Günlük 510 bin varil açık beklentisi: Avrupa jet yakıtı ithalatını artırdı

Avrupa'nın 2026'nın dördüncü çeyreğinde jet yakıtı arzında günlük 510 bin varile varan açık yaşayabileceği öngörülüyor. Güney Kore'den jet yakıtı ihracatı artarken, Orta Doğu'daki arz kesintileri ve Avrupa'da stokların azalması piyasayı baskılıyor.

Enerji analiz şirketi Energy Aspects, Reuters'a Avrupa'nın dördüncü çeyrekteki jet yakıtı arz açığını günlük 510 bin varil olarak tahmin etti. ABD'de günlük 18 bin varil, Asya-Pasifik bölgesinde ise günlük 419 bin 900 varil arz fazlası bekleniyor.

Avrupa, açığı kapatmak için Güney Kore, Nijerya, ABD ve Kanada'dan jet yakıtı ithalatını artırıyor. Güney Kore'nin Avrupa'ya jet yakıtı ihracatı eylül ayında günlük ortalama 129 bin varile ulaşarak Ekim 2022'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. LSEG verileri de benzer bir seviyeye işaret etti.

Güney Kore'deki rafinerilerin jet yakıtı üretimi de arttı. Ülkede temmuz ayı jet yakıtı üretimi yaklaşık 13,89 milyon varille yedi yılın en yüksek seviyesine çıktı. Aynı ay rafinerilerin ham petrol işleme miktarı günlük 2,7 milyon varil olarak kaydedildi ve hazirana göre yüzde 16 arttı.

Avrupa'nın Hollanda, Rotterdam ve Anvers'ten oluşan ARA merkezindeki jet yakıtı stokları, 10 Eylül'e kadar olan haftada yedi yılın en düşük seviyesine geriledi. Ancak ARA stoklarındaki düşüş, Avrupa genelinde hemen fiziksel arz sıkıntısı yaşandığı anlamına gelmiyor.

Avrupa Komisyonu, 8 Eylül itibarıyla Avrupa Birliği'nde petrol arzı sorunu bulunmadığını açıkladı. Komisyona göre jet yakıtı ve dizel talebi, AB rafinerilerindeki üretim artışı ve küresel alternatif tedarik kaynaklarıyla karşılanıyor; ticari ve acil durum stokları da yeterli seviyede bulunuyor.

Bununla birlikte Orta Doğu'daki gelişmeler ile sonbahar ve kış aylarındaki talep, piyasadaki baskıyı artırabilir. Şu ana kadar doğrulanan durum jet yakıtının tükenmesi veya uçuşların iptal edilmesi değil, arz baskısının artabileceğine yönelik beklenti.

Arz baskısının arka planında Avrupa'nın azalan rafinaj kapasitesi bulunuyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), 2025'te Avrupa'da dört rafinerinin ham petrol işlemeyi durdurmasıyla günlük yaklaşık 400 bin varillik işleme kapasitesinin kaybedildiğini açıkladı. Avrupa, jet yakıtı talebinin yaklaşık yüzde 30'unu ithalatla karşılıyor.

Jet yakıtı ve dizel, rafinaj sürecinde üretilen orta distilat ürünleri arasında yer alıyor. IATA, dizel marjlarının yükselmesi halinde rafinerilerin dizel üretimine öncelik vererek jet yakıtı arzını daha da azaltabileceğini belirtti.

Avrupa dizel piyasasındaki baskı da jet yakıtı arzını etkileyebilecek faktörlerden biri. Rafineriler, üretim paylarını daha kârlı ürünlere kaydırabilir.

Asya, Avrupa ile arasındaki fiyat farkı taşıma maliyetlerini aştığında jet yakıtını Avrupa'ya gönderen bir tedarik kaynağı olarak öne çıkıyor. Güney Kore'den yapılan ihracat artışı, Avrupa ve Asya piyasaları arasındaki fiyat farkının uzun mesafeli taşıma maliyetlerini karşılayacak kadar büyüdüğünü gösteriyor. Ancak bu ihracatın Avrupa'daki toplam arz açığı beklentisini tamamen ortadan kaldırması sınırlı kalabilir.

Sparta Commodities emtia birimi başkanı James Noel-Beswick, Avrupa'daki jet yakıtı açığının sürmesinin beklendiğini ve ithalatın devam edeceğini söyledi. Asya ile Avrupa arasındaki fiyat farkının ihracat teşvikini artırdığı belirtildi.

Buna karşılık ICIS, 18 Eylül'de Avrupa jet yakıtı piyasasının düşük ARA stokları ve yüksek fiyat farkları nedeniyle arz kesintilerine karşı daha kırılgan hale geldiğini açıkladı. Ancak yüksek fiyatların rafineri üretimini teşvik etmesi ve havayollarının kapasite ayarlaması halinde talep baskısının kısmen hafifleyebileceği değerlendirildi.

ICIS, eylül ayındaki ARA jet yakıtı stoklarının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 55 daha düşük olduğunu, ancak bunun henüz açık bir fiziksel arz sıkıntısına dönüşmediğini bildirdi. Piyasa analizleriyle Avrupa Komisyonu'nun resmi değerlendirmesi bu noktada ayrışıyor.

Euro Bölgesi'nde enflasyon baskısı da arttı. Eurostat, ağustos ayında Euro Bölgesi enerji fiyatlarının yıllık bazda yüzde 14,3 yükseldiğini, genel enflasyonun ise temmuzdaki yüzde 2,9'dan yüzde 3,2'ye çıktığını açıkladı.

Gerçek jet yakıtı açığının boyutu, Orta Doğu'daki arzın toparlanma durumu, Avrupa rafinerilerinin kapasite kullanım oranı ve Asya'dan yapılan ihracat miktarına bağlı olarak değişebilir. Dördüncü çeyrekte piyasanın ARA stokları ile Avrupa'nın alternatif ithalat hacmindeki değişimlere odaklanması bekleniyor.