iş gücüne daha fazla sahipken, diğer ülkeler teknoloji benimseme ve iş gücünü yeniden konumlandırma süreçlerinde geride kalabilir.

Ülkelerin sanayi yapısı ve AI'ya maruz kalan mesleklerin payı da verimlilik etkisindeki farkları büyütebilir. Aynı teknoloji uygulansa bile sonuçlar altyapıya ve iş gücü piyasasının uyum kapasitesine göre değişebilir.

AI'ya yüksek düzeyde maruz kalan mesleklerde çalışanların oranı gelişmiş Avrupa'da yaklaşık yüzde 60, gelişmekte olan Avrupa'da yüzde 45 ve dünya genelinde yüzde 40 olarak ölçüldü. Bu grubun yaklaşık yarısı, AI'ın çalışan verimliliğini artırabileceği profesyonel ve yönetici pozisyonlarından oluşuyor.

Buna karşılık ofis işleri ve bazı perakende sektörleri gibi tekrarlayan görevlerin yoğun olduğu mesleklerde otomasyon nedeniyle iş gücünün yerini alma riski artabilir. IMF, AI'ın yeni beceri talepleri oluştururken mevcut teknoloji ve gelir eşitsizliklerini de artırabileceğine dikkat çekti.

IMF, çalışanların yeni görevlere geçebilmesi için yeniden eğitim ve yaşam boyu öğrenme programlarının güçlendirilmesini önerdi. Kurum ayrıca işsizlik sigortası ve gelir desteği sistemlerinin iş gücü piyasasındaki değişimlere göre uyarlanması gerektiğini belirtti.

TokenPost'un AI'ya maruz kalan gelişmiş ülke çalışanlarının oranını analiz eden haberinde de AI etkisinin mesleklerin tamamen ortadan kalkmasından ziyade görev yapısı ve verimlilikteki değişimler üzerinden değerlendirilmesi gerektiği aktarılmıştı.

Elektrik şebekesi, AI'ın yayılmasının önündeki başka bir kısıtlayıcı unsur olarak öne çıktı. Avrupa'daki veri merkezleri hâlihazırda kıtanın toplam elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 3'ünü kullanıyor. AI eğitimi ve çıkarım talebinin artmasıyla elektrik ihtiyacı da yükselebilir.

Veri merkezlerinin Frankfurt, Londra, Amsterdam, Paris ve Dublin gibi büyük şehirlerde yoğunlaşması da baskıyı artırıyor. Elektrik talebinin belirli bölgelerde toplanması, şebeke sıkışıklığı ve bağlantı gecikmelerini artırabilir.

IMF, ülkeler arasındaki şebeke bağlantılarının ve elektrik piyasası entegrasyonunun güçlendirilmesini alternatif olarak sundu. Görece ucuz elektriğin talebin yüksek olduğu bölgelere aktarılması, fiyat dalgalanmalarını ve arz belirsizliğini azaltabilir.

Veri merkezi lokasyonları ile elektrik şebekesi yatırım planlarının birlikte koordine edilmesi de önerildi. AI altyapı yatırımları genişlese bile elektrik arz kapasitesi ve iletim hatları aynı hızda artırılmazsa bölgesel darboğazlar oluşabilir.

AI tedarik zincirine bağımlılık da risk unsuru olarak değerlendirildi. Başlıca AI modelleri ve teknoloji şirketleri Avrupa dışında yoğunlaştığı için veri merkezleri ve enerji altyapısının geliştirilmesi, ayrıca yarı iletken tedarik zincirinin çeşitlendirilmesi gerekiyor. IMF, bunun dış tedarik kesintilerine karşı kırılganlığı azaltabileceğini belirtti.

Analiz, 18-19'unda İrlanda'nın Dublin kentinde düzenlenen Avrupa Birliği maliye bakanlarının gayriresmî toplantısıyla aynı döneme denk geldi. AB Konseyi, toplantıda AI'ın verimlilik, iş gücü piyasası, enerji ve jeopolitik üzerindeki etkilerinin ele alınacağını açıkladı.

IMF'nin ortaya koyduğu verimlilik etkisi yalnızca teknoloji benimsenme hızına bağlı değil. Yeniden eğitim ve iş gücü piyasası desteği, elektrik piyasası entegrasyonu, veri merkezi lokasyonlarının düzenlenmesi ve yarı iletken tedarik zincirinin çeşitlendirilmesi birlikte yürütülecek.